Για τον ρόλο της Εθνικής Αρχής Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ) στη χρηματοδότηση και λειτουργία των ελληνικών Πανεπιστημίων μίλησε ο πρόεδρός της Περικλής Μήτκας στη Σύνοδο των Πρυτάνεων. Παρουσίασε αναλυτικά τον τρόπο αξιολόγησης των ΑΕΙ και (βάσει αυτού) τον τρόπο κατανομής της τακτικής επιχορήγησής τους από το υπουργείο Παιδείας.
Δεν τα είπε όλα όμως. Δεν μίλησε για τις αλλαγές στη μοριοδότηση εν όψει της χρηματοδότησης για το 2026. Αφορούν τα Ξενόγλωσσα Μεταπτυχιακά Προγράμματα (ΞΠΜΣ). Ενα θέμα που καίει πολλά ιδρύματα αυτό τον καιρό και, όπως φαίνεται, θα τα κάψει περισσότερο. Ο εκβιασμός πλέον είναι ξεκάθαρος: περισσότερα μόρια για περισσότερους φοιτητές και ταυτόχρονα λιγότερα μόρια για νέα τμήματα! Σαν να λέει, ξεχάστε τις καλές διεθνείς συνεργασίες, κάντε ό,τι μπορείτε μ’ αυτά που έχετε. Κι αν δεν μπορείτε, θα χάσετε.
Οι δύο πυλώνες
Είναι ακόμη χειρότερο απ’ όσο φαίνεται. Η διεθνοποίηση, η αναζήτηση ποιοτικών και ελκυστικών ξενόγλωσσων ΠΜΣ, τα οποία απαιτούν δίδακτρα, έχει μπει σε μια διελκυστίνδα τον τελευταίο καιρό. Στη μια πλευρά βρίσκεται το νέο καθεστώς χρηματοδότησης. Η αυστηρότερη πλέον αναλογία ανάμεσα στους δύο πυλώνες της αξιολόγησης από την οποία εξαρτάται η τακτική επιχορήγηση των ΑΕΙ.
Πρόκειται για τα αντικειμενικά και τα ποιοτικά κριτήρια. Πλέον το 70% (και όχι το 80% μέχρι πρότινος) της τακτικής επιχορήγησης βασίζεται στα αντικειμενικά κριτήρια (αριθμός φοιτητών, λειτουργικά έξοδα, γεωγραφική διασπορά, ιδιαιτερότητες των εργαστηρίων κ.ά.) και το 30% στα ποιοτικά κριτήρια (έρευνα, διεθνοποίηση, διασύνδεση με αγορά εργασίας, γενικώς «αριστεία»).
Στην άλλη πλευρά βρίσκεται ο πόλεμος που έχει ξεσπάσει σε ό,τι αφορά τη χρηματοδότηση των ΑΕΙ από το Ταμείο Ανάκαμψης. Ηδη έχουν απενταχθεί πολλά έργα και το μόνο που έχει μείνει είναι -μαντέψτε- το έργο για τα ΞΠΜΣ κοινά με Πανεπιστήμια εξωτερικού! Κάποτε η κυβέρνηση το χαρακτήριζε ως ορόσημο της διεθνοποίησης επικαλούμενη τις συνεργασίες με Χάρβαρντ, Γέιλ και πολλά άλλα μεγάλα Πανεπιστήμια του εξωτερικού.
Η κατανομή
Με δεδομένες αυτές τις όχι ευνοϊκές εξελίξεις για τα ΑΕΙ, η ΕΘΑΑΕ φέρνει την καινούρια πρόταση για την κατανομή της τακτικής επιχορήγησης, αλλάζοντας τη μοριοδότηση μόνον σε ό,τι αφορά τα ΞΠΜΣ. Δεν είναι ακόμη μία δυσμενής αλλαγή. Είναι η κλιμάκωση σε μια επίθεση που δεν φαίνεται να έχει τέλος. Αλλάζει μορφή. Συνεχίζεται υπόγεια, στοχευμένα, με χτυπήματα ακριβείας. Και με βασικό βραχίονα πια στις κυβερνητικές επιχειρήσεις την ΕΘΑΑΕ.
