Ο αντι-εμβολιασμός εγκυμονεί και κίνδυνο ποινών

Τι ακριβώς έγινε την περασμένη Πέμπτη στις Βρυξέλλες κατά τη συνάντηση του υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Κώστα Τσιάρα, με τον επίτροπο για την Καλή Υγεία των Ζώων, Ολιβερ Βάρχελι; Αν πιστέψουμε τα τηλεγραφήματα του ΑΠΕ και τις ανταποκρίσεις των φίλιων προς την κυβέρνηση ΜΜΕ, η συνάντηση για την κρίση ευλογιάς των προβάτων, που μέχρι στιγμής έχει αντιμετωπιστεί με τη θανάτωση 500.000 ζώων χωρίς να έχει ανασχεθεί ο ρυθμός μετάδοσης, ο μεν υπουργός «παρουσίασε τα εκτεταμένα μέτρα που η Ελλάδα ετοίμασε και υιοθέτησε τον Νοέμβριο», ο δε επίτροπος Βάρχελι «χαιρέτισε θερμά αυτά τα μέτρα και εξέφρασε σαφή προσδοκία για την αυστηρή και συνεπή εφαρμογή τους».

Η κρίσιμη λεπτομέρεια που δεν μεταδόθηκε ή δεν εξηγήθηκε εκτενώς είναι ότι ο επίτροπος, που από το περασμένο καλοκαίρι έχει χαρακτηρίσει μονόδρομο την προσφυγή της Ελλάδας στον μαζικό εμβολιασμό των ζώων, παρουσίασε και την πιο πρόσφατη επιστημονική γνωμοδότηση της EFSA (European Food Safety Authority) για τα διαθέσιμα επιστημονικά μέσα εξάλειψη της ευλογιάς των αιγοπροβάτων.

Από την 40 σελίδων έκθεση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Ασφάλειας Τροφίμων, η οποία εξετάζει την πορεία της επιζωοτίας σε Ελλάδα και Βουλγαρία και συστήνει συγκεκριμένα μοντέλα εκρίζωσης, το μόνο που αναπαρήχθη ευρέως είναι μια αναφορά ότι «δεν υπάρχουν εγκεκριμένα και ευρέως διαθέσιμα στην Ε.Ε. εμβόλια». Απεκρύβησαν όλα τα υπόλοιπα, κρισιμότερα και με πολλές παρενέργειες -και οικονομικές- σε περίπτωση που η Ελλάδα επιμείνει στον μονόδρομο των θανατώσεων στο όνομα της προστασίας της γαλακτοβιομηχανίας.

Ο EFSA στα συμπεράσματα και τις συστάσεις του μεταξύ άλλων λέει:

● Παρά τα μέτρα ελέγχου που έχει επιβάλει η Ε.Ε., η ασθένεια συνέχισε να εξαπλώνεται αποκαλύπτοντας κενά στην εφαρμογή τους, στη βιοασφάλεια και στη διαχείριση των επιδημιών. Συνεπώς θα πρέπει να εξεταστούν πρόσθετες παρεμβάσεις.

● Τα ζωντανά εξασθενημένα και τα συνδυαστικά εμβόλια επιδεικνύουν την υψηλότερη και πιο συνεπή προστασία στα αιγοπρόβατα, με αποτελεσματικότητα που συνήθως φτάνει το 80-90%.

● Τα εμπορικά διαθέσιμα ζωντανά εξασθενημένα στελέχη ευλογιάς αιγοπροβάτων είναι γενικά ασφαλή όταν χορηγούνται σύμφωνα με τις συστάσεις του κατασκευαστή.

● Τα αδρανοποιημένα εμβόλια μπορεί να προσφέρουν βελτιωμένη ασφάλεια, αλλά δεν είναι εμπορικά διαθέσιμα και έχουν τον πρακτικό περιορισμό της βραχυπρόθεσμης ανοσίας και την ανάγκη για συχνές αναμνηστικές δόσεις.

● Στα πειράματα που διεξήγαγε το EURL (Εργαστήριο Αναφοράς Ε.Ε.) για τους ιούς Capripox και τα τρία στελέχη εμβολίου κατά της ευλογιάς των προβάτων που εξετάστηκαν απέτρεψαν αποτελεσματικά (100%) τη θνησιμότητα και μείωσαν σημαντικά τη νοσηρότητα (79-100%).

● Ο κίνδυνος μετάδοσης του ιού από το εμβόλιο είναι ελάχιστος και αι θα μπορούσε να μειωθεί περαιτέρω με την αποφυγή επαφής με μη εμβολιασμένα ζώα έως και τρεις εβδομάδες μετά τον εμβολιασμό.

