Πληθαίνουν οι αποκαλύψεις για εξαιρετικά σοβαρές παραλείψεις στην υπόθεση του εγκλήματος με τις πέντε νεκρές εργάτριες στη «Βιολάντα», που παράλληλα καταδεικνύει με τον πιο τραγικό τρόπο ότι ούτε η τήρηση της νομοθεσίας αρκεί για την αποτροπή ατυχήματος.
Πέρα από τη διάτρηση των σωληνώσεων η Διεύθυνση Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού της Πυροσβεστικής καλείται να εξετάσει τις ενέργειες και τις ευθύνες όλων των αρμόδιων υπηρεσιών, όπως η Διεύθυνση Ανάπτυξης, η Πολεοδομία, η Πυροσβεστική, σχετικά με τις προϋποθέσεις λειτουργίας της επιχείρησης. Σύμφωνα με όσα έχουν δει το φως της δημοσιότητας, η έκρηξη συνέβη σε τμήμα που είχε κατασκευαστεί ως επέκταση των αρχικών εγκαταστάσεων, ενώ το υπόγειο ήταν αδήλωτο.
Η εταιρεία φαίνεται να έκανε οικονομία στο επίπεδο των μέτρων ασφαλείας επιδεικνύοντας προκλητική αδιαφορία και στις τελευταίες προειδοποιήσεις εργαζομένων για οσμές υγραερίου, αν και στο παρελθόν είχε δεχτεί σύσταση εξαιτίας λάθους χωροθέτησης των δεξαμενών από τις οποίες φέρεται να έγινε η διαρροή προπανίου.
Σύμφωνα με διαπιστωτική πράξη της Περιφέρειας Θεσσαλίας (17.2.2020), οι υπέργειες δεξαμενές 5.000 λίτρων και 9.000 λίτρων ήταν σε απόσταση μικρότερη των 7,5 μέτρων από τα όρια ιδιοκτησίας προκαλώντας ζήτημα συμβατότητας της λειτουργίας της βιοτεχνίας λόγω των αποστάσεων που προβλέπονται στην Υ.Α. Αριθμ. Δ3/14858/93. Η Διεύθυνση Ανάπτυξης της Π.Ε. καλεί τότε την επιχείρηση να συμμορφωθεί, αλλά δύο μέρες μετά χορηγεί άδεια λειτουργίας για τεχνική ανασυγκρότηση με προθεσμία για επαναποτοθέτηση των δεξαμενών βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας.
Στο μεταξύ η εταιρεία συνέχιζε τις κερδοφόρες επιδόσεις της και απολάμβανε υψηλές οικονομικές ενισχύσεις. Σύμφωνα με τις αποφάσεις της Διεύθυνσης Αναπτυξιακού Προγραμματισμού της Περιφέρειας Αττικής, η πρώτη ξεκίνησε το 2008 με την υπαγωγή στο αναπτυξιακό καθεστώς του 2004 με επιχορήγηση 720.000 ευρώ, ήτοι το 40% του επενδυτικού σχεδίου αξίας 1.800.000 ευρώ για εκσυγχρονισμό και επέκταση μονάδας παραγωγής. Ακόμα δύο επενδυτικά σχέδια εντάχθηκαν στους δύο επόμενους αναπτυξιακούς νόμους του 2011 και του 2016. Το ένα κόστιζε 903.900 ευρώ και επιχορηγήθηκε με 316.365 ευρώ, ενώ για το άλλο ύψους 1.965.000 εγκρίθηκε φοροαπαλλαγή 884.250.
Δημόσιο χρήμα
Δημοσιεύματα αναφέρουν διαδοχικές τροποποιήσεις του ενεργού επενδυτικού σχεδίου με πιο πρόσφατη στις 21 Ιανουαρίου, μόνο πέντε μέρες πριν από το δυστύχημα και δυο μήνες μετά την παράταση της προθεσμίας ολοκλήρωσης του έργου κατά έναν χρόνο. Η τελευταία αλλαγή προέβλεπε φοροαπαλλαγή στα 790.085,25 ευρώ και ενίσχυση 108.114,75 ευρώ και δεν χρειάστηκε γνωμοδότηση της Περιφερειακής Γνωμοδοτικής Επιτροπής λόγω των εξαιρέσεων της νομοθεσίας.
«Η ασάφεια ή το κενό της νομοθεσίας, για την εξυπηρέτηση των μεγαλοεργολάβων και των… επενδυτών με τα χρήματα του ελληνικού δημοσίου, θα πρέπει να σταματήσει» σχολιάζει ο Σύνδεσμος Εγκαταστατών Υδραυλικών, Θερμικών, Κλιματιστικών Εργων και Καυσίμων Αερίων Αθηνών και Περιχώρων.
