Το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας στην ολομέλεια του Ευρωκοινοβουλίου στις 10 Φεβρουαρίου για τις λεγόμενες ασφαλείς χώρες καταγωγής και τις ασφαλείς τρίτες χώρες δείχνει την πλήρη εκλογική συνεργασία της Δεξιάς και της Ακροδεξιάς στο Ευρωκοινοβούλιο σε θέματα ασύλου και μετανάστευσης.
Αυτή η συνεργασία θα ήταν αδιανόητη δυόμισι χρόνια νωρίτερα, καθώς θα παραβίαζε ένα ταμπού στο Ευρωκοινοβούλιο και σε ευρωπαϊκές φιλελεύθερες δημοκρατίες, όπου είχε εγκαθιδρυθεί άτυπα η λεγόμενη υγειονομική ζώνη αποκλεισμού της Ακροδεξιάς, το «cordon sanitaire» (κατά λέξη η κορδέλα που σηματοδοτεί την αποκλεισμένη υγειονομική ζώνη) που καθιστούσε αδύνατη κάθε εκλογική συνεργασία μαζί της.
Η σύνθεση του συγκεκριμένου αποτελέσματος ανά πολιτική ομάδα στο Ευρωκοινοβούλιο για τις ασφαλείς χώρες καταγωγής δείχνει ότι -αντιθέτως- έχει εγκαθιδρυθεί η πλήρης συνεργασία του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (ΕΛΚ) με τις ακροδεξιές πολιτικές ομάδες.
Υπέρ της διάταξης, που ψηφίστηκε με 408 ψήφους (63%), ψήφισε το 95% του ΕΛΚ, το 100% των Πατριωτών για την Ευρώπη (το κόμμα της Μελόνι στην Ιταλία, του Μπαρντελά στη Γαλλία, του Ορμπαν στην Ουγγαρία), το 99% των Ευρωπαίων Συντηρητικών και Ρεφορμιστών και το 100% της Ευρώπης Κυρίαρχων Εθνών (εναντίον ψήφισε το 74% των Σοσιαλδημοκρατών, το 5% του νεοφιλελεύθερου Renew που προτίμησε να δηλώσει αποχή σε ποσοστό 61%, το 92% των Πράσινων και το 100% της Αριστεράς). Αντίστοιχη ήταν και η σύνθεση της ψηφοφορίας για τις ασφαλείς τρίτες χώρες.
Δεν ήταν η πρώτη φορά που συμμαχεί στο Ευρωκοινοβούλιο η Δεξιά με την Ακροδεξιά. Μέχρι τον Νοέμβριο, η ιστοσελίδα ευρωπαϊκών θεμάτων «The Good Lobby» κατέγραψε άλλες 12 περιπτώσεις εκλογικής συνεργασίας του ΕΛΚ με ακροδεξιές ομάδες σε ευρύ φάσμα, για θέματα προϋπολογισμού, περιβαλλοντικής νομοθεσίας και ελέγχου της δεοντολογίας των ευρωπαϊκών θεσμών («The EU Far-Rights Tracker: Exposing when the EPP sides with the Far Right»).
Συμμαχία συμφερόντων
«Παρά τις επανειλημμένες διαβεβαιώσεις της προέδρου της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν –πιο πρόσφατα κατά την ομιλία της για την κατάσταση της Ενωσης το 2025– [σ.σ. Σεπτέμβριος 2025] το ΕΛΚ συνεχίζει να βασίζεται στην Ακροδεξιά για να περάσει νομοθεσία ή να εξασφαλίσει βραχυπρόθεσμες πολιτικές νίκες. […] το ΕΛΚ δεν φλερτάρει απλώς με την Ακροδεξιά – έχει θεσμοθετήσει μια τακτική συμμαχία συμφερόντων. Οποτε δυσκολεύεται στις ψηφοφορίες, στρέφεται προς τα δεξιά, ομαλοποιώντας τις εξτρεμιστικές θέσεις και υπονομεύοντας τον δημοκρατικό πυρήνα της Ευρώπης», αναφέρει χαρακτηριστικά το The Good Lobby.
