Oι τιμές του πετρελαίου ξεπέρασαν ξανά χθες τα 100 δολάρια το βαρέλι, καθώς οι εκτεταμένες ιρανικές επιθέσεις σε τάνκερ και ενεργειακές εγκαταστάσεις της Μέσης Ανατολής επισκίασαν την ελευθέρωση αποθεμάτων έκτακτης ανάγκης που είχαν ανακοινώσει μία ημέρα νωρίτερα οι χώρες-μέλη του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας. Η τιμή του αργού πετρελαίου μπρεντ ξεπέρασε αρκετές φορές ενδοσυνεδριακά τα 100 δολάρια φτάνοντας έως τα 101,24 δολάρια ανά βαρέλι, περίπου 10% υψηλότερα σε σχέση με την Τετάρτη, πριν υποχωρήσει ελαφρά αργότερα το απόγευμα στα 99,3 δολάρια ανά βαρέλι. Το μπρεντ υπερέβη για πρώτη φορά τα 100 δολάρια την προηγούμενη Δευτέρα όταν εκτοξεύτηκε έως και 29% υψηλότερα στα 119,5 δολάρια ανά βαρέλι. Υποχώρησε ύστερα από δηλώσεις Τραμπ ότι το τέλος του πολέμου πλησιάζει και μια σειρά από άλλες αντικρουόμενες δηλώσεις. Η τιμή του στις αρχές του έτους ήταν λίγο πάνω από τα 60 δολάρια το βαρέλι. Η επάνοδος του μπρεντ στα 100 δολάρια συνοδεύτηκε από τουλάχιστον έξι επιθέσεις σε εμπορικά πλοία που βρίσκονται μέσα και γύρω από τα Στενά του Ορμούζ. Το Ιράκ ύστερα από επίθεση σε δύο κοντινά δεξαμενόπλοια ανακοίνωσε ότι σταματά όλες τις δραστηριότητες στα λιμάνια πετρελαίου του στον Κόλπο, ενώ το Μπαχρέιν ζήτησε από τους πολίτες του να μείνουν στα σπίτια τους έπειτα από ιρανική επίθεση σε δεξαμενές καυσίμων.
Ασφαλές λιμάνι
Επισης το Ομάν μετέφερε όλα τα πλοία από τον κύριο τερματικό σταθμό εξαγωγής πετρελαίου στη Μίνα Αλ Φαχάλ -ένα από τα λίγα εναπομείναντα λιμάνια από τα οποία μπορεί να μεταφερθεί αργό πετρέλαιο από τη Μέση Ανατολή στον κόσμο- ύστερα από επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη σε ένα άλλο λιμάνι του.
Οι επιθέσεις επισκίασαν την ανακοίνωση σχεδίων των ΗΠΑ για την απελευθέρωση 172 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου από τα στρατηγικά τους αποθέματα. Η κίνηση ήταν στο πλαίσιο της προχθεσινής απόφασης των 32 χωρών-μελών του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (ΙΕΑ) για απελευθέρωση 400 εκατ. βαρελιών αργού από τα αποθέματα έκτακτης ανάγκης προκειμένου να καλυφθούν οι ελλείψεις που έχει προκαλέσει ο πόλεμος και να υποχωρήσουν οι τιμές.
Ο ΙΕΑ προειδοποίησε χθες ότι ο πόλεμος έχει προκαλέσει τη μεγαλύτερη διαταραχή εφοδιασμού στην ιστορία της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου. Στην τελευταία μηνιαία έκθεσή του ο οργανισμός εκτιμά ότι η παγκόσμια προσφορά θα είναι μειωμένη αυτόν τον μήνα εξαιτίας του αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ κατά 8 εκατ. βαρέλια ημερησίως, ποσότητα η οποία ισοδυναμεί σχεδόν με το 8% της παγκόσμιας ζήτησης. Ανέφερε ακόμη ότι οι χώρες του Περσικού Κόλπου, συμπεριλαμβανομένων του Ιράκ, του Κατάρ, του Κουβέιτ, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και της Σαουδικής Αραβίας, έχουν μειώσει τη συνολική παραγωγή πετρελαίου κατά τουλάχιστον 10 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα ως αποτέλεσμα της σύγκρουσης καθώς και ότι «η διακοπή της παραγωγής θα χρειαστεί εβδομάδες και, σε ορισμένες περιπτώσεις, μήνες για να επιστρέψει στα επίπεδα πριν από την κρίση, ανάλογα με τον βαθμό πολυπλοκότητας του πεδίου και το χρονοδιάγραμμα για την επιστροφή των εργαζομένων, του εξοπλισμού και των πόρων στην περιοχή».