Οπως αναφέρει σε ανακοίνωσή του, η εταιρεία «τσιγκουνεύτηκε» ακόμα και 200 ευρώ για έναν έλεγχο στεγανότητας των εγκαταστάσεων υγραερίου, έναν «έλεγχο ζωτικής σημασίας για την αποφυγή του κακού, μιας και ο αρμόδιος από τον νόμο αδειοδοτημένος τεχνικός θα εντόπιζε τη διαρροή και θα την επιδιόρθωνε. Εκδίδοντας μάλιστα και το σχετικό πιστοποιητικό με την υπογραφή και τη σφραγίδα του για να μπει στο φάκελο της πυροσβεστικής υπηρεσίας. Κι έτσι οι 5 εργαζόμενες γυναίκες, μάνες και σύζυγοι θα εξακολουθούσαν να είναι εδώ».
Λιγότερα «εμπόδια»
Θα ήταν εδώ εάν λειτουργούσαν ανιχνευτές αερίων. Η εγκατάστασή τους δεν καθίσταται γενικά υποχρεωτική και καθορίζεται στο πιστοποιητικό προστασίας που εκδίδει η Πυροσβεστική για τα μέτρα και τα μέσα πυροπροστασίας, σύμφωνα με τον κανονισμό πυροπροστασίας.
Στη λογική λιγότερων πιστοποιητικών και ελέγχων ο Ν.3982/2011 για την απλοποίηση της αδειοδότησης τεχνικών επαγγελματικών και μεταποιητικών δραστηριοτήτων και επιχειρηματικών πάρκων, που εισήγαγε την άδεια λειτουργίας αορίστου χρόνου καταργώντας προηγούμενες ρυθμίσεις περί αδειών ορισμένου χρόνου, όπως του Ν.3325/2005 για την ίδρυση και λειτουργία βιομηχανικών – βιοτεχνικών εγκαταστάσεων.
Σημείο καμπής ευρύτερα για την αδειοδότηση επιχειρήσεων αποτέλεσε ο Ν.4442/2016, οποίος επιτρέπει την έναρξη οικονομικής δραστηριότητας χωρίς έγκριση από πριν, αλλά με απλή γνωστοποίηση στις αρχές και άρα έλεγχο εκ των υστέρων ανάλογα με υπουργικές αποφάσεις ή προεδρικά διατάγματα βάσει του επιπέδου κινδύνου, της ανάγκης για προληπτικό έλεγχο και της προστασίας δημόσιου συμφέροντος.
«Αδιάβαστη» Κεραμέως
Από την πλευρά της η κυβέρνηση της Ν.Δ. δεν σταματά να προσβάλλει τη μνήμη των νεκρών εργαζομένων αρνούμενη να εξετάσει την αναποτελεσματικότητα του θεσμικού πλαισίου, του ελεγκτικού μηχανισμού και της ελλιπούς κρατικής εποπτείας.
Μιλώντας χθες στον ΣΚΑΪ η Νίκη Κεραμέως επέμεινε πως τα δυστυχήματα παραμένουν σταθερά, ενώ οι εργαζόμενοι αυξάνονται, αρνούμενη να παραδεχτεί την έκρηξη των θανατηφόρων περιστατικών και τον αποκλεισμό ολόκληρων κλάδων από την επίσημη καταγραφή.
Σε ερώτηση για το χθεσινό ρεπορτάζ της «Εφ.Συν.» και το ανεπαρκές προσωπικό της Επιθεώρησης Εργασίας η Νίκη Κεραμέως υποστήριξε πως οι εννέα διαθέσιμοι γιατροί στην Επιθεώρηση δεν ανήκουν σε αυτή. Μάλλον η υπουργός μπερδεύτηκε, γιατί αυτά τα άτομα ανήκουν στο δυναμικό της Αρχής και είναι επιφορτισμένα, μεταξύ άλλων, με την εξέταση των ιατροδικαστικών εκθέσεων που συντάσσονται για τα εργατικά ατυχήματα και με τη διενέργεια αυτοψίας.
Εμμένει επίσης στην παρελκυστική ανάγνωση των αριθμών, λέγοντας ότι οι έλεγχοι για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία αυξήθηκαν κατά 35% από το 2019, παραβλέποντας τη μείωση στη διερεύνηση των ατυχημάτων, και άρα των αιτιών τους, που έχει αναδείξει η «Εφ.Συν.» από την πρώτη στιγμή του δυστυχήματος (Βλ. «Εγκλημα κατά συρροή στο… άβατο της βιομηχανίας», 27.1.2026).
