Ταρίφες εσείς; Ελεύθερο εμπόριο εμείς! Κάτι ο απρόκλητος εμπορικός πόλεμος του Τραμπ, κάτι το σοκ της επιχειρούμενης αρπαγής της Γριλανδίας από τις ΗΠΑ, και οι Ευρωπαίοι δείχνουν έστω και αργά να ξυπνάνε από τον μακρύ τους λήθαργο και να αναζητούν νέες, αμοιβαία επωφελείς συμμαχίες με τις μακρινές πρώην αποικίες τους, όπως την πολυάνθρωπη και ταχύτατα αναπτυσσόμενη Ινδία.
Σύμφωνα λοιπόν με χτεσινή επίσημη ανακοίνωση από το Δελχί, Ευρωπαϊκή Ενωση και Ινδία είναι έτοιμες να ανακοινώσουν την επιτυχή ολοκλήρωση ενός σημαντικού συμφώνου ελεύθερου εμπορίου, έστω και εν μέρει, σχεδόν είκοσι χρόνια μετά την έναρξη των πρώτων συνομιλιών! Και όλα δείχνουν πως η επίσημη ανακοίνωση του μεγάλου ντιλ θα γίνει σήμερα, 27 Γενάρη, και θα προβλέπει σημαντική μείωση δασμών από την Ινδία σε προϊόντα όπως αυτοκίνητα, μηχανήματα, αλλά και αγροτικά προϊόντα, μεταξύ των οποίων το κρασί και τα αλκοολούχα ποτά υψηλής περιεκτικότητας, αλλά και στις υπηρεσίες, σε τομείς όπως οι τηλεπικοινωνίες, η ναυτιλία και οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες. Η συμφωνία θα είναι όμως εξαιρετικά επωφελής και για πολλά ινδικά εξαγωγικά προϊόντα, όπως ρούχα και υφάσματα, φάρμακα, ατσάλι, πετρελαιοειδή κ.ά.
Τον… επάρατο
Ολα αυτά τα κοσμοϊστορικά συμπίπτουν με τους εορτασμούς για την 77η επέτειο της ανεξαρτησίας της Ινδίας, με καλεσμένους ηγέτες και αξιωματούχους από όλο τον κόσμο – αλλά και μια βροντερή εξαίρεση: τον… επάρατο Αμερικανό ηγέτη, που ως γνωστόν έχει επιβάλει εξοντωτικούς δασμούς στις ινδικές εξαγωγές προς τις ΗΠΑ. Ανάμεσα στους προσκεκλημένους θα είναι αντίθετα η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο Αντόνιο Κόστα, που προφανώς ταξίδεψαν στο Δελχί για να υπογράψουν τη μεγάλη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου με την τρίτη μεγαλύτερη οικονομία της Ασίας – που άλλωστε σύντομα θα γίνει δεύτερη, καθώς αναμένεται να ξεπεράσει τα 4 τρισ. δολάρια σε ΑΕΠ και να προσπεράσει την Ιαπωνία.
Γιατί όμως είναι τόσο σημαντική αυτή η συμφωνία; Πέρα από το καθαρά εμπορικό/οικονομικό σκέλος, είναι σαφές πως το ντιλ έχει και τεράστια πολιτική σημασία, καθώς τόσο η Ινδία όσο και η… αγουροξυπνημένη Ε.Ε. θέλουν να αποδείξουν πως διατηρούν την ανεξαρτησία τους απέναντι στην επιθετική πολιτική των ΗΠΑ, αλλά και απέναντι στον ανταγωνισμό από τα φτηνότερα κινεζικά προϊόντα, σε μια κρίσιμη συγκυρία για ολόκληρο τον κόσμο.
Μην ξεχνάμε άλλωστε πως η Ινδία είναι ιδρυτικό μέλος της ομάδας BRICS+, όπου συμμετέχει με τη Ρωσία και την Κίνα, αδιαφορώντας πλήρως για τις επανειλημμένες απειλές των ΗΠΑ – και ήδη τιμωρείται, δασμολογικά και όχι μόνο, για αυτή της την… αυθάδεια.
«Και οι δυο πλευρές αναζητούν εξίσου αγωνιωδώς αξιόπιστους εμπορικούς εταίρους, για να μειώσουν το ρίσκο από τις αυξανόμενες γεωπολιτικές απειλές. Η Ινδία έχει ανάγκη να αντισταθμίσει τα προβλήματα με τις αμερικανικές ταρίφες και η Ε.Ε. να αντισταθμίσει την εμπορική εξάρτηση από την Κίνα, την οποία θεωρεί αναξιόπιστη (…) Ο γεωπολιτικός συμβολισμός της συμφωνίας είναι λοιπόν εξίσου σημαντικός με την οικονομική ουσία του», σχολιάζει εύστοχα στο BBC η αναλύτρια της Economist Intelligence Unit, Σουμέντα Ντασγκούπτα.
