Mε χαμηλές προσδοκίες, αλλά με σαφή στόχο τη διατήρηση και ενίσχυση των ανοιχτών διαύλων επικοινωνίας και την εδραίωση μιας λειτουργικής σχέσης με την Τουρκία, μεταβαίνει σήμερα στην Αγκυρα ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης για την πολυαναμενόμενη συνάντηση με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και για τη συνεδρίαση του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας-Τουρκίας, συνοδευόμενος από δέκα υπουργούς και στενούς του συνεργάτες.
Στην Αθήνα επιμένουν ότι η συγκεκριμένη συνάντηση δεν έχει φιλοδοξία να παραγάγει «μεγάλες ειδήσεις» ή άλματα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, αλλά να παγιώσει τη λογική της σταθερής επικοινωνίας και του δομημένου διαλόγου που έχει οικοδομηθεί τα τελευταία δυόμισι χρόνια. Κυβερνητικά στελέχη σημειώνουν ότι, παρότι δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή σύγκλιση για την εκκίνηση της συζήτησης σχετικά με τη διευθέτηση της μοναδικής διαφοράς που μπορεί να αχθεί ενώπιον διεθνούς δικαιοδοσίας –δηλαδή της οριοθέτησης υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο–, η Αθήνα προσβλέπει σε μια εποικοδομητική ανταλλαγή απόψεων και στη διατήρηση του κλίματος ηρεμίας στις διμερείς σχέσεις.
Συνεργασίες
Το κλίμα αυτό, όπως επισημαίνεται, έχει αποδώσει συγκεκριμένα κεκτημένα: τη σημαντική μείωση των παραβιάσεων του εναέριου χώρου, την καλύτερη συνεργασία στο μεταναστευτικό με αποτέλεσμα τον περιορισμό των ροών, τη διευκόλυνση της χορήγησης βίζας σύντομης διάρκειας σε Τούρκους πολίτες για 12 νησιά του Αιγαίου, αλλά και την εμβάθυνση του διμερούς εμπορίου και των οικονομικών συναλλαγών. Παρά τις γνωστές διαφορές, στην κυβέρνηση θεωρούν ότι η διατήρηση ενός πλαισίου συνεννόησης μειώνει τις πιθανότητες αιφνιδιασμών και διευκολύνει τη διαχείριση κρίσεων.
Σύμφωνα με το πρόγραμμα, στις 15.15 (ώρα Ελλάδας) ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα έχει κατ’ ιδίαν συνάντηση με τον Τούρκο πρόεδρο, παρουσία των υπουργών Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη και Χακάν Φιντάν, καθώς και των διπλωματικών συμβούλων των δύο ηγετών, πρέσβη Ιωάννη-Μιλτιάδη Νικολαΐδη και Ακίφ Τσαγατάι Κιλίτς. Οι δύο ηγέτες αναμένεται να προχωρήσουν σε συνολική επισκόπηση των διμερών σχέσεων και να συζητήσουν περιφερειακά και διεθνή ζητήματα, με κοινή παραδοχή –σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές– ότι τα θέματα που αφορούν τις δύο χώρες πρέπει να συζητούνται πρωτίστως σε διμερές επίπεδο.
Θα ακολουθήσει η συνεδρίαση του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας, ενώ στις 17.00 οι δύο ηγέτες θα προχωρήσουν σε δηλώσεις στον Τύπο και κατόπιν θα παρατεθεί επίσημο δείπνο.
Πέραν του κ. Γεραπετρίτη, τον πρωθυπουργό συνοδεύουν οι υπουργοί Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος, Μεταφορών Χρίστος Δήμας, Προστασίας του Πολίτη Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη, Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας Γιάννης Κεφαλογιάννης, Μετανάστευσης Θάνος Πλεύρης, Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη και ο υφυπουργός Εξωτερικών Χάρης Θεοχάρης.
Η σημερινή συνάντηση είναι η πρώτη των δύο ηγετών ύστερα από ενάμιση χρόνο. Η τελευταία είχε πραγματοποιηθεί τον Σεπτέμβριο του 2024 στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, ενώ τον περασμένο Σεπτέμβριο είχε ακυρωθεί την τελευταία στιγμή προγραμματισμένο ραντεβού, επίσης στη Νέα Υόρκη.
Η ατζέντα
Στο τραπέζι των συζητήσεων αναμένεται να τεθούν, σε διμερές επίπεδο, το μεταναστευτικό, η συνεργασία στον τομέα της πολιτικής προστασίας, η οικονομία και οι εμπορικές συναλλαγές, η καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος και η συνεργασία σε θέματα πολιτισμού. Σε περιφερειακό και διεθνές επίπεδο, το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στη Μέση Ανατολή, στο Ιράν και στις εξελίξεις στην Ουκρανία.
