Kίνδυνος νέων καθυστερήσεων για το μεγαλύτερο δημόσιο έργο που εκτελείται στην Ελλάδα, τη γραμμή 4 του αθηναϊκού μετρό. Η ειδική μελέτη ΤΕΠΕΜ που έπρεπε να έχει υλοποιήσει η «Ελληνικό Μετρό» πριν από το 2022 για τον νέο σταθμό «Ευαγγελισμός» υπεβλήθη προς γνωμοδότηση τον Δεκέμβριο του 2025. Ο Δήμος Αθηναίων ετοιμάζεται να την απορρίψει και το Ιδρυμα Ν. Πατέρα να καταθέσει νέα προσφυγή, καθώς δεν μειώνει ουσιαστικά την καταστροφή του πρασίνου στο πάρκο Ριζάρη, ενώ θα οδηγήσει σε αύξηση της αναμονής για τα διερχόμενα οχήματα έως και κατά 274%.
Η κατασκευή της νέας γραμμής 4 (Αλσος Βεΐκου-Γουδή), μήκους 12,5 χιλιομέτρων, ξεκίνησε το καλοκαίρι του 2021, με προϋπολογισμό 1,8 δισ. ευρώ. Οι πανηγυρισμοί της κυβέρνησης Μητσοτάκη εξελίχθηκαν αρχικά σε επίδειξη πυγμής εναντίον όσων αντιδρούσαν στην κατασκευή σταθμού στην πλατεία Εξαρχείων. Οι πρόδρομες εργασίες εκεί, με την εξαφάνιση όλων των δέντρων, προχώρησαν με τη συνεχή παρουσία των ΜΑΤ και την ύψωση τεράστιων κιγκλιδωμάτων τον Αύγουστο του 2022. Πάγωσαν όμως μετά τον Μάρτιο του 2025, όταν τα κιγκλιδώματα υποχώρησαν αναγκαστικά μετά από προσφυγές των κατοίκων και δικαστικές αποφάσεις.
Στο πάρκο Ριζάρη, οι πρόδρομες εργασίες παραμένουν όμως παγωμένες από το 2022, όταν ο επιχειρηματίας Ν. Πατέρας και το ίδρυμα του οποίου είναι πρόεδρος προσέφυγαν δικαστικά εναντίον των εργασιών που θα ξεκινούσαν και θα σάρωναν το άλσος που είχε δημιουργηθεί εκεί το 2010 με δική τους δωρεά. Ας υπενθυμίσουμε τα γεγονότα:
● Η αίτηση στο Συμβούλιο της Επικρατείας κατατέθηκε στις 20/5/2022 και ζητούσε να ακυρωθεί η Απόφαση Εγκρισης Περιβαλλοντικών Ορων (ΑΕΠΟ) για το έργο της γραμμής 4 που είχε εκδοθεί το 2018. Το αίτημα ζητούσε ακύρωση ειδικά για την περιοχή του νέου σταθμού «Ευαγγελισμός» που είχε σχεδιαστεί κάτω από το πάρκο Ριζάρη.
● Το ΣτΕ εξέδωσε την απόφαση 2274 το 2023, έκανε δεκτή την αίτηση εν μέρει και ακύρωνε την παράλειψη διενέργειας της Τεχνικής Περιβαλλοντικής Μελέτης (ΤΕΠΕΜ). Το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε ότι η Εγκριση Περιβαλλοντικών Ορων δεν έθετε λεπτομερείς όρους ως προς το ζήτημα της προστασίας του πρασίνου στο πάρκο Ριζάρη.
● Αποκαλύφθηκε, ταυτόχρονα, ότι η διοίκηση της Ελληνικό Μετρό (τότε Αττικό Μετρό) με διευθύνοντα σύμβουλο τον Ν. Κουρέτα (αντικαταστάθηκε πρόσφατα από το στέλεχος της ΣΤΑΣΥ, Χρ. Φαφούτη) και πρόεδρο τον Νίκο Ταχιάο (από το 2023 είναι υφυπουργός Υποδομών) είχε αποφασίσει πως δεν χρειάζεται ΤΕΠΕΜ και το έργο μπορούσε να προχωρήσει μόνο με την ΑΕΠΟ. Ομως το ΣτΕ αποφάνθηκε πως η ΑΕΠΟ όριζε ότι το ζήτημα του πρασίνου έπρεπε να μελετηθεί περαιτέρω και μάλιστα με τη συμμετοχή του Δασαρχείου.
