Ενας λαγός στην αυλή του Τραμπ

«Εδώ, άνθρωποι δολοφονήθηκαν επειδή ύψωσαν τη σημαία.
Γι’ αυτό την κουβαλάω παντού, μαζί μου, όπου θέλω εγώ.

Ελπίζω, αν πεθάνω αύριο, να μην ξεχάσουν το πρόσωπό μου και να παίξουν ένα από τα τραγούδια μου την ημέρα εκείνη που θα φέρουν τον Χόστος σε φέρετρο με τη γαλάζια σημαία πάνω».
Bad Bunny, La Mudanza

Η απαγορευμένη σημαία του Πουέρτο Ρίκο, το παιδί μεταναστών που έχει μεγάλα όνειρα, η αρμάδα των σημαιών των κρατών της Νότιας Αμερικής, το Πουέρτο Ρίκο και ο λαός του, οι Μπορίκουας, οι απόγονοι των σκλάβων στις φυτείες ζαχαροκάλαμου, η ζωή και ο θάνατος σε ένα κομμάτι γης που δεν ανήκει ούτε ολότελα στις ΗΠΑ αλλά ούτε και στον εαυτό του.

«Θα σε πάω στο Πουέρτο Ρίκο, για να δεις πώς χορεύουμε», λέει ο Bad Bunny σε άλλο ένα τραγούδι του πολυβραβευμένου άλμπουμ DeBÍ TiRAR MáS FOToS («Επρεπε να είχα τραβήξει περισσότερες φωτογραφίες») και όντως το έκανε, μας ταξίδεψε για 15 λεπτά στην πόλη όπου μεγάλωσε ως Μπενίτο Αντόνιο Μαρτίνες Οκάσιο και στη Nuevayol (Νέα Υόρκη), όπου η μειονότητα των Μπορίκουας ζει, ανθεί και γράφει ρεγκετόν.

Ναι, ο Bad Bunny δεν έστειλε ένα άμεσο, προσωπικό μήνυμα στον Ντόναλντ Τραμπ όπως πολλοί περίμεναν το βράδυ της Δευτέρας. Δεν έγινε άλλος ένας καλλιτέχνης-Μεσσίας που θα κουβαλήσει τις ελπίδες των φιλελεύθερων πολιτισμικών πολέμων στην πλάτη του. Εκανε όμως κάτι σοφότερο: παρέδωσε ένα μάθημα αντι-αποικιοκρατίας σε όλο τον κόσμο μέσω των ρυθμών της σάλσα, της πλένα, της μπόμπα, των τραγουδιών που επέλεξε να ερμηνεύσει και της σκηνικής του παρουσίας.

Η ιστορική εμφάνιση του Bad Bunny, η οποία σύμφωνα με το CBS αναμένεται να γίνει η πιο δημοφιλής στην ιστορία του Super Bowl, αγγίζει βασικές πτυχές του πολιτικού και πολιτισμικού φάσματος, που ενόχλησαν υπερβολικά πολύ τον μετρ των πολιτισμικών πολέμων, Ντόναλντ Τραμπ.

Πρώτον, στην εποχή της ICE και των μαζικών απελάσεων που πραγματοποιούνται στις ΗΠΑ, όπου δεκάδες χιλιάδες ισπανόφωνοι μετανάστες χωρίς χαρτιά ζουν υπό τον φόβο να μην τους ακούσει κάποιος να μιλούν ισπανικά, ένας ισπανόφωνος τραγουδάει στη γλώσσα του και όταν είναι να μιλήσει αγγλικά το μόνο που λέει είναι «God Bless America», εννοώντας όμως την αμερικανική ήπειρο και όχι τις ΗΠΑ.

Πέραν της ερμηνείας και των συμβολισμών πίσω από αυτήν, ο Bad Bunny θέτει ερωτήσεις για το μέλλον του Πουέρτο Ρίκο, την αυτοδιάθεση τριών εκατομμυρίων ανθρώπων, αλλά και το τι σημαίνει να είσαι Αμερικανός στην εποχή του «Δόγματος Ντονρόε» και της πεποίθησης του Τραμπ ότι η αμερικανική ήπειρος (και το «δυτικό» ημισφαίριο) είναι η αυλή του.