Ο αρμόδιος
Πράγματι, η συμφωνία θα δημιουργήσει μια ζώνη… μερικώς ελεύθερου εμπορίου που θα καλύπτει 2 δισεκατομμύρια ανθρώπους και θα άρει τους ινδικούς δασμούς στις εισαγωγές από την Ευρώπη.
Σε συνέντευξή του στο euro-news, ο αρμόδιος για τις εμπορικές διαπραγματεύσεις της Ε.Ε., Μάρος Σέφτσοβιτς, έκανε μάλιστα λόγο για «μητέρα όλων των συμφωνιών» και «τη μεγαλύτερη εμπορική συμφωνία που έχει γίνει ποτέ», που θα ανοίξει μια αγορά 1,4 δισεκατομμυρίων ανθρώπων για τις ευρωπαϊκές εξαγωγές και υπηρεσίες.
Είναι έτσι; Εν μέρει ναι: η Ινδία ήταν ώς τώρα μια από τις πιο αυστηρά προστατευόμενες αγορές στον κόσμο, διατηρώντας δασμούς ύψους 150% σε ορισμένους οικονομικούς κλάδους και αποκλείοντας ουσιαστικά τους Eυρωπαίους εξαγωγείς από μεγάλα τμήματα της οικονομίας της. Και, ταυτόχρονα, η Ινδία διατηρεί σοβαρό εμπορικό πλεόνασμα έναντι της Ε.Ε., καθώς πέρσι εξήγαγε αγαθά και υπηρεσίες 76 δισ. δολαρίων, ενώ εισήγαγε «μόνο» 61 δισ. δολάρια.
Ο Σέφτσοβιτς ξεκαθάρισε βέβαια πως δεν θα «ανοίξουν» όλοι οι τομείς: «Αποφασίσαμε από κοινού να κρατήσουμε εκτός αυτής της συμφωνίας τους πιο ευαίσθητους τομείς και για τους δυο μας, ώστε να μπορέσουμε πραγματικά να επικεντρωθούμε στο θετικό αποτέλεσμα». Και πράγματι ήδη γράφεται ότι η Ινδία θα διατηρήσει την προστασία σε πολιτικά ευαίσθητους τομείς όπως τα αγροτικά και γαλακτοκομικά προϊόντα – κάτι που έκανε και σε άλλες πρόσφατες αντίστοιχες συμφωνίες, όπως αυτές που υπέγραψε με τη Βρετανία και τη Νέα Ζηλανδία. Η Ευρώπη, από τη μεριά της, θα επιμείνει στην «προστασία» τομέων όπως η διαχείριση δεδομένων, οι βιομηχανικές πατέντες και η προστασία του περιβάλλοντος, περιλαμβανομένου και του νέου φόρου κατά της ρύπανσης CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism), που όπως λέγεται έχει εκνευρίσει τους Ινδούς εξαγωγείς.
Εμπορική αναταραχή
Σε κάθε περίπτωση, όπως είπε χαρακτηριστικά ο Ευρωπαίος αξιωματούχος, η συμφωνία «θα μας βοηθήσει να έχουμε κάποια ασφάλεια έναντι της παγκόσμιας εμπορικής αναταραχής». Κάτι που προφανώς ισχύει ακόμη περισσότερο για το Δελχί, που έχει να αντιμετωπίσει τους δυσβάσταχτους δασμούς 50% υπό την κυβέρνηση Τραμπ, η οποία πέρυσι πρόσθεσε έναν επιπλέον συντελεστή 25% ως τιμωρία για τις ινδικές αγορές ρωσικού πετρελαίου.
Ωραία μας τα λέει ο Σέφτσοβιτς, αλλά το πόσο θετικό θα είναι βέβαια το αποτέλεσμα μιας τέτοιας γιγάντιας συμφωνίας για τους απλούς Ευρωπαίους και Ινδούς εργαζόμενους είναι πάρα πολύ νωρίς για να εκτιμηθεί.
Πριν από λίγες μέρες άλλωστε, όταν υπογράφηκε η αντίστοιχη συμφωνία της Ε.Ε. με την ομάδα των λατινοαμερικανικών κρατών, τη Mercosur, έγινε γρήγορα σαφές ότι οι απόψεις διίστανται και ότι ενώ κάποιοι κλάδοι –π.χ. η γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία– ευνοούνται, πολλοί άλλοι τρέμουν τις επιπτώσεις από το απότομο οικονομικό άνοιγμα σε φτηνότερα προϊόντα.
Και η συμφωνία τελικά «πάγωσε» από το ευρωκοινοβούλιο, έως ότου μελετηθεί σε μεγαλύτερο βάθος – κάτι που δεν αποκλείεται να δούμε και σε αυτή την περίπτωση, με δεδομένο ότι οι ευρωπαϊκές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην Ινδία ξεπερνούν τις 6.000! Ας περιμένουμε λίγο λοιπόν – ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες!