● Το ΣτΕ τόνισε επίσης ότι υπάρχει υποχρέωση περαιτέρω μελέτης, αφενός διότι για το πάρκο Ριζάρη προβλέπεται πολύ μεγαλύτερη θυσία πρασίνου, αφετέρου επειδή πολλά από τα πολυάριθμα φυτά είναι δασικά είδη, έχουν τη μορφή συμπαγούς πάρκου και διαφοροποιούνται από τη φυτοκάλυψη απλών κοινόχρηστων χώρων όπως οι πλατείες.
● Αντί, όμως, η Ελληνικό Μετρό και το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών να ξεκινήσουν μελέτη και διαβούλευση ώστε να βρεθεί γρήγορα τρόπος ανασχεδιασμού του σταθμού και να κοπούν λιγότερα δέντρα, η όλη υπόθεση συνέχισε να προχωρά με αργό βηματισμό.
● Η ΤΕΠΕΜ κατατέθηκε για έγκριση στο υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) τον Μάιο του 2025. Πριν από το καλοκαίρι του 2025, είχαν ήδη κατατεθεί νέες ενστάσεις από τον Δήμο Αθηναίων και το Ιδρυμα Ν. Πατέρα. Και πάλι, όμως, ο Ν. Κουρέτας απέφυγε κάποια νέα διαβούλευση μέχρι τον Δεκέμβριο που έγινε γνωστό ότι θα αντικατασταθεί. Στις 29/12/2025, η ΤΕΠΕΜ κατατέθηκε από το ΥΠΕΝ στον Δήμο Αθηναίων. Το Δημοτικό Συμβούλιο συνεδριάζει σήμερα επί του θέματος και ο δήμαρχος Χάρης Δούκας εισηγείται να αποφασιστεί αρνητική γνωμοδότηση, θεωρώντας ότι η ΤΕΠΕΜ δεν προφυλάσσει το πράσινο, ενώ θα προκαλέσει τεράστια κυκλοφοριακή συμφόρηση στα χρόνια που τα έργα θα βρίσκονται σε εξέλιξη. Σύμφωνα με πληροφορίες, και το Ιδρυμα Πατέρα μελετά την κατάθεση νέας προσφυγής.
● Για τον νέο σταθμό «Ευαγγελισμός» (δίπλα στον υφιστάμενο της γραμμής 3), η πρόοδος των έργων είναι μηδενική εδώ και σχεδόν 5 χρόνια. Αδιέξοδο υπάρχει και για τον σταθμό των Εξαρχείων και μεγάλη καθυστέρηση καταγράφεται για τον σταθμό Γουδή. Ολα τα παραπάνω οδηγούν σε νέο χρονοδιάγραμμα για το έργο, το οποίο υποτίθεται θα τελείωνε το 2029, ενώ η κατασκευάστρια κοινοπραξία ΑΒΑΞ-GHELLA-ALSTOM έχει λάβει και πριμ μη καθυστέρησης 57 εκατομμυρίων ευρώ το 2022. Σύμφωνα με πληροφορίες, υπάρχουν ήδη συζητήσεις για παράταση 5 ετών. Το χειρότερο είναι ότι η κυβέρνηση, που αντιδρά σε μια τέτοια καθυστέρηση, θα δυσκολευτεί να αποδείξει ότι δεν έχει εκείνη την ευθύνη, οπότε ο λογαριασμός θα φτάσει στους φορολογούμενους πολίτες.