Το 1898 το Πουέρτο Ρίκο δίνεται ως «λάφυρο πολέμου» στις ΗΠΑ από την Ισπανία και το 1952 από αποικία των ΗΠΑ μετονομάζεται «υπερπόντια κτήση», με τους Μπορίκουας όμως να μην έχουν το δικαίωμα ψήφου στις αμερικανικές εκλογές, ούτε και το δικαίωμα εκπροσώπησης στα αμερικανικά νομοθετικά όργανα, παρά μόνο το δικαίωμα να εκλέγουν τον κυβερνήτη του νησιού. Ετσι, οι κάτοικοι του Πουέρτο Ρίκο θεωρούνται υποτελείς από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση στην οποία δεν ανήκουν καν, καθώς αν και γεννιούνται Αμερικανοί πολίτες, δεν έχουν ούτε τα δικαιώματα ούτε και τα προνόμια των Αμερικανών (συν)πολιτών.

Αυτή η υποτέλεια έχει δημιουργήσει και ανάλογες πολιτικές και οικονομικές προεκτάσεις: κρίση χρέους, μαζική μετανάστευση, gentrification, κακές υποδομές και τη χαμηλότερη υπογεννητικότητα στον κόσμο, ενώ η αρωγή από τη μητρόπολη είτε αργεί να έρθει είτε έρχεται με εξευτελιστικό τρόπο (λ.χ τα χαρτιά υγείας που πετούσε ο Τραμπ στους κατοίκους του Σαν Χοσέ το 2017 μετά τον τυφώνα «Μαρία»).

Περίμενε σχεδόν μία δεκαετία ο Bad Bunny για να «πληγώσει» τον Τραμπ εκεί που πονάει περισσότερο: στο θέαμα που μπορεί να προσφέρει στη μάζα και σε απλά μαθήματα αμερικανικής ιστορίας.

Εδώ και καιρό ο Μπενίτο Οκάσιο έχει σηκώσει την απαγορευμένη σημαία του Πουέρτο Ρίκο (αυτή με το γαλάζιο αντί για το μπλε) και συνομιλεί με τους ιστορικούς ηγέτες του κινήματος ανεξαρτησίας, καλώντας τους συμπολίτες του να αναθεωρήσουν την έννοια της αμερικανικής ταυτότητας, ασκεί σκληρή κριτική στον Τραμπ και στη μεταναστευτική πολιτική του, ενώ επεμβαίνει στα πολιτικά γεγονότα του Πουέρτο Ρίκο.

Σκεφτείτε τα εγκεφαλικά που έπαθε ο Ντόναλντ Τραμπ και το MAGA επιτελείο του στο άκουσμα της τελευταίας φράσης του Bad Bunny «Seguimos aquí» [είμαστε ακόμα εδώ]. Αφού κατονόμασε τα κράτη της αμερικανικής ηπείρου ένα προς ένα, τα οποία παρέλασαν μέσα σε μια θάλασσα πολύχρωμων σημαιών, ο Μπορικουανός κοίταξε την κάμερα στα μάτια και τόνισε ότι οι λαοί της Αμερικής δεν έχουν να πάνε πουθενά, παρά τις απειλές, τα πραξικοπήματα, τις νεο-αποικιοκρατικές πολιτικές, την «αμερικανοποίηση» και τον «εξευγενισμό» των πόλεών τους.

Από τη Χιλή μέχρι τον Καναδά, ο Bad Bunny μάς υπενθύμισε ότι σε αυτή τη γη δεν υπάρχει «ξένος», «παράνομος», «βάρβαρος», παρά μόνο η (αμερικανική) ψυχή που αγωνίζεται για το δικαίωμα του ανθρώπου να ζει σε ειρήνη.