● Στην Ελλάδα η εκτεταμένη σε χρόνο και έκταση κλίμακα των επιδημιών ευλογιάς, οι συρροές κρουσμάτων, πιθανώς λόγω μετακινήσεων ζώων σε μεγάλες αποστάσεις, υποδηλώνουν ότι θα πρέπει να εξεταστούν πρόσθετα μέτρα ελέγχου. Αυτά θα πρέπει να είναι ο εμβολιασμός με προτεραιότητα στις ήδη πληγείσες περιοχές, ακόμη και η εξέταση μιας πανεθνικής εκστρατείας εμβολιασμού.

● Μια διετής εκστρατεία εμβολιασμού, σε συνδυασμό με την τυπική ανίχνευση και θανάτωση, μπορεί να εξαλείψει τον ιό στη Βουλγαρία έναν χρόνο νωρίτερα.

Επί της ουσίας ο EFSA δίνει μια πλήρη επιχειρηματολογία υπέρ του εμβολιασμού και ταυτόχρονα προτείνει ένα «πρωτόκολλο» διαχείρισης της κρίσης της ευλογιάς που πατάει πάνω στους ευρωπαϊκούς κανονισμούς. Οσο λοιπόν εφαρμόζει επιλεκτικά (για άγνωστους λόγους) αυτούς τους κανονισμούς, δεν επιτυγχάνει ανάσχεση της επιζωοτίας και ταυτόχρονα αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο «εξαγωγής» σε άλλη χώρα της Ε.Ε., διατρέχει τον επιπλέον κίνδυνο παραπομπής της χώρας επί παραβάσει, ενεργοποίησης κυρώσεων, πλήρους απαγόρευσης προϊόντων του κλάδου εντός της Ε.Ε. και επιβολής και χρηματικών ποινών για κάθε μέρα μη συμμόρφωσης.

Το ρισκάρει η κυβέρνηση; Απ’ ό,τι φαίνεται, και για άγνωστους λόγους, το ρισκάρει. Μια μετάδοση της ευλογιάς μέσω νόμιμης ή παράτυπης οδού σε γειτονικές χώρες -Ρουμανία, Κύπρο, Ιταλία κ.α.- μπορεί να ενεργοποιήσει ακριβώς αυτό το καταστροφικό ντόμινο.

Οι αριθμοί «καρφώνουν»

Για την έκταση που μπορεί να πάρει η καταστροφή της ελληνικής κτηνοτροφίας, που μέχρι στιγμής έχει οδηγήσει στη θανάτωση άνω των 500.000 αιγοπροβάτων και στον οικονομικό θάνατο τουλάχιστον 2.500 κτηνοτροφικών νοικοκυριών, είναι χαρακτηριστικά τα στοιχεία για την Ελλάδα που παρουσιάζει η έκθεση του EFSA. Σε σύνολο 16.910.000 αιγοπροβάτων που (υποτίθεται ότι) έχουν 83.000 εκμεταλλεύσεις σε όλη τη χώρα, σε ζώνες επιτήρησης (20 χλμ. από τις μονάδες με κρούσματα) βρίσκονται 5,6 εκατ. ζώα, το 33% του συνολικού (και πάντα υποτιθέμενου λόγω του μηχανισμού υπερδήλωσης που αποκάλυψε το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ) πληθυσμού ζώων.

Σε ορισμένες περιφερειακές ενότητες το ποσοστό των επιτηρούμενων ζώων φτάνει το 90-100%. Είναι προφανές ότι ένα στοχευμένο πρόγραμμα εμβολιασμού όσο οι μονάδες βρίσκονται σε καθεστώς επιτήρησης θα μπορούσε να επισπεύσει την ανάσχεση της ευλογιάς. Αλλά η σύγκριση των αριθμών δηλωμένων και επιτηρούμενων ζώων, όπως τα καταγράφει και ο EFSA, επιβεβαιώνει τις εδώ και μήνες καταγγελίες του Συνδέσμου Ελληνικής Κτηνοτροφίας ότι ο πραγματικός λόγος της κυβερνητικής άρνησης στα εμβόλια είναι να αποφευχθεί η καταγραφή του πραγματικού αριθμού ζώων. Αλλωστε αν τα πραγματικά ζώα είναι τα μισά ή και λιγότερα και απ’ αυτά τα μισά επιτηρούμενα, πώς θα γινόταν το θαύμα της αύξησης της γαλακτοπαραγωγής για την οποία επαίρεται το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης;