Σε χορηγούς κατέφυγε η κυβέρνηση για να αποφύγει ένα δεύτερο φιάσκο μετά τον διεθνή διασυρμό που προκάλεσε το μπλακ άουτ στο FIR Αθηνών της 4ης Ιανουαρίου 2026. Το Ελεγκτικό Συνέδριο αρνήθηκε δεύτερη φορά να επικυρώσει μια σύμβαση που εκκρεμούσε από το 2019 για τα τηλεπικοινωνιακά συστήματα VCRS και πέντε εταιρείες που εξαρτώνται άμεσα από τις αεροναυτιλιακές υπηρεσίες συμφώνησαν να δώσουν εκείνες το ποσό των 4,7 εκατομμυρίων ευρώ για να ολοκληρωθεί η προμήθεια.
Πρόκειται για τις εταιρείες Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών Α.Ε., Fraport Greece, τις αεροπορικές Aegean Airlines και Sky Express και τον Ομιλο ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, στις οποίες απηύθυνε πρόσκληση αυτοπροσώπως ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών, Χρίστος Δήμας, όπως ο ίδιος ανακοίνωσε χθες. Ο κ. Δήμας σημείωσε ότι η πρόσκληση απευθύνθηκε αφού κοινοποιήθηκε η απόφαση του 7ου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου επί της προσφυγής με την οποία η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ) ζητούσε να ακυρωθεί προηγούμενη απορριπτική απόφαση του ίδιου φορέα.
«Χορηγοί»
Κατά τα φαινόμενα, οι «χορηγοί» ανταποκρίθηκαν με αστραπιαία ταχύτητα σαν «έτοιμοι από καιρό». Υπενθυμίζεται ότι η «Εφ.Συν.» είχε ασχοληθεί αναλυτικά με τη συγκεκριμένη στοιχειωμένη σύμβαση στις 7 Ιανουαρίου 2026 («Το «φάντασμα» μιας σύμβασης»), δηλαδή αμέσως μετά τα όσα συνέβησαν με την κατάρρευση των τηλεπικοινωνιακών συστημάτων επί 8 ώρες στο FIR Αθηνών και την αδυναμία επικοινωνίας με τους πιλότους των υπεριπτάμενων αεροσκαφών. Μερικές λεπτομέρειες:
● Ο διαγωνισμός για το Σύστημα Επικοινωνιών και Καταγραφής Φωνής (VCRS) προκηρύχτηκε τον Νοέμβριο του 2017, με προϋπολογισμό 9,5 εκατομμύρια ευρώ, κατακυρώθηκε τον Νοέμβριο του 2018 έναντι 4,7 εκατομμυρίων και η σύμβαση υπογράφηκε τον Απρίλιο του 2019, με πρόβλεψη να παραδοθεί το υλικό τον Σεπτέμβριο του 2021.
● Αντί να προχωρήσει η σύμβαση το 2019 με τη νέα, τότε, κυβέρνηση Μητσοτάκη, ξεκινά ένα «γαϊτανάκι» κωλυσιεργίας. Στελέχη της ΥΠΑ μαζί με την ανάδοχο του έργου, Space Hellas, συμφωνούν να αλλάξουν κάποιες προδιαγραφές και τον Μάιο του 2021 στέλνεται τροποποιημένη σύμβαση για έγκριση από τον τότε υπουργό, Κ. Αχ. Καραμανλή.
● Οι τροποποιήσεις απορρίπτονται, αλλά τα στελέχη της ΥΠΑ επιμένουν και στέλνουν πάλι τον Οκτώβριο του 2022 αίτημα έγκρισης της τροποποιημένης σύμβασης. Στο μεταξύ, η ισχύς της σύμβασης έχει ήδη λήξει, αλλά οι φάκελοι συνεχίζουν να πηγαινοέρχονται μεταξύ ΥΠΑ και υπουργείου, στο οποίο πλέον το 2023 ασχολούνται με το πώς θα γλιτώσουν από τις συνέπειες του εγκλήματος των Τεμπών. Μάλιστα το σωματείο των ηλεκτρονικών της ΥΠΑ διαμαρτύρεται ειδικά για το έργο αυτό στην ανακοίνωση που εξέδωσε τον Μάρτιο του 2023, με αφορμή την τραγωδία των Τεμπών και τη γενικότερη ανησυχία για τις απαρχαιωμένες υποδομές στον κλάδο των μεταφορών.
● Η τότε διοίκηση της ΥΠΑ συνεχίζει να ζητά έγκριση των τροποποιήσεων της ληγμένης σύμβασης, μέχρι την πρόσφατη απομάκρυνσή της μετά το μπλακ άουτ. Ο νυν υπουργός Χρίστος Δήμας υπογράφει την τροποποίηση της σύμβασης τον περασμένο Οκτώβριο και η υπόθεση παραπέμπεται στο Ελεγκτικό Συνέδριο. Το Στ’ Κλιμάκιο του Ελ.Συν. εκδίδει την απόφαση 300/2025 στην οποία περιορίζεται να πει ότι η σύμβαση δεν μπορεί να εγκριθεί αφού ο χρόνος ισχύος της έχει λήξει και «δεν είναι νόμιμη η μετέπειτα τροποποίησή της».
● Παραδόξως, κυβέρνηση και ΥΠΑ συνεχίζουν να ελπίζουν ότι το Ελεγκτικό Συνέδριο θα αλλάξει γνώμη και καταθέτουν προσφυγή. Μάλιστα, σε ενημερωτικό σημείωμα που εκδόθηκε από το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών μία ημέρα μετά το φιάσκο στο FIR Αθηνών, αναφερόταν ότι η νέα απόφαση «αναμένεται εντός Ιανουαρίου 2026 και, σε περίπτωση θετικής έκβασης, η υπογραφή της τροποποίησης της σύμβασης και οι εργασίες θα ξεκινήσουν άμεσα».
● Ομως, όπως ήταν και το αναμενόμενο, η νέα απόφαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου 0062/2026 (Ζ’ Τμήμα) επικυρώνει την προηγούμενη απορριπτική. Επαναλαμβάνει ότι η σύμβαση έχει λήξει από τις 30 Σεπτεμβρίου 2021, ότι δεν παρατάθηκε πριν από τη λήξη της με αιτιολογημένη απόφαση και ότι οι τροποποιημένες προδιαγραφές δεν αποτελούν πράξη που αλλάζει τις προθεσμίες ούτε μπορεί να συνυπολογιστεί η περίοδος της 24μηνης εγγύησης ως παράταση ισχύος. «Το γεγονός ότι η ανάδοχος δεν είχε κηρυχθεί έκπτωτη δεν είχε ως αποτέλεσμα να παραμείνει ενεργή η αυτοδικαίως λήξασα σύμβαση», επέμεινε το Ελεγκτικό Συνέδριο.
● Αξίζει να αναφερθεί ότι η ανάδοχος του έργου, η εταιρεία SPACE, άσκησε παρέμβαση υπέρ του Δημοσίου στην προσφυγή προς το Ελεγκτικό Συνέδριο, ενώ ανάμεσα στους λόγους δικαιολόγησης της καθυστέρησης ήταν η συνήθης «ανωτέρα βία» αλλά και η πανδημία του κορονοϊού. Ετσι, απορρίπτεται τόσο η προσφυγή του υπουργού Υποδομών και Μεταφορών όσο και η υπέρ αυτής παρέμβαση της SPACE.
Ευθύνη
● Κανένας από τους δύο όμως δεν ζημιώθηκε, εκτός από το κύρος της χώρας με το λουκέτο στο FIR Αθηνών. Οι πέντε χορηγοί ανέλαβαν να πληρώσουν εκείνοι για να παραληφθεί το σύστημα που εδώ και χρόνια προσπαθεί να πουλήσει στην ΥΠΑ η ανάδοχος εταιρεία. Οσο για τον νυν υπουργό, που φόρτωσε όλη την ευθύνη στον καρατομηθέντα διοικητή της ΥΠΑ, Γ. Σαουνάτσο, ανακοίνωσε πανηγυρικά «τη βούληση της κυβέρνησης να προχωρήσει το ταχύτερο δυνατό στον εκσυγχρονισμό των συστημάτων αεροναυτιλίας που αποδεικνύεται με πλήθος ενεργειών οι οποίες πραγματοποιούνται».
● «Προχωράμε άμεσα στην επιλογή της δωρεάς από τον ιδιωτικό τομέα», τονίζει περιχαρής, ευχαριστεί τις πέντε εταιρείες και σημειώνει ότι η επιλογή της δωρεάς «είναι εφικτή επειδή ψηφίστηκε τον Οκτώβριο του 2025 ο νόμος που μετατρέπει την ΥΠΑ σε ΝΠΔΔ και ακολούθως, τον Δεκέμβριο του 2025, το νέο θεσμικό πλαίσιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών για τις δωρεές και στα ΝΠΔΔ».
● Για την ιστορία, πρέπει να σημειωθεί ότι οι χορηγοί δεν ανέλαβαν να καλύψουν κάποιο οικονομικό πρόβλημα αλλά την ανικανότητα των διοικήσεων ΥΠΑ και υπουργείου να συνεννοηθούν επί 6 έτη. Από τα τέλη αεροναυτιλίας εισπράττονται κάθε χρόνο 300 εκατομμύρια ευρώ που πρέπει να επενδύονται σε έργα εκσυγχρονισμού. Αν μη τι άλλο, η κυβέρνηση μετέτρεψε για ακόμα μια φορά την κρίση σε ευκαιρία για να διατυμπανίσει πόσο άχρηστο είναι το Δημόσιο και πόσο καλοί οι ιδιώτες φίλοι της.