Πρώτα ήταν το σκάνδαλο με τα ιδιωτικά Πανεπιστήμια (που δεν έχει κλείσει). Μετά οι απεντάξεις πολλών προγραμμάτων από το Ταμείο Ανάκαμψης (ερευνητικά προγράμματα, Βιομηχανικά Διδακτορικά, Εθνικό Δίκτυο Βιβλιοθηκών, αναβάθμιση ερευνητικών και εκπαιδευτικών υποδομών κ.ά.). Τώρα το σαμποτάζ ακόμα και μέσω της αξιολόγησης των ΑΕΙ από την οποία εξαρτάται και το τελευταίο ευρώ της τακτικής επιχορήγησης.
Η εισήγηση της ΕΘΑΑΕ προς το υπουργείο Παιδείας για την κατανομή της ετήσιας τακτικής επιχορήγησης στα ΑΕΙ βασίστηκε στην απόφαση του υφυπουργού Παιδείας, Νίκου Παπαϊωάννου, τον περασμένο Ιούλιο (Απόφαση 89040/Ζ1, ΦΕΚ 3980 / 27-07-2025). Αναφέρεται στο ίδιο το έγγραφο της ΕΘΑΑΕ. Σε αυτή την απόφαση αναφέρονται όλοι οι δείκτες, τα κριτήρια, ο τρόπος κατανομής και οι πίνακες με τους συντελεστές βαρύτητας, αλλά και αναλυτικά ο αριθμός των μορίων ανά κριτήριο.
Μια σύγκριση ανάμεσα στις προηγούμενες και στην παρούσα απόφαση αναδεικνύει ότι δεν έχει γίνει καμία αλλαγή στα κριτήρια και τους δείκτες παρά μόνο σε ό,τι αφορά το ποιοτικό κριτήριο «Προσφορά Μεταπτυχιακών Προγραμμάτων Σπουδών σε ξένη γλώσσα και προσέλκυση ξένων φοιτητών».
Αυτό χωρίζεται σε δύο τιμές: 1) Πλήθος ξενόγλωσσων ΠΜΣ επί του συνόλου των ΠΜΣ και 2) Ποσοστό αλλοδαπών μεταπτυχιακών φοιτητών επί του συνόλου των μεταπτυχιακών φοιτητών. Σε ό,τι αφορά την πρώτη περίπτωση προβλέπονται 70 μόρια, ενώ πέρσι προβλέπονταν 100 μόρια. Για τη δεύτερη περίπτωση προβλέπονται 60 μόρια, ενώ πέρσι ήταν 30.
Ο συνολικός αριθμός των μορίων δεν αλλάζει. Η αλλαγή όμως στην ποσόστωση επηρεάζει τη μοριοδότηση και αποκαλύπτει μια ασφυκτική πίεση για περισσότερους φοιτητές. Με άλλα λόγια μειώνει την πριμοδότηση για τον αριθμό των ΞΠΜΣ και αυξάνει την πριμοδότηση για τον αριθμό των αλλοδαπών φοιτητών επί του συνόλου μεταπτυχιακών.
Που μπορεί και να μην είναι όλοι αλλοδαποί. Οι περισσότεροι, προς το παρόν, είναι Ελληνες. Και πληρώνουν δίδακτρα. Διότι αυτό είναι το ζητούμενο και ο στόχος. Να αυξηθούν οι πληρωμές. Οχι όμως με αναζήτηση καλών συνεργασιών (και λιγότερα μόρια), αλλά με περισσότερα κουνέλια από το ίδιο καπέλο (και περισσότερα μόρια).