«Αντί να κάθονται να μιλούν για νούμερα και αφερεγγυότητα, ας απαντήσουν εάν υπάρχει ουσιαστική εποπτεία από την Επιθεώρηση Εργασίας ή αν έχει αποδυναμωθεί πλήρως» σχολιάζει στην «Εφ.Συν.» ο γραμματέας Επικοινωνίας της ΓΣΕΕ, Γιώργος Χριστόπουλος, προσθέτοντας τα εξής:
«Δεύτερον, γιατί τα 2/3 των επιχειρήσεων είναι (σ.σ. χειρωνακτικής) έντασης, ενώ υπάρχουν ευρωπαϊκά κονδύλια για μετατροπές σε ένταση πνεύματος; Τρίτον, γιατί περίπου τα 3/4 δεν επιμορφώνουν και δεν καταρτίζουν τους εργαζομένους τους; Δεν έχει ευθύνη η πολιτεία για όλα αυτά; Οταν έχουμε μια παρωχημένη επιχειρηματικότητα και ο εργοδότης κάνει ό,τι θέλει και λειτουργεί χωρίς σοβαρές προδιαγραφές υγείας και ασφάλειας, εννοείται ότι θα μεγαλώνουν οι αριθμοί. Ας έρθουν στον διάλογο με βάσει τις προτάσεις των κοινωνικών εταίρων».
Τι προβλέπει η ΚΥΑ του 1993 για τις βιομηχανίες με υγραέριο
Για βιομηχανίες όπως η «Βιολάντα» ισχύουν οι διατάξεις της ΚΥΑ του 1993 (Υ.Α. Δ3/14858/1993) σχετικά με τον καθορισμό των τεχνικών προδιαγραφών διαμόρφωσης, σχεδίασης, κατασκευής, ασφαλούς λειτουργίας και πυροπροστασίας εγκαταστάσεων αποθήκευσης, εμφιάλωσης, διακίνησης και διανομής υγραερίου καθώς και των εγκαταστάσεων για τη χρήση υγραερίου σε βιομηχανικές. βιοτεχνικές και επαγγελματικές δραστηριότητες.
Οι υπεύθυνοι των συγκεκριμένων εγκαταστάσεων πρέπει να υποβάλλουν στην κατά τόπο αρµόδια Πυροσβεστική Υπηρεσία µελέτη πυροπροστασίας για έγκριση, η οποία συντάσσεται και υπογράφεται από τεχνικό επιστήµονα που έχει τα προσόντα σύµφωνα µε ισχύουσες διατάξεις. Η μελέτη πυροπροστασίας πρέπει να περιλαμβάνει τα προληπτικά μέτρα πυροπροστασίας του συνόλου της εγκατάστασης, όπως και τα κατασταλτικά μέσα καταπολέμησης πυρκαγιάς.
Ο νόμος του 1993 προβλέπει ότι «τρεις µήνες προ της λήξεως του Πιστοποιητικού Πυροπροστασίας οι ενδιαφερόµενοι υποχρεούνται, µε αίτησή τους προς την αρµόδια Πυροσβεστική Υπηρεσία, να ζητήσουν την ανανέωση του πιστοποιητικού αυτού, το οποίο αποτελεί απαραίτητο δικαιολογητικό για την ανανέωση της άδειας λειτουργίας».
Στην περίπτωση της «Βιολάντα» παραμένει άγνωστο εάν τηρήθηκαν αυτές οι υποχρεώσεις και εάν στις μελέτες αποτυπώνονταν σωστά όλοι οι χώροι. Προκειμένου να εγκριθεί η μελέτη πυρασφάλειας πρέπει να αναφερθεί εάν στη μονάδα υπάρχει σύστημα ανιχνευτών, ενώ σύμφωνα με την ΚΥΑ η Πυροσβεστική έχει δικαίωµα να ενεργεί αυτεπάγγελτα έλεγχο οποτεδήποτε κρίνει σκόπιµο για την εφαρµογή του Κανονισµού. Σε περίπτωση διαπίστωσης µη τήρησής του έχει δικαίωµα ανάκλησης του πιστοποιητικού µε ταυτόχρονη γνωστοποίηση στις αρµόδιες υπηρεσίες.
Μιχαήλ – Αγγελος Κωνσταντόπουλος
