Όλο και περισσότερο έδαφος φαίνεται να κερδίζει ένα εφεδρικό σχέδιο προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η Ευρώπη μπορεί να υπερασπιστεί τον εαυτό της στην περίπτωση που ο Ντόναλντ Τραμπ κάνει πραγματικότητα τις απειλές του και αποσύρει τις ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ.
Ειδικότερα, σύμφωνα με αποκλειστικό ρεπορτάζ της Wall Street Journal, στόχος είναι η διασφάλιση της ευρωπαϊκής άμυνας με τις υπάρχουσες στρατιωτικές δομές της Συμμαχίας και έλαβε ιδιαίτερη ώθηση μετά την αποδοχή του από τη Γερμανία, η οποία ήταν ανέκαθεν αντίθετη στην προσέγγιση «κάντε το μόνοι σας».
Σχέδια για «ευρωπαϊκό ΝΑΤΟ»
Οι αξιωματούχοι που εργάζονται πάνω στο εν λόγω σχέδιο, το οποίο ορισμένοι αξιωματούχοι αποκαλούν μάλιστα «Ευρωπαϊκό ΝΑΤΟ», επιδιώκουν να προσελκύσουν περισσότερους Ευρωπαίους σε ρόλους διοίκησης και ελέγχου της συμμαχίας και να συμπληρώσουν τα στρατιωτικά μέσα των ΗΠΑ με δικά τους.
Τα σχέδια -που προχωρούν άτυπα μέσω παράλληλων συζητήσεων και συναντήσεων εντός και γύρω από το ΝΑΤΟ – δεν έχουν σκοπό να ανταγωνιστούν τη Συμμαχία όπως είναι σήμερα, δήλωσαν οι συμμετέχοντες.
Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι στοχεύουν στη διατήρηση της αποτρεπτικής ικανότητας των κρατών – μελών έναντι της Ρωσίας, της επιχειρησιακής συνέχειας και της πυρηνικής αξιοπιστίας, ακόμη και αν η Ουάσιγκτον αποσύρει τις δυνάμεις της από την Ευρώπη ή αρνηθεί να την υπερασπιστεί, όπως έχει απειλήσει ο Τραμπ.
Τα σχέδια, που συζητήθηκαν για πρώτη φορά πέρυσι, υπογραμμίζουν το βάθος της ευρωπαϊκής ανησυχίας σε ό,τι αφορά την αξιοπιστία των ΗΠΑ. Επιταχύνθηκαν μάλιστα αφότου ο Τραμπ απείλησε να πάρει τη Γροιλανδία από τη Δανία, μέλος του ΝΑΤΟ, και πλέον αποκτούν νέα επείγουσα σημασία εν μέσω της αντιπαράθεσης με την Ουάσιγκτον για την άρνηση της Ευρώπης να υποστηρίξει τον πόλεμο στο Ιράν.
Επαναφορά στρατιωτικής θητείας
Οι αξιωματούχοι λένε ότι η επαναφορά της στρατιωτικής θητείας είναι μια ακόμη κρίσιμη πτυχή για την επιτυχία του σχεδίου. Σημειώνεται ότι πολλά έθνη την κατήργησαν μετά τον Ψυχρό Πόλεμο.
«Δεν πρόκειται να δώσω συμβουλές σε καμία ευρωπαϊκή χώρα, αλλά όσον αφορά την πολιτική αγωγή, την εθνική ταυτότητα και την εθνική ενότητα, πιθανότατα δεν υπάρχει τίποτα καλύτερο από την υποχρεωτική στρατιωτική θητεία», δήλωσε ο Φινλανδός πρόεδρος, Αλεξάντερ Σταμπ, του οποίου η χώρα διατήρησε την στρατολόγηση.
Οι εμπλεκόμενοι αξιωματούχοι επιθυμούν να επιταχύνουν την παραγωγή ζωτικής σημασίας εξοπλισμού στην Ευρώπη σε τομείς όπου υστερεί σε σχέση με τις ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένου του ανθυποβρυχιακού πολέμου, των διαστημικών και αναγνωριστικών δυνατοτήτων, του ανεφοδιασμού εν πτήσει και της αεροπορικής κινητικότητας.