Οι διαπιστώσεις αυτές συνιστούν χαστούκι για τον Τραμπ, ο οποίος μέσα στις αλλεπάλληλες αντιφατικές δηλώσεις που κάνει τις τελευταίες ημέρες είπε χθες και το απίστευτο ότι «βγάζουμε πολλά λεφτά από τις υψηλές τιμές» καθώς οι ΗΠΑ είναι ο μεγαλύτερος εξαγωγέας πετρελαίου του κόσμου. Η αλήθεια είναι ότι κερδίζουν μόνο οι μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες, όπως οι BP, Shell, TotalEnergies, Chevron και ExxonMobil, που το 2022, με τιμή πετρελαίου 100 δολάρια το βαρέλι, είχαν κέρδη σχεδόν 200 δισ. δολαρίων. Αντίθετα οι Αμερικανοί καταναλωτές χάνουν καθώς η βενζίνη ίπταται στα 3,5 δολάρια το γαλόνι, ο πληθωρισμός καλπάζει και το κόστος του πολέμου μόνο στις έξι πρώτες ημέρες του πολέμου αγγίζει τα 11 δισ. δολάρια.
Ακόμα κι αν ο Τραμπ κάνει πίσω κηρύσσοντας το τέλος του πολέμου αύριο, η ζημιά που έχει προκαλέσει δεν μπορεί να αντιστραφεί γρήγορα, πόσο μάλλον από τον ίδιο.
Η μειωμένη παραγωγή και ικανότητα διύλισης πετρελαίου, οι βομβαρδισμένες υποδομές και η ανατροπή των παγκόσμιων ενεργειακών ροών δεν μπορούν να γίνουν με το πάτημα ενός κουμπιού – ή με μια ανάρτηση στο Truth Social. Θα χρειαστούν μήνες, πιθανώς χρόνια, για να επιστρέψουν όλα στην προπολεμική τους κατάσταση.
Μόνιμη αύξηση
Ομοίως, η άνευ προηγουμένου αύξηση του κόστους της αποστολής από τη Μέση Ανατολή και της ασφάλισης πλοίων στην περιοχή είναι απίθανο να επιστρέψει σε «φυσιολογικά» επίπεδα σύντομα, ακόμη και μετά το επίσημο τέλος των εχθροπραξιών.
Εν τω μεταξύ η Ρωσία έχει κερδίσει στις δύο εβδομάδες από την έναρξη του πολέμου 6 δισεκατομμύρια δολάρια από την πώληση ορυκτών καυσίμων. Τα έσοδα αυτά υποδηλώνουν ότι η Ρωσία είχε επιπλέον 672 εκατομμύρια ευρώ σε πωλήσεις πετρελαίου, φυσικού αερίου και άνθρακα στη διάρκεια του Μαρτίου χάρη τις υψηλότερες τιμές και τη στενότητα που προκάλεσε στην αγορά ο πόλεμος. Περίπου 625 εκατομμύρια ευρώ φαίνεται να προήλθαν από την εμπορία πετρελαίου – σύμφωνα με στοιχεία της δεξαμενής σκέψης Center for Research on Energy and Clean Air (CREA).
«Κοστούμι» 220 ευρώ για τους οδηγούς της Ε.Ε.
«Πολεμικό καπέλο» 220 ευρώ έκαστος ενδέχεται να φορέσουν φέτος οι Ευρωπαίοι οδηγοί λόγω της απότομης αύξησης των τιμών που προκάλεσε ο πόλεμος στο Ιράν στα ορυκτά καύσιμα. Οι ερευνητές του think tank Transport & Environment (T&E) εκτιμούν πως μια διατηρήσιμη τιμή πετρελαίου στα 100 δολάρια το βαρέλι θα σήμαινε ότι οι οδηγοί στην Ε.Ε. θα πληρώσουν 55 δισεκατομμύρια ευρώ περισσότερα σε διάστημα ενός έτους. Αυτό ισοδυναμεί με μέσο όρο 220 ευρώ για κάθε οδηγό, με τους οδηγούς με περισσότερα χιλιόμετρα να αντιμετωπίζουν ακόμη μεγαλύτερες αυξήσεις. Η αξιολόγηση έγινε συγκρίνοντας δεδομένα από το 2022, όταν η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία ώθησε την τιμή του πετρελαίου στο όριο των 100 δολαρίων, με δεδομένα από το 2017-2019.
