Περί αλλαγών και Συντάγματος

Εχουμε πολλές φορές υπογραμμίσει ότι η κρίση πολιτικών και πολιτειακών θεσμών στη χώρα είναι τόσο βαθιά που για να αντιμετωπιστεί χρειάζεται βαθιές ποιοτικές μεταρρυθμίσεις. Παρομοιάσαμε αυτές τις μεταρρυθμίσεις με τη μεταπολίτευση του 1974 και μιλήσαμε για την ανάγκη μιας νέας μεταπολίτευσης. Κατά συνέπεια, οι αναγκαίες αυτές τομές στην πολιτειακή και πολιτική ζωή της χώρας συμπεριλαμβάνουν και τον καταστατικό χάρτη του κράτους, δηλαδή το Σύνταγμα.

Χθες ο πρωθυπουργός εξήγγειλε την έναρξη της συζήτησης για τη συνταγματική αναθεώρηση. Μία ημέρα πριν, τα φιλοκυβερνητικά ΜΜΕ ενημέρωναν ότι οι αλλαγές που θα εισηγηθεί αφορούν περισσότερα από τα μισά άρθρα του Συντάγματος. Δεν έγινε κάτι τέτοιο προς το παρόν, αλλά το ερώτημα που προέκυψε είναι καίριο: Αντιλαμβάνεται ο Κυρ. Μητσοτάκης τις ανάγκες της εποχής και το πώς αυτές πρέπει να απαντηθούν στον καταστατικό χάρτη της χώρας; Οχι βέβαια.

Οι χθεσινές αναφορές του πρωθυπουργού για τα άρθρα του Συντάγματος που πρέπει να αναθεωρηθούν ήταν μια επανάληψη των ιδεοληψιών που τον διακατέχουν από τότε που ήταν πολύ νεότερος και η χώρα δεν είχε τα σημερινά της προβλήματα. Ιδιωτικά ΑΕΙ, όχι μονιμότητα στο Δημόσιο, έλεγχος των οικονομικών προγραμμάτων των κομμάτων μέσω της αρχής της δημοσιονομικής πειθαρχίας κ.λπ. Αυτά είδε ο πρωθυπουργός ως πρόβλημα μιας κοινωνίας της οποίας οι πολίτες έχουν γυρίσει την πλάτη σε όλους τους θεσμούς. Τι να πει κανείς;

Η συνταγματική μεταρρύθμιση για τον Κυρ. Μητσοτάκη δεν είναι τίποτε άλλο από μια βαθύτερη προσαρμογή στην -αποτυχημένη κοινωνικά- οικονομία της αγοράς. Τα υπόλοιπα θα μπορούσε να τα είχε λύσει ο ίδιος χωρίς συνταγματική αλλαγή: π.χ. να είχε παραιτηθεί από το δικαίωμα να διορίζει την ηγεσία της Δικαιοσύνης ή να είχε ψηφίσει εκτελεστικό νόμο για το άρθρο 86 του Συντάγματος. Δεν το έκανε. Τώρα απλώς αξιοποιεί τη συνταγματική αναθεώρηση για να αλλάξει την πολιτική ατζέντα καθώς αυτός και η κυβέρνησή του βουλιάζουν.

Υπάρχει όμως κάτι πιο ουσιαστικό σε αυτή την υπόθεση. Σε συνθήκες σαν αυτές που βιώνει σήμερα η χώρα μας, οι κοινωνίες μπορεί να κάνουν πολλά βήματα μπροστά αλλά μπορεί και να υποστούν μια μεγάλη οπισθοδρόμηση. Το πού θα πάνε εξαρτάται από το αν θα επικρατήσουν οι δυνάμεις της προόδου ή οι δυνάμεις της συντήρησης και της οπισθοδρόμησης. Για την απάντηση που θα δοθεί αύριο οι δυνάμεις της προόδου επωμίζονται σήμερα μεγάλη ευθύνη.