Στη Δικαιοσύνη, πέρα από την κυβέρνηση, προτίθενται να καταφύγουν κατά της ΕΛΣΤΑΤ οι περιφερειάρχες της χώρας! Αιτία αποτελεί μια απόφαση της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής η οποία χαρακτηρίζεται από την Ενωση Περιφερειών Ελλάδας (ΕΝΠΕ) «βαριά ανήθικος αιφνιδιασμός». Επιφέρει μια σημαντική αλλαγή στους «Αναπτυξιακούς Οργανισμούς» των περιφερειών και -σύμφωνα με αιρετούς- απειλεί να τινάξει στον αέρα έργα και μελέτες, να θέσει σε αβεβαιότητα εργαζόμενους και να πλήξει αναπτυξιακές προοπτικές στην περιφερειακή χώρα.
Κάθε Δεκέμβριο η ΕΛΣΤΑΤ βγάζει έναν κατάλογο με τους φορείς της γενικής κυβέρνησης. Αυτός ο κατάλογος υποχρεώνει την εκάστοτε κυβέρνηση στο πώς θα αντιμετωπίσει φορείς και υπηρεσίες, για παράδειγμα, ποιες δομές εμπίπτουν στη δική της αρμοδιότητα και ποιες λειτουργούν αυτοτελώς, πάντα σε σχέση με οικονομικά ζητήματα, όπως τη σύνταξη ισολογισμών, καταβολής μισθοδοσίας κ.λπ. Τον περασμένο Δεκέμβριο η ΕΛΣΤΑΤ ενέταξε τους «Αναπτυξιακούς Οργανισμούς» της Αυτοδιοίκησης (περιφερειών αλλά και δήμων) στους φορείς γενικής κυβέρνησης.
Οι «Αναπτυξιακοί Οργανισμοί» αποτελούν ανώνυμες εταιρείες στη μετοχική σύνθεση των οποίων είναι δήμοι ή περιφέρειες ή συλλογικά αυτοδιοικητικά όργανα, εν πάση περιπτώσει η Τοπική Αυτοδιοίκηση. Ελέγχονται με βάση το πλαίσιο που διέπει τις ανώνυμες εταιρείες του Δημοσίου, με τον νόμο να απαγορεύει την άμεση ή έμμεση χρηματοδότησή τους από το κράτος. Η δυνατότητα σύστασης «Αναπτυξιακών Οργανισμών» δόθηκε το 2020. Στόχος ήταν να αποτελέσουν πρόσθετα εργαλεία για τον σχεδιασμό και την υλοποίηση έργων. Οπως τονίζουν περιφερειάρχες, η μοναδική περίπτωση για την οποία ο νόμος αντιμετωπίζει τους «Αναπτυξιακούς Οργανισμούς» ως πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου είναι για τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων του νόμου 4412/2016.
Τι ζητήματα εγείρει η «κατάταξη» αυτών των Οργανισμών στους φορείς γενικής κυβέρνησης από την ΕΛΣΤΑΤ; Ενα πλήθος προβλημάτων, σύμφωνα με όσα αιρετά στελέχη της περιφερειακής αυτοδιοίκησης συνομίλησε η «Εφ.Συν.»:
● Θα επέλθουν λογιστικές αλλαγές που θα ανατρέψουν τον σχεδιασμό και την υλοποίηση έργων που βρίσκονται σε εξέλιξη, καθώς και τον προγραμματισμό νέων έργων. Οι ανησυχίες των περιφερειαρχών αφορούν έργα αναπτυξιακού χαρακτήρα, αλλά και κρίσιμων υποδομών, όπως αντιπλημμυρικής προστασίας, τα οποία -ειδικά σήμερα- βρίσκονται στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης, με πόρους από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) έως και το Ταμείο Ανάκαμψης. Ανάλογες ανησυχίες υπάρχουν και για μελέτες έργων.
● Θα «αφυδατωθούν» από εργαζόμενους και συνεργάτες. Οσοι εργάζονται στους «Αναπτυξιακούς Οργανισμούς» αμείβονται εκτός του καθεστώτος της Ενιαίας Αρχής Πληρωμών του Δημοσίου. Εάν εφαρμοστούν όσα προβλέπει το Ενιαίο Μισθολόγιο των δημοσίων υπαλλήλων, αναμένεται μείωση της αμοιβής των εργαζόμενων με απώτερο κίνδυνο τη δημιουργία «κύματος φυγής» από πλευράς προσωπικού. Με δυο λόγια, οι «Αναπτυξιακοί Οργανισμοί» δεν θα έχουν λόγο ύπαρξης.
