Κουτοπονηριές με το καθεστώς ΦΠΑ «μικρών επιχειρήσεων»

Μια μικρή έκπληξη έκρυβε η κυβέρνηση για το ειδικό καθεστώς μικρών επιχειρήσεων του ΦΠΑ, καθώς η επιλογή δύο αποφάσεων (εσωτερικού και… εξωτερικού) για τις διαδικασίες εφαρμογής των άρθρων 44α και 44γ του Κώδικα ΦΠΑ δεν απηχεί ακριβώς τη λογική της ευρωπαϊκής οδηγίας.

Οι δύο αποφάσεις του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και της ΑΑΔΕ που δημοσιεύθηκαν στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ Β’ 303-304/28.01.2026), με τις οποίες καθορίζονται οι διαδικασίες εφαρμογής των ειδικών καθεστώτων ΦΠΑ για μικρές επιχειρήσεις, σε εφαρμογή της οδηγίας (ΕΕ) 2020/285, προβλέπει διαφορετικά όρια για επιχειρήσεις που είναι εγκατεστημένες στην Ελλάδα και ζητούν να εφαρμόσουν την απαλλαγή μικρών επιχειρήσεων σε άλλα κράτη-μέλη της Ε.E. (προβλέπει συνολικό τζίρο 100.000 ευρώ), σε σχέση με όσους δραστηριοποιούνται αποκλειστικά στο εσωτερικό της χώρας (με εθνικό τζίρο ώς 10.000 ευρώ), δημιουργώντας ζητήματα… αθέμιτου ανταγωνισμού, στα οποία είναι αλλεργική η Κομισιόν.

Η απόφαση Α.1010/2026 για το διασυνοριακό καθεστώς (άρθρο 44γ) ρυθμίζει τη διαδικασία για υποκείμενους εγκατεστημένους στην Ελλάδα που επιθυμούν να εφαρμόσουν την απαλλαγή μικρών επιχειρήσεων σε άλλα κράτη-μέλη της Ε.Ε. Προϋποθέσεις ένταξης είναι ο ετήσιος κύκλος εργασιών εντός της Ενωσης να μην υπερβαίνει τα 100.000 ευρώ (τρέχον και προηγούμενο έτος) και ο κύκλος εργασιών σε κάθε κράτος-μέλος απαλλαγής να μην υπερβαίνει το αντίστοιχο εθνικό όριο. Αρμόδια αρχή ορίζεται το Αυτοτελές Τμήμα Η’ – Ειδικού Καθεστώτος Μικρών Επιχειρήσεων στο ΚΕΦΟΔΕ Αττικής. Η αίτηση υποβάλλεται ως «προηγούμενη κοινοποίηση» μέσω της εφαρμογής «Ευρωπαϊκό Σύστημα Ειδικού Καθεστώτος ΦΠΑ για Μικρές Επιχειρήσεις» στο myAADE, ενώ η ΑΑΔΕ χορηγεί αριθμό ταυτοποίησης με το επίθημα «-EX». Οι υποκείμενοι υποχρεούνται σε υποβολή τριμηνιαίων αναφορών έως την τελευταία ημέρα του μήνα που ακολουθεί τη λήξη κάθε τριμήνου. Σε περίπτωση υπέρβασης του ενωσιακού ορίου, υποβάλλεται τελική αναφορά εντός 15 εργάσιμων ημερών. Η απόφαση ισχύει για προηγούμενες κοινοποιήσεις από 1.1.2025, ενώ η δυνατότητα ταυτόχρονης εφαρμογής με το εγχώριο καθεστώς του άρθρου 44α τίθεται σε ισχύ από 1.4.2026.

Η απόφαση Α.1011/2026 για το εγχώριο καθεστώς (άρθρο 44α) αφορά υποκείμενους εγκατεστημένους στην Ελλάδα που επιθυμούν να εφαρμόσουν την απαλλαγή μικρών επιχειρήσεων αποκλειστικά στο εσωτερικό της χώρας. Προϋπόθεση ένταξης είναι ο ετήσιος κύκλος εργασιών στο εσωτερικό της χώρας να μην υπερβαίνει τα 10.000 ευρώ (τρέχον και προηγούμενο έτος). Αρμόδια αρχή είναι τα Τμήματα Β1’ και Β2’ – ΦΠΑ της Υποδιεύθυνσης Β’ του ΚΕΦΟΔΕ ή το αντίστοιχο τμήμα της ΔΟΥ. Για μετάταξη υφιστάμενων επιχειρήσεων, η αίτηση υποβάλλεται μέσω της εφαρμογής «Τα Αιτήματά μου», ενώ κατά την έναρξη εργασιών το καθεστώς επιλέγεται απευθείας στη Δήλωση Εναρξης. Η έγκριση χορηγείται εντός 15 εργάσιμων ημερών.

Αιτήσεις

Τέλος, το υφιστάμενο καθεστώς «Απαλλασσόμενων Μικρών Επιχειρήσεων» μετονομάζεται σε «Ειδικό εγχώριο καθεστώς Μικρών Επιχειρήσεων» και οι μετατασσόμενοι οφείλουν να υποβάλουν δήλωση αποθεμάτων εντός δύο μηνών από τη μετάταξη. Για υποκείμενους που επιθυμούν ταυτόχρονη ένταξη και στα δύο καθεστώτα (άρθρα 44α και 44γ), η αίτηση υποβάλλεται αποκλειστικά μέσω του Ευρωπαϊκού Συστήματος. Κατ’ εξαίρεση, για τους δύο πρώτους μήνες από τη δημοσίευση, η ένταξη στο εγχώριο καθεστώς γίνεται με ξεχωριστή αίτηση.