Ανιστόρητα λατομεία

Στα… βράχια η Ιστορία στο Ωραιόκαστρο! Ανάστατοι κάτοικοι και δημοτική αρχή με φόντο την αδειοδότηση τριών νέων λατομείων σε τμήμα του ορεινού όγκου της περιοχής που έχει χαρακτηριστεί «ιστορικός τόπος» από το υπουργείο Πολιτισμού.

Η κατάσταση έχει πάρει εκρηκτικές διαστάσεις από τη στιγμή που έγινε γνωστό ότι εταιρείες πήραν άδειες για λατομική δραστηριότητα σε μια περιοχή που, μόλις τον Ιούλιο του 2025, αναγνωρίστηκε επίσημα ως μνημείο ιδιαίτερης ιστορικής σημασίας. Βλέπετε, στον ορεινό όγκο της περιοχής εντοπίστηκαν 17 οχυρωματικές κατασκευές που σχετίζονται με την αμυντική γραμμή των συμμαχικών δυνάμεων της Αντάντ κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά και μεταγενέστερα οχυρωματικά έργα του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου. Τα ευρήματα αυτά οδήγησαν στον χαρακτηρισμό της περιοχής ως ιστορικού τόπου, ύστερα από σχετικές εισηγήσεις των αρμόδιων συμβουλίων και απόφαση της υπουργού Πολιτισμού.

Παρά τον χαρακτηρισμό, ωστόσο, η αδειοδότηση των λατομείων δεν αποτράπηκε, πυροδοτώντας έντονες αντιδράσεις. Το δημοτικό συμβούλιο Ωραιοκάστρου έχει ήδη καταδικάσει με ψήφισμά του τη συνεχιζόμενη λατομική δραστηριότητα, κάνοντας λόγο για «λεηλασία» ενός τόπου με σπουδαία ιστορική αξία. Ζητά, μάλιστα, την άμεση παύση εργασιών, υπογραμμίζοντας ότι η συνέχισή τους ενδέχεται να προκαλέσει ανεπανόρθωτες ζημιές στα μνημεία.

Παράδοξο

Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη διάσταση λόγω ενός θεσμικού «παραδόξου» που καταγγέλλει ο δήμος. Από τη μία πλευρά, η πολιτεία αναγνωρίζει την ιστορικότητα της περιοχής και ενθαρρύνει μια νέα αναπτυξιακή κατεύθυνση βασισμένη στην ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς. Από την άλλη, μέσω των αρμόδιων υπηρεσιών, εγκρίνει δραστηριότητες που προφανώς αντιστρατεύονται κατάφωρα αυτή τη λογική!

Ο δήμαρχος Ωραιοκάστρου, Παντελής Τσακίρης, εμφανίζεται ιδιαίτερα επικριτικός απέναντι στις καινοφανείς εξελίξεις, κάνοντας λόγο για «έγκλημα» σε βάρος ενός ιστορικού τόπου. Οπως επισημαίνει, είναι ορατός ο σοβαρός κίνδυνος καταστροφής των μνημείων, γεγονός που, όπως τονίζει, δεν πρόκειται να γίνει αποδεκτό από τη δημοτική αρχή. «Δεν θα κάνουμε πίσω», δηλώνει χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι ο Δήμος Ωραιοκάστρου έχει επενδύσει σημαντικά στην ανάδειξη της περιοχής ως τοπόσημου πολιτιστικής αξίας.

Καθώς οι αντιδράσεις ενάντια στη λατομική δραστηριότητα κλιμακώνονται, το δημοτικό συμβούλιο μελετά την υποβολή μήνυσης κατά παντός υπευθύνου για παράβαση καθήκοντος. Παράλληλα, ο δήμος έχει ξεκινήσει την αποστολή ενημερωτικών επιστολών προς όλους τους βουλευτές, ζητώντας την παρέμβασή τους για την επίλυση του προβλήματος που έχει θορυβήσει ιδιαίτερα την τοπική κοινωνία. Σύμφωνα με τον δήμαρχο, το Δασαρχείο Θεσσαλονίκης έχει επίσης καταθέσει μήνυση, καθώς διαπιστώθηκε διάνοιξη δρόμου χωρίς την απαιτούμενη άδεια.

Η αντιπαράθεση κλιμακώνεται καθώς οι δύο λατομικοί συνεταιρισμοί που δραστηριοποιούνται στην περιοχή έχουν προσφύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας, αμφισβητώντας την υπουργική απόφαση χαρακτηρισμού της περιοχής ως ιστορικού τόπου! Η υπόθεση εκκρεμεί και αναμένεται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς η απόφαση του ανώτατου διοικητικού δικαστηρίου θα κρίνει σε μεγάλο βαθμό το μέλλον μιας ραγδαία αναπτυσσόμενης οικιστικά περιοχής.

Ασυνέπεια

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η στάση των αρμόδιων υπηρεσιών. Οπως αναφέρεται, τόσο το υπουργείο Πολιτισμού όσο και η Εφορεία Νεωτέρων Μνημείων έχουν αποστείλει σήμα διακοπής των εργασιών προς την Αποκεντρωμένη Διοίκηση Μακεδονίας-Θράκης, η οποία είχε εκδώσει τις σχετικές άδειες. Ωστόσο, σύμφωνα με τον δήμο, μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει συμμόρφωση, γεγονός που εντείνει την αίσθηση διοικητικής ασυνέπειας.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Δήμος Ωραιοκάστρου δεν είναι γενικά αντίθετος στη λατομική δραστηριότητα. Στην περιοχή του Δρυμού λειτουργούν ήδη τέσσερα λατομεία ιδιοκτησίας του δήμου, τα οποία μισθώνονται και συμβάλλουν στην τοπική οικονομία. Ωστόσο, η δημοτική αρχή ξεκαθαρίζει ότι η δραστηριότητα αυτή δεν μπορεί να επεκταθεί σε περιοχές που έχουν χαρακτηριστεί ιστορικοί τόποι.

Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται τελικά το μοντέλο ανάπτυξης που θα ακολουθήσει η περιοχή. Από τη μία πλευρά, η εκμετάλλευση φυσικών πόρων μέσω λατομείων αποτελεί μια παραδοσιακή οικονομική δραστηριότητα με άμεσα οφέλη. Από την άλλη, η ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς και η προστασία του περιβάλλοντος συνθέτουν μια διαφορετική προοπτική, με μακροπρόθεσμα οφέλη για την ταυτότητα και τη βιωσιμότητα του τόπου.

Η εξέλιξη της υπόθεσης αναμένεται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς θα αποτελέσει κρίσιμο τεστ για την αποτελεσματικότητα των θεσμών και την ισορροπία ανάμεσα στην ανάπτυξη και την προστασία της ιστορικής μνήμης.