Την εξέλιξη την είχε προδιαγράψει η Monde Diplomatique τον Ιούλιο του 2024, την επομένη των τελευταίων ευρωεκλογών, σε άρθρο για την άνοδο της ευρωπαϊκής Ακροδεξιάς μετά το 2010. «Η πιο άμεση πρόκληση μετά τις ευρωεκλογές του Ιουνίου έγκειται βασικά στην ικανότητα της ακροδεξιάς να αμφισβητήσει τη συνδιαχείριση του Ευρωκοινοβουλίου από το ΕΛΚ και τους Σοσιαλιστές» έγραφε. Υπογράμμιζε πόσο έχει αλλάξει η κατάσταση στην Ευρώπη σε σχέση με τις αρχές του αιώνα. Το 2000, η Ε.Ε. επέβαλε κυρώσεις στην Αυστρία όταν σχηματίστηκε κυβέρνηση συνασπισμού από το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα με το ακροδεξιό FPÖ του Γεργκ Χάιντερ, ενώ δυο χρόνια αργότερα η παρουσία του Ζαν-Μαρί Λεπέν στον δεύτερο γύρο των γαλλικών προεδρικών εκλογών (στο πλευρό του εμφανιζόταν σε πορείες στη Γαλλία ο Μάκης Βορίδης) προκάλεσε την απομόνωση της Ακροδεξιάς, η οποία στον δεύτερο γύρο συγκέντρωσε 17,79%, έναντι 82,21% του Σιράκ.
«Η τρέχουσα μερική κατάρρευση του αποκλεισμού υποδηλώνει ότι αρχίζει να γίνεται εμφανής μια στροφή προς τα δεξιά εντός του ΕΛΚ», σημειώνει στο περιοδικό HUN των Βρυξελλών ο Ζολτ Νάγκι, πολιτικός αναλυτής, ειδικός σε θέματα Ακροδεξιάς. «Αντί να θέσει τη διατήρηση του αποκλεισμού ως βασική αρχή, το ΕΛΚ εγκαταλείπει αυτή τη θέση προκειμένου να προωθήσει πολιτικές προτάσεις, κυρίως εκείνες που εκπροσωπούνται και από τη ριζοσπαστική Δεξιά. Το ΕΛΚ επιδιώκει να υιοθετήσει τα θέματα της Ακροδεξιάς, προσφέροντας μια ουσιαστικά πιο μετριοπαθή λύση σε αυτά και σχηματίζοντας μια πλειοψηφία γύρω από αυτήν. Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι και άλλοι πολιτικοί και κόμματα –ιδίως από χώρες που επιδιώκουν συμβιβασμούς, όπως η Ολλανδία, και κυρίως από το φιλελεύθερο ALDE– συμμετέχουν επίσης στην ψηφοφορία γι’ αυτά τα μέτρα, ιδίως όταν υιοθετούν μια δημοσιονομικά δεξιά στάση.
Το ιδεολογικό χάσμα εντός του Ευρωκοινοβουλίου θα γίνει όλο και πιο έντονο. Στη χειρότερη περίπτωση, θα μπορούσε να οδηγήσει στην πρόοδο της ριζοσπαστικής Δεξιάς. Ωστόσο, είναι πιο πιθανό να οδηγήσει σε ενίσχυση της αντιπαράθεσης μεταξύ Αριστεράς και Δεξιάς, η οποία θα μπορούσε να οδηγήσει σε αναγέννηση των πολιτικών εναλλακτικών λύσεων στην Ευρώπη».
Πανηγυρισμοί Πλεύρη
Δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι για τη συμμαχία Δεξιάς και Ακροδεξιάς στο αποτέλεσμα των ψηφοφοριών στο Ευρωκοινοβούλιο για τις ασφαλείς χώρες πανηγύρισε ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνος Πλεύρης: «Η πολιτική αυτή απηχεί τις θέσεις μας για σκληρή μεταναστευτική πολιτική με έμφαση στις επιστροφές, η οποία γίνεται και κυρίαρχη θέση στην Ε.Ε.», σημείωσε ο υπουργός που προέρχεται από το ακροδεξιό ΛΑΟΣ. Στο πρόσωπό του αποτυπώνεται σήμερα στην Ελλάδα η ανυπαρξία της υγειονομικής ζώνης μεταξύ Δεξιάς και Ακροδεξιάς και μάλιστα η κυριαρχία της ακροδεξιάς ατζέντας σε θέματα μετανάστευσης και ασύλου στην κυβέρνηση Μητσοτάκη. Δεν είναι βέβαια ο μόνος ακροδεξιός στην κυβέρνηση. Ο υπουργός Υγείας Αδωνις Γεωργιάδης προέρχεται από το ΛΑΟΣ, το ίδιο και ο πρώην υπουργός Μετανάστευσης και νωρίτερα υπουργός Επικρατείας Μάκης Βορίδης, κάποτε γραμματέας στη νεολαία της χουντικής ΕΠΕΝ και μετέπειτα πρόεδρος του εθνικιστικού Ελληνικού Μετώπου.