Και επειδή οι καιροί δεν είναι αθώοι, δεν μπορεί να μη συσχετιστεί αυτή η πολύ καλά μελετημένη αλλαγή με τα όσα γίνονται σχετικά με τα Ξενόγλωσσα ΠΜΣ. Δεν μπορεί να αποφάσισε η ΕΘΑΑΕ ότι πρέπει ν’ αλλάξουν μόνο αυτά τα μόρια χωρίς λόγο. Υπενθυμίζεται ότι το σαμποτάζ για τα ΞΠΜΣ άρχισε τον Ιούλιο, τον ίδιο μήνα δηλαδή που βγήκε και η απόφαση Παπαϊωάννου για τον «Ορισμό κριτηρίων, δεικτών ποιότητας και επιτευγμάτων για την κατανομή της ετήσιας τακτικής επιχορήγησης στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα».
Η αναμόρφωση
Τότε η κυβέρνηση κατέθεσε την τρίτη κατά σειρά πρόταση αναμόρφωσης των έργων που χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης. Με πρόσχημα την εύρεση «καλύτερης εναλλακτικής λύσης» (;) βγήκαν πολλά έργα εκτός χρηματοδότησης.
Υπήρξαν πολύ έντονες αντιδράσεις από τους φορείς που έβλεπαν ότι έχαναν χρηματοδοτούμενα έργα. Η απάντηση κυβερνητικών παραγόντων ήταν η υπόσχεση ότι σε επόμενη αναμόρφωση θα επανορθώσουν. Τον Νοέμβριο κατατέθηκε η τέταρτη πρόταση αναμόρφωσης και η κατάσταση έγινε χειρότερη. Απεντάχθηκε πλήθος έργων από το Ταμείο. Πόση τυχαιότητα πια να χωρέσει στην πολιτική;
Ο πρόεδρος της ΕΘΑΑΕ στην παρουσίασή του χθες επισήμανε πως καταγράφεται συνολική βελτίωση στα ελληνικά, με ιδιαίτερα θετική δυναμική στην έρευνα, στις διεθνείς συνεργασίες και στη συμμετοχή σε ευρωπαϊκά προγράμματα.
Η χρηματοδότηση των ΑΕΙ, καυτή πατάτα της συνόδου
Τα συνεχιζόμενα εμπόδια στη χρηματοδότηση των ΑΕΙ, η υποστελέχωση και τα σχέδια για το νέο υπουργείο που θα στεγάσει την έρευνα μαζί με την ανώτατη εκπαίδευση ήταν από τα βασικά θέματα που απασχόλησαν τους πρυτάνεις, στη σύνοδο η οποία διεξάγεται αυτές τις ημέρες στον Βόλο. Χθες, στη συνεδρίαση της Ολομέλειας των πρυτάνεων, ήταν έντονη η αγωνία για τη βιωσιμότητα και τις προκλήσεις όχι μόνο στο εσωτερικό αλλά και στο διεθνές περιβάλλον. Το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης, το Ταμείο Ανάκαμψης και οι ανισορροπίες στην τακτική επιχορήγηση βάσει της αξιολόγησης από την ΕΘΑΑΕ τέθηκαν στο επίκεντρο του προβληματισμού.
Η ανεπάρκεια της χρηματοδότησης από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης (ΕΠΑ) για την περίοδο 2026-2030 και οι μεγάλες καθυστερήσεις που θα επηρεάσουν τη λειτουργία των ΑΕΙ και κατά το τρέχον έτος απασχόλησαν έντονα τους εκπροσώπους των διοικήσεων των ελληνικών Πανεπιστημίων. Σύμφωνα με πληροφορίες, τα Πανεπιστήμια είχαν ζητήσει συνολικά περίπου 3 δισ. ευρώ για να καλυφθούν οι ανάγκες που εντάσσονται στο ΕΠΑ, αλλά, σύμφωνα με τους υπολογισμούς τους, αυτά που θα απομείνουν για τα ΑΕΙ από το ΕΠΑ δεν θα ξεπεράσουν τα 300 εκατ. ευρώ.
