Χειρότερα και από τα μανιασμένα κύματα που γέννησαν τις τελευταίες μέρες οι θυελλώδεις άνεμοι χτυπούν τα νησιά του Αιγαίου οι «επενδυτικές διευκολύνσεις» τις οποίες προσφέρει η κυβέρνηση Μητσοτάκη αφήνοντάς τα αθωράκιστα απέναντι στην πολεοδομική αυθαιρεσία, με χαρακτηριστικότερη περίπτωση το νησί της Μήλου όπου έχουν δοθεί άδειες για 48 νέα ξενοδοχεία με 1.000 πισίνες.
Ο Σύλλογος Ελλήνων Πολεοδόμων και Χωροτακτών (ΣΕΠΟΧ) πραγματοποίησε γενική συνέλευση και ασχολήθηκε με την ανεξέλεγκτη τουριστική ανάπτυξη στη Μήλο εκδίδοντας ψήφισμα στο οποίο αναδεικνύει τα «σοβαρά ελλείμματα θεσμικής προστασίας και χωρικού σχεδιασμού».
Το ψήφισμα ξεκινά από την περίπτωση της Μήλου και της περιοχής Σαρακήνικο που αποτέλεσε μέσα στο 2025 «μία από τις πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις ανεξέλεγκτης τουριστικής δόμησης στον νησιωτικό χώρο, αναδεικνύοντας τα σοβαρά ελλείμματα θεσμικής προστασίας και χωρικού σχεδιασμού». Ο ΣΕΠΟΧ τονίζει ότι η συγκεκριμένη περιοχή παραμένει ουσιαστικά αθωράκιστη «παρά τη δημόσια κατακραυγή και τα εκ των υστέρων μέτρα του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ)». Οι πολεοδόμοι τονίζουν ότι έναν χρόνο μετά ισχύουν 7 «Δεν»:
● Δεν έχει εκδοθεί η Υπουργική Απόφαση αναστολής οικοδομικών αδειών στις προστατευόμενες περιοχές του νησιού.
● Δεν έχει ενταχθεί σε καθεστώς προστασίας ως προστατευόμενος φυσικός σχηματισμός.
● Δεν έχει θεσπιστεί η αναθεώρηση του Περιφερειακού Χωροταξικού Πλαισίου Νοτίου Αιγαίου.
● Δεν έχει ολοκληρωθεί το Ειδικό Πολεοδομικό Σχέδιο Δυτικών Κυκλάδων.
● Δεν έχει εκπονηθεί καμιά Μελέτη Φέρουσας Ικανότητας.
● Δεν έχει εγκριθεί η Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη της περιοχής.
● Δεν υφίσταται επικαιροποιημένο Ειδικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό
Το Σαρακήνικο
«Εναν χρόνο μετά, και ενώ δεν έχει ξεκινήσει καν η επιβεβλημένη αποκατάσταση του τραυματισμένου τοπίου στο Σαρακήνικο, νέες εξελίξεις επιβεβαιώνουν την κλιμάκωση της πίεσης στη Μήλο» σημειώνει ο ΣΕΠΟΧ. «Η υπόθεση τουριστικού συγκροτήματος στον Μύτακα ανέδειξε ξανά τα κενά του συστήματος: η οικοδομική άδεια ανακλήθηκε, οι περιβαλλοντικοί όροι το ίδιο, η υπόθεση οδηγήθηκε στο ΣτΕ, ενώ το ΥΠΕΝ επέλεξε να αναπέμψει το ζήτημα στην Εθνική Αρχή Διαφάνειας αποφεύγοντας την ουσιαστική διερεύνηση των χωρικών και περιβαλλοντικών παραμέτρων».
Ο ΣΕΠΟΧ επικαλείται τον δήμαρχο Μήλου, Μανώλη Μικέλη, που δήλωσε δημόσια ότι έχουν εκδοθεί άδειες για 48 νέα ξενοδοχεία με τουλάχιστον 1.000 πισίνες». Η «Εφ.Συν.» επικοινώνησε με τον κ. Μικέλη που επιβεβαίωσε την κλιμάκωση της πίεσης από επενδυτές χωρίς να υπάρχουν οι προδιαγραφές εκείνες που θα προστάτευαν τη Μήλο, το μισό της οποίας υπάγεται σε καθεστώς Natura. «Το νησί μας έχει περιθώρια ανάπτυξης, αλλά αυτή πρέπει να υπάγεται σε κάποιους κανόνες που να επιβάλουν ήπιες μορφές με σεβασμό στο μοναδικό φυσικό περιβάλλον» λέει ο κ. Μικέλης μιλώντας για φαινόμενα οικολογικού βιασμού, ειδικά στις περιοχές με το μοναδικό ανάγλυφο όπως το Σαρακήνικο και ο Μύτακας όπου ξεκίνησε να χτίζεται ξενοδοχείο με 271 δωμάτια. «Υπάρχει τώρα και αυτή η νέα μόδα με τις βιλίτσες που πρέπει κάθε μία να διαθέτει δική της πισίνα» λέει ο δήμαρχος Μήλου. Κάπως έτσι προκύπτουν οι 1.000 πισίνες και οι αντίστοιχες ανάγκες σε νερό, που βάζουν σε δοκιμασία τη «φέρουσα ικανότητα» του νησιού.