Αλλωστε, ο ΛΑΟΣ συμμετείχε με τέσσερα στελέχη στην κυβέρνηση συνασπισμού του Λουκά Παπαδήμου μαζί με το ΠΑΣΟΚ και τη Ν.Δ. από τον Νοέμβριο του 2011 έως το Μάιο του 2012, καταργώντας οποιαδήποτε υγειονομική ζώνη αποκλεισμού της Ακροδεξιάς από την κυβέρνηση. Στην Ελλάδα δεν υπήρξε άτυπη συμφωνία εκλογικής απομόνωσης της Ακροδεξιάς ούτε εφαρμόστηκε στην πράξη παρά μόνο μετά τη σύλληψη της ηγετικής ομάδας της ναζιστικής Χρυσής Αυγής μετά τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα τον Σεπτέμβριο του 2013. Ο αρχηγός του ΛΑΟΣ Γιώργος Καρατζαφέρης ήταν αυτός που δήλωνε ότι «πρέπει να δημιουργηθεί ένα μπλοκ αντιαριστερό. Ολων των δυνάμεων. Οι Νεοδημοκράτες, η Πολιτική Ανοιξη, οι χρυσαυγίτες, οι ΕΠΕΝίτες, όλοι» («Πίσω μου σ’ έχω Σαμαρά», Ιός, «Εφ.Συν.», 3/5/2014).
Η Χ.Α. και ο Μπαλτάκος
«Αντίθετα με όσα συμβαίνουν με παρόμοιες οργανώσεις στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, η Χ.Α. δεν υπήρξε ποτέ μια οργάνωση του περιθωρίου, ένα κόμμα-παρίας, με το οποίος κανείς δεν θέλει να έχει σχέση.
Παρά τις μέχρι πρόσφατα μικρές έως μηδενικές εκλογικές της επιδόσεις και παρά τις δικαστικές περιπέτειες στελεχών της και τη δεδομένη καταγραφή της ως οργάνωσης που πιστεύει στον εθνικοσοσιαλισμό και χρησιμοποιεί τη βία στη δράση της, καμιά στιγμή δεν αντιμετώπισε αυτό που ονομάζεται “υγειονομική ζώνη” (cordon sanitaire), όπως συμβαίνει με τους ομόφρονές της σε άλλες χώρες. Καταρχάς στο χώρο της παραδοσιακής Ακροδεξιάς δεν της αρνήθηκαν ποτέ συνεργασία. Κατά καιρούς συμμάχησε με όλα τα σχήματα και τις προσωπικότητες του χώρου.
Αλλά και πέραν αυτού, η οργάνωση είχε πάντοτε ανοιχτούς διαύλους με τον ευρύτερο χώρο της παραδοσιακής Δεξιάς. Και η εκλογική της επιτυχία άνοιξε διάπλατα τις πόρτες της σε στελέχη που δεν έφεραν μέχρι πρόσφατα το στίγμα του Ακροδεξιού», γράφει ο Δημήτρης Ψαρράς στο βιβλίο «Η Μαύρη Βίβλος της Χρυσής Αυγής: Ντοκουμέντα από την ιστορία και τη δράση μιας ναζιστικής ομάδας» (εκδ. Πόλις, Οκτώβριος 2012).
Ηδη από την εκλογή της κυβέρνησης Σαμαρά τον Ιούνιο του 2012, ο γενικός γραμματέας της κυβέρνησης Τάκης Μπαλτάκος «είχε σχεδιάσει τη σύγκλιση της Ν.Δ. με τη Χ.Α., αναπολώντας ένα ψυχροπολεμικού τύπου αντικομμουνιστικό μέτωπο εναντίον του ΣΥΡΙΖΑ», γράφει ο Δ. Ψαρράς. Τα μηνύματα του Τάκη Μπαλτάκου στον Ηλία Κασιδιάρη, που αποκάλυψε ο Ψαρράς («Με εντολές Μπαλτάκου ψήφιζε η Χρυσή Αυγή», «Εφ.Συν.», 18/9/2014) δείχνουν ότι «ο κ. Μπαλτάκος λειτουργούσε ως άτυπος καθοδηγητής των βουλευτών της Χ.Α. και είχε κατορθώσει να λειτουργεί η κοινοβουλευτική ομάδα της ναζιστικής οργάνωσης ως παράρτημα της κοινοβουλευτικής ομάδας της Ν.Δ.».