Την ίδια στιγμή, αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο να χάσουν ή να απορροφήσουν πολύ λίγα κονδύλια από το Ταμείο Ανάκαμψης. Κάτι που επίσης συζητήθηκε με ένταση. Τη σύνοδο απασχόλησε έντονα και η πρόθεση της κυβέρνησης να δημιουργήσει ξεχωριστό υπουργείο για την Ανώτατη Εκπαίδευση και την Ερευνα. Υπάρχει προβληματισμός για τους όρους συνύπαρξης με τα ερευνητικά κέντρα, για τον τρόπο χρηματοδότησης και άλλα ζητήματα τα οποία έχει αναλάβει να επεξεργαστεί και να καταγράψει επιτροπή πρυτάνεων.
Χαιρετισμός Μπέου με υπονοούμενα
«Εύχομαι από καρδιάς κάθε επιτυχία στις εργασίες της συνόδου και να ευχηθώ και αύριο καλή επιτυχία σε αυτούς που θα σας περιμένουν έξω», είπε ο δήμαρχος Βόλου, Αχ. Μπέος, χαιρετίζοντας τη σύνοδο των πρυτάνεων που διεξάγεται στην πόλη. Ηταν υπονοούμενο για τη φοιτητική διαμαρτυρία που έχει προγραμματιστεί να γίνει σήμερα έξω από το ξενοδοχείο όπου πραγματοποιούνται οι εργασίες της συνόδου.
Δεν πήρε απάντηση, αλλά στο αμήχανο χαμόγελο κάποιων είπε: «Κάποιοι από εσάς μη γελάτε. Χαίρομαι που κάποιοι στηρίζετε και κάποιοι άλλοι κρατάτε ουδέτερη στάση. Δεν είναι τρόποι διαμαρτυρίας. Δεν μπορούμε να αποκλείουμε ανθρώπους». Δεν θα μπορούσε να μην αφήσει το σημάδι του ο πολιτικός άνδρας.
Γυναίκες σε θέση ευθύνης στα ΑΕΙ
Το 76,89% των θέσεων ευθύνης στα ελληνικά Πανεπιστήμια κατέχεται από άνδρες. Μόνο το 22,95% ανήκει στις γυναίκες. Ενα θλιβερό ποσοστό, ειδικά όταν αφορά ιδρύματα Ανώτατης Εκπαίδευσης. Το ποσοστό αυτό καταγράφηκε στο πλαίσιο μελέτης που παρουσίασε η πρύτανης του Παντείου Πανεπιστημίου, Χριστίνα Κουλούρη, στη σύνοδο.
Είναι πολλά και ενδιαφέροντα τα στοιχεία που κατέγραψε η κ. Κουλούρη. Σύμφωνα με την έρευνα, τα μοναδικά ιδρύματα που έχουν ποσοστό πάνω από 25% γυναίκες σε θέσεις ευθύνης είναι: Πάντειο 37,93%, Χαροκόπειο 34,78%, Πανεπιστήμιο Κρήτης 33,33%, ΟΠΑ 29,63%, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων 29,41%, Διεθνές Πανεπιστήμιο 27,66%, Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας 27,27%, ΕΚΠΑ 25,37%. Ακόμα, οι ίδιες διαπιστώσεις.
Το δημογραφικό υπονομεύει το μέλλον των Πανεπιστημίων
Η δημογραφική κατάρρευση και η αναγωγή της σε υπαρξιακή απειλή για τα ΑΕΙ ήταν ένα από τα θέματα που συζητήθηκαν στις συνεδριάσεις της συνόδου. Σύμφωνα με τον πρύτανη του Πανεπιστημίου Πατρών, Χρήστο Μπούρα, η συνολική απώλεια του μαθητικού πληθυσμού ανέρχεται σε 330.000 εγγραφές, ισοδυναμώντας με ένα «χαμένο» ανθρώπινο κεφάλαιο. Οπως είπε, «αν δεν αλλάξει κάτι, τα Πανεπιστήμια θα ερημώσουν και θα οδηγηθούμε σε κλείσιμο ιδρυμάτων. Σε 17 χρόνια θα έχουμε περίπου 35.000 υποψηφίους για 70.000 θέσεις». Προειδοποίησε για έναν επερχόμενο Αρμαγεδδώνα.