«Βελτιώσεις» μελέτης
Υποτίθεται πως η ΤΕΠΕΜ θα άλλαζε τον σχεδιασμό του έργου ώστε να καταστραφεί λιγότερο πράσινο, όμως τα δέντρα που τη γλιτώνουν είναι μόλις 23. Με τον αρχικό σχεδιασμό θα κόβονταν 131 δέντρα και 127 θάμνοι, ενώ από τον νέο θίγονται 108 δέντρα και 94 θάμνοι. Ο αριθμός των 202 θιγομένων φυτικών μονάδων δεν μπορεί να εκληφθεί ως συμμόρφωση με την απόφαση του ΣτΕ, για ένα από τα ελάχιστα εναπομείναντα άλση. Η μελέτη προτείνει φύτευση νέων δέντρων, αλλά αυτά προτείνονται σε σημεία του πάρκου που σήμερα δεν έχουν πράσινο, οπότε επικρατεί αβεβαιότητα για την εξέλιξή τους. Υποστηρίζει επίσης ότι θα γίνει αρχιτεκτονικός διαγωνισμός με τριπλασιασμό των φυτικών μονάδων, αλλά αυτός ούτε καν έχει δημοπρατηθεί ή προσδιοριστεί. Ταυτόχρονα, είναι άγνωστο εάν θα ευδοκιμούν δέντρα στο ελάχιστο χώμα που θα μείνει πάνω από την πλάκα του υπόγειου σταθμού.
Για να γλιτώσουν τα λιγοστά δέντρα, το εργοτάξιο μετακινείται προς την οδό Ριζάρη που χάνει το μισό πλάτος της. Η οδός, που είναι σήμερα διπλής κατεύθυνσης, θα μείνει μόνο άνοδος προς τη Βασ. Σοφίας. Μάλιστα, η ίδια ΤΕΠΕΜ αναγνωρίζει ότι θα αυξηθούν έως και κατά 274% οι χρόνοι αναμονής των οχημάτων στα φανάρια. Τα οχήματα που κατέρχονται σήμερα την οδό Ριζάρη θα κάνουν αναγκαστικά περιπορεία προς Χίλτον και δεξιά μέσω της Βασ. Κωνσταντίνου, επιβαρύνοντας ακόμη περισσότερο το φανάρι που στρίβει αριστερά προς Παγκράτι, ενώ ο ΟΑΣΑ προειδοποιεί για μεγάλες καθυστερήσεις στα δρομολόγια των γραμμών 203, 204, 204Β, 211 και 214. Σύμφωνα με τη μελέτη, για τη στροφή αριστερά προς Ριζάρη η μέση καθυστέρηση αναμένεται να αγγίξει τα 10 λεπτά (354 δευτερόλεπτα) το απόγευμα και τα 6,5 λεπτά στην πρωινή αιχμή. Για το ρεύμα προς κέντρο, η στροφή αριστερά από Ριζάρη προς Β. Σοφίας θα χρειάζεται πλέον 150 δευτερόλεπτα το απόγευμα και 99 το πρωί, ενώ θα επηρεαστούν όλοι οι γύρω δρόμοι.
Φιέστα την Πέμπτη
Και ενώ για τη γραμμή 4 κυοφορείται καθυστέρηση έως και 5 χρόνια, η κυβέρνηση ετοιμάζεται αύριο να οργανώσει φιέστα για να κόψει κορδέλες εγκαινίων ακριβώς απέναντι από το πάρκο Ριζάρη. Εκεί, θα φτάσει ο μετροπόντικας που έρχεται από το Γουδή και η τελετή αναμένεται να συνοδευτεί από πανηγυρισμούς για την αποτελεσματικότητα του επιτελικού κράτους…
Σαν να μην έφτανε η εξαφάνιση του Πάρκου Ριζάρη και του πράσινου που δημιουργήθηκε εκεί το 2010, η μελέτη ΤΕΠΕΜ παραδέχεται ότι στους γύρω δρόμους θα ενταθεί η κυκλοφοριακή συμφόρηση και η καθυστέρηση στα φανάρια θα αυξηθεί έως και τέσσερις φορές, αφού επεκτείνεται το εργοτάξιο και μειώνεται στο μισό το πλάτος της οδού Ριζάρη, για όσα χρόνια κρατήσουν τα έργα. Τα οχήματα που έρχονται μέσω της Β. Σοφίας από Σύνταγμα προς Παγκράτι θα πρέπει να κάνουν περιπορεία προς «Χίλτον» για να στρίψουν στη Β. Κωνσταντίνου και να περιμένουν στο ήδη «πηγμένο» φανάρι της Ριζάρη – το μοναδικό που επιτρέπει στροφή αριστερά μετά τους Αμπελόκηπους. Καθυστέρηση αναμένεται και στο φανάρι ανόδου Ριζάρη προς Κέντρο, ενώ θα επηρεαστούν όλοι οι γύρω δρόμοι.