Ο Δ. Ψαρράς παραθέτει (βλ. «Η Μαύρη Βίβλος της Χρυσής Αυγής») το συμπέρασμα από τη μελέτη του Ντέιβιντ Αρτ για τη Ριζοσπαστική Δεξιά, ότι «όσο πιο επιτρεπτικό είναι το πολιτικό περιβάλλον τόσο πιο εύκολα εγκαθίσταται στον πολιτικό χάρτη ένα παρόμοιο κόμμα» και ότι η υγειονομική ζώνη δεν πρέπει να οργανωθεί πολύ νωρίς, γιατί τότε κινδυνεύει να βοηθήσει σε έμμεση υπερπροβολή των θέσεων του ακροδεξιού κόμματος, αλλά ούτε πολύ αργά, ώστε να μην προλάβει το κόμμα να αποκτήσει σταθερή εκλογική δύναμη.
Ο κροίσος μιντιάρχης που «έσπρωξε» τη Λεπέν στη Γαλλία και η ισπανική εξαίρεση με την υγειονομική ζώνη
Οπως οι τηλεοπτικές εμφανίσεις στις εκπομπές πανελλαδικής εμβέλειας του ΛΑΟΣ και αργότερα χρυσαυγιτών βοήθησαν να μεγαλώσει η επιρροή τους, το ίδιο και στη Γαλλία βασικός μοχλός της κανονικοποίησης της Μαρίν Λεπέν, ήταν η αλλαγή της στάσης των γαλλικών MME απέναντι στην Ακροδεξιά. Ο δισεκατομμυριούχος Βενσάν Μπολορέ, ο όμιλος του οποίου ελέγχει μεγάλα τηλεοπτικά δίκτυα, ραδιοφωνικούς σταθμούς, εκδοτικούς οίκους και περιοδικά, έχει δημιουργήσει ένα οικοσύστημα που προωθεί υπερσυντηρητικές και ακροδεξιές φωνές. Ερευνες δείχνουν ότι ο Μπολορέ υποστηρίζει τη συμμαχία της συντηρητικής Δεξιάς (Ρεπουμπλικάνοι) και της Εθνικής Συσπείρωσης της Μαρίν Λεπέν και ότι έπαιξε ρόλο στη συνεργασία του πρώην ηγέτη των Ρεπουμπλικανών Ερίκ Σιοτί με τη Λεπέν το 2024. Παράλληλα, η στρατηγική του Μακρόν να συνεργαστεί με ακροδεξιά μέσα ενημέρωσης και να υιοθετήσει πολιτικές -όπως ο περιοριστικός νόμος για τη μετανάστευση του 2024– που επικυρώνουν τις θέσεις της Εθνικής Συσπείρωσης, παρουσιάζοντας την πολιτική σαν μάχη ενός κεντρώου συνασπισμού και των ακραίων αριστερών και δεξιών, ωφελεί την Ακροδεξιά.
ΙΣΠΑΝΙΑ: Στην Ισπανία αποτελεί εξαίρεση η επιβολή υγειονομικής ζώνης σε κάποιους δήμους στις δημοτικές εκλογές, όπως για παράδειγμα στον Δήμο El Ejido το 2021 όπου το Λαϊκό Κόμμα και οι Σοσιαλιστές συμφώνησαν μεταξύ τους προκειμένου να αποτρέψουν κυβέρνηση του ακροδεξιού VOX. Ωστόσο, το Λαϊκό Κόμμα είχε αρνηθεί το 2019 να επιβάλει υγειονομικό αποκλεισμό στο VOX, όπως του ζητούσαν το κεντροαριστερό PSOE και το αριστερό Podemos, προκειμένου να αποκλείσουν την εκλογή ακροδεξιού εκπροσώπου στο προεδρείο του Κογκρέσου, ενώ στην Ανδαλουσία την ίδια χρονιά υπήρξε κυβέρνηση με την κοινοβουλευτική υποστήριξη του VOX, ύστερα από συμφωνία που προώθησαν το Λαϊκό Κόμμα και το φιλελεύθερο Κόμμα των Πολιτών (Ciudadanos). Φαίνεται μάλιστα ότι την πρωτοβουλία της μη συμμετοχής του VOX σε ορισμένες περιφερειακές κυβερνήσεις μαζί με το Λαϊκό Κόμμα την πήρε το ίδιο το VOX, αντιδρώντας στο αίτημα της κεντρικής κυβέρνησης για υποδοχή ασυνόδευτων ανήλικων προσφύγων.