Για το ίδιο θέμα, ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Πειραιώς, Μιχάλης Σφακιανάκης, επισήμανε ότι σε λίγα χρόνια πάνω από το 50% του ελληνικού πληθυσμού θα είναι άνω των 50 ετών, τονίζοντας την ανάγκη εθνικής στρατηγικής επιβίωσης.
Για την εθνική στρατηγική μείωσης του μαθητικού πληθυσμού που διεκδικεί πρόσβαση στην ανώτατη εκπαίδευση δεν ειπώθηκε κάτι. Δεν συζητήθηκαν, έστω συνδυαστικά, τα μέτρα που έχουν εφαρμοστεί τα τελευταία χρόνια με στόχο τη μείωση εισακτέων. Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής, ρίξιμο στα ΙΕΚ ως μόνη εναλλακτική της αποτυχίας, μεθόδευση για τη δημιουργία ιδιωτικών πανεπιστημίων μέσω της ανωτατοποίησης των κολεγίων και άλλα.
Πειθαρχικά στην Τρίπολη, εκπαιδευτικοί στους δρόμους
Σήμερα είναι προγραμματισμένη η ακρόαση και «απολογία» τριών εκπαιδευτικών ενώπιον του Α’ Τμήματος του Πρωτοβάθμιου Πειθαρχικού Συμβουλίου της ΠΔΕ Πελοποννήσου, έπειτα από δύο αναβολές που δόθηκαν χάρη στις μαζικές κινητοποιήσεις και την τεράστια αλληλεγγύη που απολαμβάνουν οι τρεις νεοδιόριστες καθηγήτριες οι οποίες διώκονται γιατί συμμετείχαν στην απεργία/αποχή από την αξιολόγηση που έχουν προκηρύξει τα εκπαιδευτικά σωματεία και η ΑΔΕΔΥ.
Σήμερα, λοιπόν, στις 13.00 στην έδρα της ΠΔΕ Πελοποννήσου στην Τρίπολη, θα συγκεντρωθούν και πάλι εκατοντάδες συνάδελφοί τους και αλληλέγγυοι απ’ όλη την Ελλάδα, ενώ συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας για τη «βιομηχανία» πειθαρχικών που έχει στήσει η κυβέρνηση θα πραγματοποιηθούν σε όλη την Ελλάδα – στην Αθήνα στη 1 μ.μ. στην πλατεία Κλαυθμώνος και θα ακολουθήσει πορεία στη Βουλή. Προς τούτο η ΔΟΕ και οι κατά τόπους ΕΛΜΕ έχουν προκηρύξει στάσεις εργασίας. Για τους εκπαιδευτικούς, αυτό που δικάζεται σε όλες αυτές τις πανομοιότυπες περιπτώσεις είναι το δικαίωμα στην απεργία, η οποία αντιμετωπίζεται από τη διοίκηση περίπου ως πειθαρχικό υπηρεσιακό αδίκημα! Για τον κλάδο, η κυβέρνηση επιδιώκει να διαμορφώσει έναν ιδιότυπο στρατιωτικό νόμο στα σχολεία και για να το πετύχει έχει δρομολογήσει χιλιάδες διώξεις, με κορυφαία την περίπτωση της Χρύσας Χοτζόγλου, μέλους τους Δ.Σ. της ΕΛΜΕ Πειραιά, η οποία έχει τεθεί σε προσωρινή αργία με υπογραφή Κυριάκου Πιερρακάκη.
Αποφασισμένοι να δώσουν τον αγώνα για να μην περάσει το δυστοπικό και τρομοκρατικό καθεστώς στη δημόσια εκπαίδευση, δάσκαλοι και καθηγητές -και μαζί τους εργαζόμενοι και φορείς από διάφορους κλάδους- καλούν στις σημερινές συγκεντρώσεις με στόχο να παρθούν πίσω όλα τα πειθαρχικά και να γυρίσει στο σχολείο της η Χρύσα Χοτζόγλου.
.jpg)
