Αυξανόμενες είναι τα τελευταία χρόνια οι καταχρηστικές νομικές ενέργειες στις οποίες καταφεύγουν ισχυρά πρόσωπα ή οργανισμοί εναντίον όσων ασκούν κριτική για θέματα δημόσιου ενδιαφέροντος, ειδικά σε υποθέσεις που έχουν περιβαλλοντικό και τοπικό χαρακτήρα. Μία από αυτές τις αγωγές (Eco-SLAPPs) είναι και αυτή εναντίον του σωματείου Save Ios που έχει σκοπό του την προστασία του φυσικού και πολιτισμικού περιβάλλοντος της νήσου Ιου, αναφέρει σε χθεσινή της ανακοίνωση η Ελληνική Ενωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕλΕΔΑ).
Οπως αναφέρει τo Save Ios και είχε αναδείξει η «Εφ.Συν.» με αλλεπάλληλα ρεπορτάζ την τελευταία δεκαετία, σχεδόν το 40% της Ιου έχει αγοραστεί από εταιρείες κοινών συμφερόντων που σχετίζονται με τον επιχειρηματία Αγγελο Μιχαλόπουλο, οι οποίες προωθούν την κατασκευή τουριστικών έργων μεγάλης κλίμακας. Τρία από τα έργα αυτά έχουν ενταχθεί στην κατηγορία των στρατηγικών επενδύσεων, ωστόσο οι εταιρείες έχουν παραβιάσει επανειλημμένα την περιβαλλοντική και πολεοδομική νομοθεσία και έχουν δεχθεί ως συνέπεια διοικητικά πρόστιμα και ποινικές καταδίκες. Παράλληλα, το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) ακύρωσε τον Μάιο του 2022 άδειες του 2014 και του 2015 για κατασκευή τουριστικού χωριού και παραχώρηση αιγιαλού προς τις εταιρείες (απόφαση 1037/2022).
Η πρώτη ποινική καταδίκη προς τις εταιρείες επιβλήθηκε από το Πρωτοδικείο Νάξου τον Δεκέμβριο του 2021. Η διευθύνουσα σύμβουλος και νόμιμη εκπρόσωπος των εταιρειών καταδικάστηκε πρωτόδικα σε 16μηνη φυλάκιση με αναστολή για περιβαλλοντικές και πολεοδομικές παραβάσεις. Στον δεύτερο βαθμό η υπόθεση δικάστηκε στο Εφετείο Σύρου τον Ιανουάριο του 2023 και επιβλήθηκε 9μηνη ποινή φυλάκισης με αναστολή στο ίδιο πρόσωπο. Η αίτηση αναίρεσης κατά της ποινής στον Αρειο Πάγο απορρίφθηκε (απόφαση 1607/2023), με συνέπεια η απόφαση του Εφετείου να καταστεί τελεσίδικη.
Οπως σημειώνει η ΕλΕΔΑ, το σωματείο «Σώστε την Ιο (Save Ios)» συμμετείχε σε όλα τα στάδια της παραπάνω δίκης, υποστηρίζοντας τις κατηγορίες, με δικηγόρο και με μέλη του Δ.Σ. του ως μάρτυρες. Τον Σεπτέμβριο του 2022 η έφεση είχε προγραμματιστεί για εκδίκαση στη Σύρο αλλά αναβλήθηκε για τον Ιανουάριο του 2023 και το σωματείο ανήρτησε στο διαδίκτυο την παραπάνω πληροφορία, αναφέροντας το όνομα της διευθύνουσας συμβούλου, των εταιρειών, καθώς και την πρωτόδικη καταδίκη της πρώτης. Για την ανάρτηση αυτή, η διευθύνουσα σύμβουλος άσκησε μήνυση τον Δεκέμβριο του 2022 κατά των μελών του Δ.Σ. του σωματείου για παραβίαση προσωπικών δεδομένων. Σημειώνεται ωστόσο ότι τόσο η πρωτοβάθμια όσο και η δευτεροβάθμια δίκη ήταν ανοιχτές στο κοινό, οπότε οποιοσδήποτε με ενδιαφέρον για την Ιο μπορούσε να παρευρεθεί και να είναι ενήμερος για την πρωτόδικη καταδίκη της διευθύνουσας συμβούλου. Επίσης, η πρωτόδικη καταδίκη της αναφέρθηκε και σε άρθρο της «Εφ.Συν.» που δημοσιεύθηκε λίγο μετά την απόφαση. Παρά ταύτα, για την ίδια ανάρτηση του σωματείου, η διευθύνουσα σύμβουλος άσκησε και αγωγή τον Ιούλιο του 2024 κατά των μελών του Δ.Σ. του σωματείου, αξιώνοντας 100.000 ευρώ.
Στις 29 Ιανουαρίου εκδικάζεται η συγκεκριμένη αγωγή από τη μηχανικό του Μιχαλόπουλου. Η ΕλΕΔΑ σημειώνει «ότι οι νομικές ενέργειες κατά του Save Ios είναι καταφανώς καταχρηστικές κι έχουν όλα τα τυπικά χαρακτηριστικά μιας eco-SLAPP, στοχεύοντας στη φίμωση και στην οικονομική και ψυχολογική εξουθένωση των μελών του Δ.Σ. του σωματείου».
Παράλληλα, σε μια σημαντική εξέλιξη που δείχνει τον ξεσηκωμό και τη μεταστροφή της κοινής γνώμης για τα επενδυτικά σχέδια αλλά και για τα τοπικά πολεοδομικά σχέδια που εξελίσσονται σαν δούρειος ίππος παράκαμψης αποφάσεων του ΣτΕ, η Περιφερειακή Ενωση Δήμων Νοτίου Αιγαίου εξέδωσε απόφαση κατά των επονομαζόμενων «στρατηγικών επενδύσεων» στον τουρισμό και στην εν γένει επιχειρηματική δραστηριότητα real estate στα νησιά. «Η Σαντορίνη, η Ιος, η Μήλος, η Σίκινος, η Φολέγανδρος και άλλα νησιά των Κυκλάδων δεν είναι πεδία για φαραωνικά επιχειρηματικά σχέδια – είναι ζωντανοί τόποι». Με αυτή τη φράση ολοκληρωνόταν η εισήγηση του δημάρχου Θήρας Νίκου Ζώρζου προς την Περιφερειακή Ενωση Δήμων Νοτίου Αιγαίου, την οποία υιοθέτησε ομόφωνα το συλλογικό όργανο των δημάρχων του Νοτίου Αιγαίου, κατά τη συνεδρίασή του στα μέσα Δεκεμβρίου.
Τι ζητούν οι δήμαρχοι
1. Αναστολή αδειοδότησης στρατηγικών επενδύσεων που δεν έχουν τη συναίνεση των τοπικών κοινωνιών,
2. Θεσμική κατοχύρωση της υποχρεωτικής συμμετοχής των δήμων στη γνωμοδότηση και στην έγκριση τέτοιων έργων,
3. Υλοποίηση επενδυτικών σχεδίων μόνο ύστερα από έλεγχο φέρουσας ικανότητας και με πλήρη συμβατότητα με τα Ειδικά ή Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια,
4. Κατάργηση του πλαισίου των στρατηγικών επενδύσεων και απαγόρευση όλων των μορφών που συνδυάζουν τουρισμό και real estate στον νησιωτικό χώρο, όπου οι αντοχές της γης και των κοινωνιών είναι πεπερασμένες.