Αυτή η κατάταξη που πραγματοποιεί η ΕΛΣΤΑΤ βασίζεται σε έναν νόμο του 2014. Σε αντίθεση με προηγούμενες χρονιές, πώς ελήφθη η απόφαση της Αρχής εν έτει 2025 για ένταξη των «Αναπτυξιακών Οργανισμών» της Αυτοδιοίκησης στον κατάλογο των φορέων γενικής κυβέρνησης; «Ετσι ξαφνικά. Οπως συμβαίνουν όλες οι αρνητικές εξελίξεις σε αυτή τη χώρα…», απάντησε με τόνο απόγνωσης περιφερειάρχης σε σχετική ερώτηση της «Εφ.Συν.». Ορισμένοι αιρετοί εικάζουν ότι η αλλαγή προσέγγισης από πλευράς ΕΛΣΤΑΤ έχει γίνει λόγω της μεταβατικής φάσης στην οποία βρίσκεται η Στατιστική Αρχή, με τον πρόεδρό της, Αθανάσιο Θανόπουλο, να έχει διοριστεί στη θέση του αναπληρωτή γενικού διευθυντή της Eurostat.



Σε κάθε περίπτωση, ξαφνική ήταν η ενημέρωση που είχαν όσες περιφέρειες έχουν συστήσει «Αναπτυξιακούς Οργανισμούς» για την ένταξη των ανώνυμων εταιρειών στο Μητρώο Φορέων Γενικής Κυβέρνησης από 1/1/2026. Ο εκνευρισμός άρχισε να διαχέεται ανά τη χώρα. Οι πιο οργισμένες αντιδράσεις κατά της ΕΛΣΤΑΤ εκφράστηκαν από τους περιφερειάρχες Αττικής, Νίκο Χαρδαλιά, Πελοποννήσου, Δημήτρη Πτωχό, και Δυτικής Μακεδονίας, Γιώργο Αμανατίδη. Μιλώντας στην «Εφ.Συν.» ο κ. Αμανατίδης επισημαίνει ότι η απόφαση της ΕΛΣΤΑΤ είναι αναντίστοιχη με τις προβλέψεις του νόμου για τους «Αναπτυξιακούς Οργανισμούς» και προειδοποιεί ότι η ένταξη των Οργανισμών στο Μητρώο Φορέων Γενικής Κυβέρνησης «αποδυναμώνει τα θεμέλια της προσπάθειας για περιφερειακή ανάπτυξη, αλλά και τους μηχανισμούς στήριξης της ελληνικής περιφέρειας». «Επομένως», προσθέτει, η απόφαση της ΕΛΣΤΑΤ «λειτουργεί κόντρα σε μια εθνική προσπάθεια ανάταξης της ελληνικής περιφέρειας. Με την έννοια αυτή θα πρέπει να υπάρξουν διορθώσεις».
Οι περιφερειάρχες ζητούν άμεση ανάκληση της απόφασης της ΕΛΣΤΑΤ «ώστε να αποτραπεί η παράλυση του έργου που υλοποιείται στις περιφέρειες όλες της χώρας». Στη συνεδρίαση της περασμένης Δευτέρας, η ΕΝΠΕ κατέστησε σαφές ότι θα επιδιώξει την ανάκληση της απόφασης της Στατιστικής Αρχής «όχι μόνο σε πολιτικό επίπεδο, αλλά και με τη χρήση κάθε νόμιμου ένδικου μέσου».
Σήμερα οι περιφερειάρχες θα συναντηθούν με τον υπουργό Εσωτερικών, Θόδωρο Λιβάνιο, για το θέμα. Οπως πληροφορείται η «Εφ.Συν.», θα παρουσιάσουν στον υπουργό νομοθετική ρύθμιση που έχουν ετοιμάσει, η οποία, όπως περιγράφουν, επιχειρεί να «γιατρέψει» τις πληγές που άνοιξε η ΕΛΣΤΑΤ και συνοπτικά θα επιβεβαιώνει το ισχύον νομικό πλαίσιο που διέπει τους Αναπτυξιακούς Οργανισμούς.
Οσον αφορά το ενδεχόμενο προσφυγής στη Δικαιοσύνη, ο νομικός σύμβουλος της ΕΝΠΕ θα εξετάσει εάν οι νομικές κινήσεις θα είναι ενάντια στην ΕΛΣΤΑΤ, την πράξη της ΕΛΣΤΑΤ ή τους υπαλλήλους που κατάρτισαν το νέο Μητρώο.