Κεντρικός σκοπός του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας είναι να αξιολογηθεί η πρόοδος της διμερούς συνεργασίας δύο χρόνια μετά τη Διακήρυξη των Αθηνών, να παραμείνουν ανοιχτοί οι δίαυλοι επικοινωνίας για την αποσυμπίεση δυνητικών κρίσεων και να γίνει ένας συνολικός απολογισμός του ελληνοτουρκικού δομημένου διαλόγου και της λειτουργικής σχέσης που έχει αναπτυχθεί μεταξύ των δύο χωρών.
Την ίδια ώρα, πάντως, η συγκυρία της συνάντησης συμπίπτει με νέες τουρκικές κινήσεις στο πεδίο, μέσω έκδοσης ΝΟΤΑΜ και NAVTEX που επαναφέρουν ισχυρισμούς περί αποστρατιωτικοποίησης ελληνικών νησιών. Κατά την ενημέρωση των διπλωματικών συντακτών, η εκπρόσωπος Τύπου του ΥΠΕΞ Λάνα Ζωχιού χαρακτήρισε τη σχετική ΝΟΤΑΜ παράνομη τόσο ως προς το περιεχόμενό της όσο και ως προς την αρμοδιότητα, υπογραμμίζοντας ότι οι ισχυρισμοί περί αποστρατιωτικοποίησης είναι αβάσιμοι και ότι η μόνη αρμόδια αρχή εντός του FIR Αθηνών είναι η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας.
Για τη NAVTEX σημείωσε ότι πρόκειται επίσης για αβάσιμους ισχυρισμούς που προβάλλει η Τουρκία. Οι ισχυρισμοί αυτοί έχουν απορριφθεί με τον πλέον επίσημο τρόπο, με την πραγματοποίηση διαβήματος προς την τουρκική πλευρά σε διμερές επίπεδο, ενώ προετοιμάζεται και δεύτερο διάβημα προς τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (IMO), το οποίο θα γίνει προσεχώς. Οπως τόνισε, από ελληνικής πλευράς οι κινήσεις αυτές δεν αξιολογούνται ως κλιμάκωση. Διαφωνίες και τριβές με την Τουρκία υπάρχουν και όλη αυτή η επιχειρηματολογία αποτελεί, ουσιαστικά, αναδιατύπωση γνωστών αξιώσεων της Αγκυρας, χωρίς να αιφνιδιάζει την ελληνική πλευρά και χωρίς να δημιουργεί τετελεσμένα.
Στο ΝΑΤΟ ο Δένδιας
Στο ίδιο πλαίσιο, η εκπρόσωπος του ΥΠΕΞ κλήθηκε να σχολιάσει και τις πρόσφατες δηλώσεις του Χακάν Φιντάν, με τις οποίες κατηγορεί τον Ελληνα υπουργό Εθνικής Αμυνας Νίκο Δένδια ότι υπονομεύει την προσπάθεια ελληνοτουρκικής προσέγγισης. Οπως ανέφερε, «η Ελλάδα ασκεί μια ενεργητική εξωτερική πολιτική που στηρίζεται στις οικουμενικές αξίες του Διεθνούς Δικαίου και από αυτές τις αρχές δεν πρόκειται να αποστεί, επιδιώκοντας εμπράκτως την ειρήνη και τις σχέσεις καλής γειτονίας», προσθέτοντας πως σε ό,τι αφορά θέματα εθνικού συμφέροντος δεν μπορεί να υπάρξει καμία συζήτηση.
Αναφορικά, τέλος, με τη μη συμμετοχή των υπουργών Αμυνας στο σημερινό Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας, η κ. Ζωχιού σημείωσε ότι το ΥΠΕΞ δεν είναι αρμόδιο να απαντήσει, υπενθυμίζοντας ωστόσο ότι ο Ελληνας υπουργός Αμυνας θα βρίσκεται στις Βρυξέλλες, όπως και ο Τούρκος ομόλογός του.
Σε αυτό το πλαίσιο, η ελληνική πλευρά προσέρχεται στη σημερινή συνάντηση με ρεαλισμό, επιδιώκοντας να διατηρηθεί ζωντανό το κανάλι επικοινωνίας με την Αγκυρα και να προστατευτεί το κεκτημένο της σχετικής ηρεμίας στο Αιγαίο, χωρίς αυταπάτες αλλά και χωρίς διάθεση επιστροφής σε μια περίοδο έντασης και συνεχών κρίσεων.
