Την εκπόνηση ενός νέου προγράμματος SAFE σκέφτεται η Κομισιόν. Δύο μέρες πριν από την παρουσίαση του τείχους των drones (drones wall), που αποτελεί ένα από τα πρώτα σχέδια που διακρατικά προωθείται μέσω SAFE, οι συζητήσεις που πραγματοποιούνται αφορούν ακόμα ένα χρηματοδοτικό εργαλείο. Τα πρώτα 150 δισ. ευρώ έχουν ήδη θεωρητικά «μοιραστεί» ανάμεσα στα κράτη-μέλη, αλλά η υπερκάλυψη του τρέχοντος προγράμματος δανεισμού ανοίγει την πόρτα για το επόμενο. Παρ’ όλο που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αρνείται επισήμως ότι έχει μπει σε αυτή τη διαδικασία, το ενδεχόμενο είναι ορατό.
«Πολλές χώρες, όπως η Ελλάδα, έχουν ζητήσει τελικά πολύ παραπάνω χρηματοδότηση για αμυντικά projects από αυτήν που προκαταρκτικά είχαν ζητήσει, κάτι που δείχνει ότι υπάρχει ανάγκη για επιπλέον χρηματοδότηση», εξήγησε διπλωματική πηγή στην «Εφ.Συν.».
«Αυτή τη στιγμή έχουν εγκριθεί τα μίνιμουμ ποσά από αυτά που έχει ζητήσει κάθε χώρα. Αν προσθέσεις τα έξτρα χρήματα που ζητήθηκαν μιλάμε εύκολα για ακόμα ένα πρόγραμμα», συμπλήρωσε. Σήμερα Τρίτη, το SAFE βρίσκεται προς συζήτηση μεταξύ των πρεσβευτών που συναντιούνται στις Βρυξέλλες, ενώ οκτώ από τα 16 εθνικά σχέδια αναμένεται να εγκριθούν στο Συμβούλιο Αμυνας αύριο Τετάρτη. Τα υπόλοιπα οκτώ που ήδη έχουν εγκριθεί αναμένεται να λάβουν το τελικό πράσινο φως από το Συμβούλιο των υπουργών Οικονομικών (ECOFIN) στις 17 Φεβρουαρίου. Υπενθυμίζεται ότι το σχέδιο της Ελλάδας ήταν στη δεύτερη «φουρνιά» αμυντικών πλάνων, ενώ αυτή τη στιγμή εκκρεμούν μόνο τρία: αυτά της Γαλλίας, της Ουγγαρίας και της Τσεχίας, «τα οποία χρειάζονται μεγαλύτερη επεξεργασία».
Οι πρώτες εκταμιεύσεις αναμένονται άμεσα, μέσα στον Μάρτιο. Μόλις εξαντληθούν τα 150 δισ ευρώ, πιθανότατα μέσα στην άνοιξη, η Κομισιόν θα αξιολογήσει τη διαδικασία και θα εξετάσει τη σκοπιμότητα ενός νέου γύρου χρηματοδότησης, που σύμφωνα με πληροφορίες, κατά πάσα πιθανότητα θα περιλαμβάνει κι ένα δεύτερο πρόγραμμα δανεισμού. «Αν τελικά υπάρξει ένα SAFE 2.0, αυτό θα έχει στόχο την προβλεψιμότητα για τις ευρωπαϊκές αμυντικές βιομηχανίες. Γιατί μέχρι στιγμής αντιδρούμε στη βάση του επείγοντος, ενώ πλέον η στροφή της Ε.Ε. είναι προς την περισσότερη άμυνα», εξήγησε για το νέο δόγμα της Ε.Ε. έτερος διπλωμάτης.
Το πρόγραμμα SAFE αφορά την άντληση κεφαλαίων από τις αγορές και την εκταμίευσή τους υπό μορφή δανείων προς τις χώρες-μέλη για να αγοράσουν συγκεκριμένα οπλικά συστήματα που λείπουν από την ευρωπαϊκή ήπειρο, συμπεριλαμβανομένων πυραύλων, επίγειου εξοπλισμού, αλλά και συστημάτων αντιπυραυλικής άμυνας. Ωστόσο, κάποιες χώρες αντιμετωπίζουν με δυσπιστία τον ρόλο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στα θέματα άμυνας και τις πρωτοβουλίες που λαμβάνει, αφού θεωρούν ότι «έχει πάρει πολύ θάρρος» σε ένα ζήτημα που είναι κατ’ εξοχήν εθνική αρμοδιότητα.
Για παράδειγμα, η Πολωνία και οι χώρες της Βαλτικής έχουν ήδη «στήσει» το δικό τους τείχος για drones, χωρίς να περιμένουν την Κομισιόν ή το SAFE. Στο ίδιο πνεύμα και η Γερμανία, που προωθεί τη δημιουργία εναέριας ασπίδας μέσω του ΝΑΤΟ. Στο Συμβούλιο των υπουργών Αμυνας αύριο, οι 27 θα συζητήσουν ξανά το θέμα της Ουκρανίας και τους τρόπους για την ενίσχυσή της. Επίσης, θα κάνουν μια πιο ανοιχτή συζήτηση για τα θέματα άμυνας συνολικά για το 2026. Και οι υπουργοί Αμυνας του ΝΑΤΟ θα συναντηθούν στις Βρυξέλλες την Πέμπτη. Για ακόμα μία φορά, το θέμα της ενίσχυσης της Ουκρανίας θα βρεθεί στο επίκεντρο.
