Πέρασαν 7 χρόνια με την κυβέρνηση να διατυμπανίζει ότι με την πολεοδομική της πολιτική βοηθάει τις επενδύσεις στα ακίνητα και, ταυτόχρονα, με την περιβαλλοντική ενισχύει την «πράσινη ανάπτυξη». Τελικά απεδείχθη ότι οι πολιτικές της συγκρούστηκαν μετωπικά και ήρθε η ώρα του… μπαζώματος στις περιοχές «Natura 2000».
Με την απόφασή του να καταθέσει σε διαβούλευση νομοσχέδιο που προβλέπει πολεοδόμηση σε περιοχές αυξημένης προστασίας, το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) παραδέχεται ουσιαστικά το αδιέξοδο που έχει δημιουργηθεί, καθώς:
● Από το 2020, η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι όλα τα μεγάλα πολεοδομικά προβλήματα της χώρας, όπως η εκτός σχεδίου δόμηση και τα αυθαίρετα, θα λυθούν με τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια (ΤΠΣ) και τα Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια (ΕΠΣ).
Οι μελέτες αυτές εκπονούνται με χρηματοδότηση περίπου μισού δισεκατομμυρίου ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και χρονοδιάγραμμα που στενεύει ασφυκτικά.
Καταδίκες
● Από πολύ παλιότερα εκκρεμούν επίσης οι Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες (ΕΠΜ) για τις προστατευόμενες περιοχές Natura 2000. Οι μελέτες αυτές έπρεπε να έχουν ολοκληρωθεί από το έτος 2021, ενώ η Ελλάδα έχει ήδη καταδικαστεί από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για ελλιπή προστασία των περιοχών Natura και βρίσκεται αντιμέτωπη με νέες καταδίκες και πρόστιμα.
● Το πρόβλημα είναι ότι αυτές οι 23 ΕΠΜ που θα έπρεπε να καθορίσουν αναλυτικά το καθεστώς προστασίας σε 450 περιοχές έρχονται ευθέως αντιμέτωπες τόσο με τα επενδυτικά σχέδια στο real estate και τις οικιστικές ανάγκες που δημιουργεί η ανάγκη επέκτασης των μικρότερων πόλεων στην περιφέρεια της χώρας όσο και με την ανάπτυξη δημόσιων υποδομών και δικτύων.
● Οι κανόνες που θεσπίστηκαν την εποχή που ανέλαβε ο Κυρ. Μητσοτάκης το 2019, προβάλλοντας το πλέον «πράσινο» προφίλ του (μέχρι που ανακοίνωσε το πρόωρο σβήσιμο των λιγνιτικών μονάδων της ΔΕΗ), απεδείχθη ότι δημιούργησαν εμπόδια για την ολοκλήρωση των ΕΠΜ που εκκρεμούν.
● Φτάσαμε, έτσι, στο έτος 2026, με το υπουργείο Περιβάλλοντος να καταθέτει σε διαβούλευση νομοσχέδιο που «χαλαρώνει» την προστασία, κρύβοντας μέσα του την πολεοδόμηση των περιοχών αυξημένης προστασίας, και την επόμενη μέρα, δηλαδή χθες, να εκδίδει non-paper προσπαθώντας να δικαιολογήσει αυτή τη ρύθμιση.
«Εξορθολογισμός»
● Οπως γράφαμε και στο χθεσινό ρεπορτάζ της «Εφ.Συν.», η διάταξη αυτή στο άρθρο 98 του νομοσχεδίου έχει τίτλο «Εξορθολογισμός επιτρεπόμενων χρήσεων σε προστατευόμενες περιοχές» και τροποποιεί το άρθρο 19 του νόμου 1650 που ψηφίστηκε το 1986 και έβαζε τους πρώτους κανόνες για τις περιοχές προστασίας.
● Συγκεκριμένα, ανοίγει «παράθυρο» πολεοδόμησης σε μία από τις τέσσερις ζώνες προστασίας που έχουν θεσμοθετηθεί στις περιοχές Natura. Πρόκειται για τις Ζώνες Βιώσιμης Διαχείρισης Φυσικών Πόρων, όπου πλέον θεσπίζεται να συνυπάρχουν ανθρωπογενείς δραστηριότητες και να επιτρέπεται ο καθορισμός περιοχής προς πολεοδόμηση. Η πολεοδόμηση θα μπορεί να καταλαμβάνει έως και το 20% της προστατευόμενης περιοχής αφού προηγηθεί τεκμηρίωση της αναγκαιότητας επέκτασης του σχεδίου πόλης που βρίσκεται στα όρια της περιοχής Natura.
Αντιδράσεις
Ενδεικτική των αντιδράσεων που ήδη δημιουργούνται είναι η ανάγκη του υπουργείου Περιβάλλοντος να εκδώσει χθες non-paper και να παραθέσει τα επιχειρήματα που υποτίθεται πως δικαιολογούν τη διάταξη στο νομοσχέδιο. Το υπουργείο υποστηρίζει, μεταξύ άλλων, ότι «με τη διάταξη αυτή το ΥΠΕΝ επιχειρεί να οργανώσει ορθολογικά τον χώρο και να εξαλείψει την άναρχη εκτός σχεδίου δόμηση που οδηγεί σε σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις στο αστικό και εξω-αστικό τοπίο, καθώς και στο φυσικό περιβάλλον». «Προβλήματα που δεν μπορούν διαρκώς να κρύβονται κάτω από το χαλί, με αποτέλεσμα χιλιάδες πολίτες σε χωριά και πόλεις της Ελλάδας, πόλεις όπως τα Γιάννενα, το Ναύπλιο, η Καστοριά κ.λπ. να παραμένουν όμηροι και να διαιωνίζεται η αυθαιρεσία στον πολεοδομικό σχεδιασμό των περιοχών», συνεχίζει το κείμενο, αναφέροντας ότι «σε περιοχή Natura ανήκει το 28% του χερσαίου τμήματος της χώρας (…), αρκετές πόλεις, ολόκληρα νησιά και πάνω από 1.000 οικισμοί».
Προστίθεται ακόμη ότι η διάταξη δεν αφορά δάση, αρχαιολογικούς χώρους, οικοτόπους προτεραιότητας και αναφέρεται «ως δυνατότητα περιορισμένης επέκτασης με σχεδιασμό σε περιοχές με αυξητικές πληθυσμιακές πιέσεις που έχουν εξαντλήσει τις δυνατότητες περαιτέρω ανάπτυξης εντός του σχεδίου πόλης» και εφόσον εφαρμόζονται σωρευτικά διάφορες προϋποθέσεις.
Πάντως, η διάταξη για την πολεοδόμηση σε περιοχές Natura δημιουργεί ήδη αντιδράσεις, ενώ η ρύθμιση που φέρνει, εφόσον ψηφιστεί, μένει ανοιχτή και για δικαστικές προσφυγές κατά αποφάσεων εφαρμογής της. Θα επαναληφθεί άραγε το ίδιο σκηνικό με τον Νέο Οικοδομικό Κανονισμό και τα αυξημένα ύψη των κτιρίων, που μέχρι να ακυρωθούν ολοκληρωτικά από το Συμβούλιο της Επικρατείας συνέχιζαν να προβάλλονται από την κυβέρνηση ως λύση ισορροπίας ανάμεσα στην οικιστική πίεση και την προστασία του περιβάλλοντος;