Ο ΣΕΠΟΧ στο ψήφισμά του υπενθυμίζει τις «διευκολύνσεις προς επενδυτές», δηλαδή τις ρυθμίσεις μέσω των οποίων πριμοδοτείται η ανεξέλεγκτη δόμηση, όπως είναι: 1) Η έκδοση οικοδομικών αδειών αυτόματα και χωρίς την έγκριση της Πολεοδομίας όταν πρόκειται για κτίρια κάτω των 3.000 τετραγωνικών μέτρων. 2) Η υπαγωγή μονάδων κάτω των 100 κλινών στο καθεστώς των Πρότυπων Περιβαλλοντικών Δεσμεύσεων. 3) Πρωτίστως η έλλειψη χωρικού σχεδιασμού.
«Η Πολιτεία δεν έχει αξιοποιήσει τα διαθέσιμα εργαλεία, όπως τον χαρακτηρισμό «Προστατευόμενων Τοπίων και Φυσικών Σχηματισμών» (άρθρο 19 1650/1986), ούτε έχει προχωρήσει σε ουσιαστικές ρυθμίσεις χρήσεων γης και όρων δόμησης, παρά μόνον εκ των υστέρων -όταν έχει ήδη αναδυθεί ένα νέο πρόβλημα- με τρόπο προσχηματικό, σε σωστικές, διορθωτικές, πυροσβεστικού και μεσσιανικού χαρακτήρα ενέργειες» αναφέρει το ψήφισμα.
Χαρακτηριστικό του τρόπου με τον οποίο το νομοθετικό πλαίσιο αυτοακυρώνεται είναι και αυτό που αναφέρεται από τον ΣΕΠΟΧ σε σχέση με τις Προστατευόμενες Περιοχές. Ενώ δηλαδή το Κεντρικό Συμβούλιο Πολεοδομικών Θεμάτων (ΚΕΣΥΠΟΘΑ) έχει εγκρίνει εδώ και έναν χρόνο (Μάρτιος 2025) την αναστολή έκδοσης οικοδομικών αδειών σε προστατευόμενες περιοχές, δεν έχει εκδοθεί έκτοτε η Υπουργική Απόφαση που είναι απαραίτητη για να ισχύσει η αναστολή.
Στο έλεος των πλημμυρών λόγω αυθαίρετων κτισμάτων
Οκτώ χρόνια χωρίς αποτέλεσμα προσπαθεί ο Συνήγορος του Πολίτη να βρεθεί λύση για να μην πλημμυρίζει το Καρκινάγρι Ικαρίας λόγω αυθαίρετων κατασκευών στην εκβολή ρέματος και πλέον η όλη υπόθεση εξαρτάται από τις ενέργειες της εισαγγελικής αρχής.
Τα πλημμυρικά φαινόμενα στο Καρκινάγρι έχουν προκαλέσει σημαντικές καταστροφές όποτε υπήρξαν έντονες κακοκαιρίες με χαρακτηριστικότερες εκείνες της θεομηνίας του 2010 και πιο πρόσφατες εκείνες του Νοεμβρίου 2023. Με χθεσινή του ανακοίνωση ο Συνήγορος του Πολίτη προχωρά σε μια ανακεφαλαίωση των ενεργειών του από το έτος 2018. Π
αραθέτει πλήθος εγγράφων και αιτημάτων που έχουν σταλεί σε αρμόδιους φορείς (Περιφέρεια Β. Αιγαίου, Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αιγαίου, δήμους, υπουργεία Υποδομών-Μεταφορών, Κλιματικής Κρισης-Πολιτικής Προστασίας, Λιμεναρχείο, ΟΦΥΠΕΚΑ) έως και μέσα στο 2025. Ο Συνήγορος επισημαίνει ότι εκτός από την παράλειψη των προβλεπόμενων ενεργειών για τη διαχείριση του ρέματος (μελέτη οριοθέτησης, συστηματικός καθαρισμός) που καταλήγει στο Καρκινάγρι, υπάρχουν παράνομες κατασκευές που εμποδίζουν την ομαλή απορροή των υδάτων.
«Παρά την παρέλευση πλέον των 6 ετών, δεν έχει εκτελεστεί το Πρωτόκολλο Κατεδάφισης του παράνομου λιμενοβραχίονα στην εκβολή του χειμάρρου» αναφέρει ο Συνήγορος, καθώς η Αποκεντρωμένη Διοίκηση επικαλείται την έλλειψη τεχνικών μέσων και συνεργείων. Ο Συνήγορος επισημαίνει ότι σε κάθε περίπτωση επιβάλλεται κατεδάφιση της αυθαίρετης κατασκευής αφού υπάρχει τελεσίδικο πρωτόκολλο και προσθέτει ότι η απομάκρυνση επιβάλλεται και από το επίσημο Σχέδιο Διαχείρισης Κινδύνου Πλημμύρας (ΣΔΚΠ) Νοτίου Αιγαίου. «Σύμφωνα με την 1η αναθεώρηση του ΣΔΚΠ υπάρχει ρητή πρόβλεψη για το εν λόγω έργο που έχει κριθεί τελεσίδικα κατεδαφιστέο και εμποδίζει την ελεύθερη ροή του χειμάρρου» τονίζει, αλλά δεδομένου ότι «δεν προέκυψαν συγκεκριμένες πρωτοβουλίες και ενέργειες για την αντιμετώπιση του προβλήματος, ο Συνήγορος του Πολίτη ενημέρωσε την αρμόδια Εισαγγελική Αρχή».