ΑΥΣΤΡΙΑ: Στην Αυστρία, ο κυβερνητικός συνασπισμός του ακροδεξιού FPÖ με το δεξιό OVP έληξε άδοξα το 2007, ωστόσο το FPÖ ανάκαμψε και το 2017 σχημάτισε κυβέρνηση με το OVP του Σεμπάστιαν Κουρτς. Αυτή τη φορά δεν επιβλήθηκαν κυρώσεις από την Ε.Ε. και η δημόσια κατακραυγή ήταν πολύ λιγότερο έντονη. Το FPÖ θεωρούνταν όλο και περισσότερο κανονικό πολιτικό κόμμα. Η κυβέρνηση αυτή έληξε άδοξα και πάλι με το λεγόμενο σκάνδαλο διαφθοράς της Ιμπιζα (από αποκαλυπτικό βίντεο που είχε βιντεοσκοπηθεί σε βίλα στην Ιμπιζα), ωστόσο τα τελευταία χρόνια το FPÖ προηγείται στις δημοσκοπήσεις και συνεργάζεται σε περιφερειακές κυβερνήσεις με το OVP. Στις τελευταίες βουλευτικές εκλογές βγήκε πρώτο με 28,8%, αλλά έμεινε εκτός της κυβέρνησης συνασπισμού του OVP με το SPO και το Νeos, σήμερα όμως προηγείται στις δημοσκοπήσεις με 38%.
ΤΣΕΧΙΑ: Η άνοδος του ακροδεξιού SPD μετά την κρίση διαχείρισης της προσφυγικής ροής το 2015 και το 2016 αντιμετωπίστηκε με τον υγειονομικό αποκλεισμό του κόμματος, ωστόσο η επάνοδος στην κυβέρνηση του δισεκατομμυριούχου ηγέτη Αντρέι Μπάμπις τον βρίσκει να έχει υιοθετήσει ακροδεξιές θέσεις και να στηρίζεται άμεσα στην Aκροδεξιά, παρόλο που υπάρχει αποκλεισμός στελεχών του SPD στο υπουργικό συμβούλιο, στο οποίο η Ακροδεξιά εκπροσωπείται μόνο με ειδικούς, χωρίς κομματική ιδιότητα. Δεν αρκεί όμως ο αποκλεισμός της εκλογικής συνεργασίας με την Ακροδεξιά, όπως εξηγεί στην «Εφ.Συν.» ο Βέλγος δικηγόρος Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Αλεξί Ντεσουάφ, πρόεδρος της Διεθνούς Ομοσπονδίας για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου. «Στο Βέλγιο έχουμε υγειονομική ζώνη αποκλεισμού της Ακροδεξιάς. Αυτό σημαίνει ότι, τουλάχιστον μέχρι τώρα, κανείς δεν σχηματίζει κυβέρνηση μαζί τους. Ελπίζω ότι θα κρατήσει ο αποκλεισμός για μεγάλο διάστημα. Δεν εμποδίζει όμως τις ιδέες της Ακροδεξιάς να περνάνε την υγειονομική ζώνη και να υιοθετούνται από δεξιά κόμματα, με αποτέλεσμα να διολισθαίνει στα δεξιά όλο το πολιτικό σύστημα. Τα δεξιά κόμματα πρέπει να είναι πολύ προσεκτικά και να μην υιοθετήσουν το σύνολο της ακροδεξιάς ατζέντας. Διαφορετικά, η Ακροδεξιά θα έχει νικήσει χωρίς να βρίσκεται στην εξουσία, καθώς θα έχουν επιβληθεί οι ιδέες της», σημειώνει.
●Το άρθρο γράφτηκε στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος PULSE, στο οποίο συμμετέχει κατ’ αποκλειστικότητα η «Εφ.Συν.». Συνεργάστηκαν: El Confidencial – Iσπανία (Nacho Calleja και Lola García-Ajofrín), Voxeurop – Γαλλία (Francesca Barca), Denik Referendum – Τσεχία (Petr Jedlička), Der Standard – Aυστρία (Kim Son Hoang), HUN (Βρυξέλλες)