Οι αξιωματούχοι αναφέρθηκαν μάλιστα στην ανακοίνωση της Γερμανίας και του Ηνωμένου Βασιλείου τον περασμένο μήνα για ένα κοινό έργο ανάπτυξης stealth πυραύλων κρουζ και υπερηχητικών όπλων, ως παράδειγμα της νέας πρωτοβουλίας.
Δύσκολο έργο
Παρά όμως το γεγονός ότι αυτή η προσπάθεια σηματοδοτεί μια θεμελιώδη ανατροπή στον ευρωπαϊκό τρόπο σκέψης, η υλοποίηση της εν λόγω φιλοδοξίας θα είναι δύσκολη. Ειδικότερα, ο Ανώτατος Διοικητής της Συμμαχίας για την Ευρώπη είναι πάντα Αμερικανός και Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν δηλώσει ότι δεν έχουν καμία πρόθεση να παραιτηθούν από αυτή τη θέση.
Επιπλέον, κανένα κράτος – μέλος του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη δεν έχει επαρκές κύρος εντός της Συμμαχίας για να αντικαταστήσει τις ΗΠΑ ως στρατιωτικό ηγέτη, εν μέρει επειδή μόνο οι ΗΠΑ μπορούν να παρέχουν σε ολόκληρη την ήπειρο την πυρηνική ομπρέλα που στηρίζει την ιδρυτική αρχή της συμμαχίας για αμοιβαία αποτροπή μέσω της ισχύος.
Και ενώ οι Ευρωπαίοι αναλαμβάνουν περισσότερους ηγετικούς ρόλους, εξακολουθούν να μην έχουν σημαντικές δυνατότητες λόγω ετών μειωμένων δαπανών στην άμυνα και της εξάρτησής τους από τις ΗΠΑ.
«Έπρεπε να είχε γίνει νωρίτερα»
Ο εξευρωπαϊσμός του ΝΑΤΟ «έπρεπε να είχε γίνει νωρίτερα», δήλωσε ο απόστρατος Αμερικανός Ναύαρχος Τζέιμς Φόγκο, ο οποίος στο παρελθόν ανέλαβε υψηλόβαθμες θέσεις στο ΝΑΤΟ και είχε διασυνδέσεις με τη Συμμαχία. Τόνισε μάλιστα ότι τα ευρωπαϊκά μέλη έχουν αρκετούς πολύ επαγγελματίες αξιωματικούς και ηγέτες.
«Νομίζω ότι έχουν την ικανότητα. Έχουν ένα μέρος του υλικού», αλλά πρέπει να επενδύσουν και να αναπτύξουν τις δυνατότητές τους πιο γρήγορα, είπε ο Φόγκο.
Η μετάβαση βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη. Ένας αυξανόμενος αριθμός βασικών θέσεων διοίκησης του ΝΑΤΟ κατέχεται πλέον από Ευρωπαίους, ενώ πολλές σημαντικές ασκήσεις που πραγματοποιήθηκαν πρόσφατα ή έχουν προγραμματιστεί για τους επόμενους μήνες θα καθοδηγηθούν από ευρωπαϊκές δυνάμεις – ιδίως στην περιοχή της Σκανδιναβίας, όπου η συμμαχία συνορεύει με τη Ρωσία.
Ένα σημαντικό κενό, ωστόσο, βρίσκεται στον τομέα των πληροφοριών και της πυρηνικής αποτροπής. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι λένε ότι καμία αναδιάταξη στρατευμάτων δεν μπορεί να αντικαταστήσει γρήγορα τα συστήματα δορυφόρων, επιτήρησης και προειδοποίησης των ΗΠΑ που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της αξιοπιστίας του ΝΑΤΟ.
Αυτό σημαίνει ότι η Γαλλία και η Βρετανία θα τίθεντο υπό πίεση ώστε να επεκτείνουν τόσο τον πυρηνικό όσο και τον στρατηγικό ρόλο τους στον τομέα των Πληροφοριών.
Σημείο καμπής η Γροιλανδία
Τονίζεται πάντως ότι η αλλαγή στάσης της Γερμανίας σε ό,τι αφορά το σχέδιο άνοιξε τον δρόμο για την αντικατάσταση της πυρηνικής ομπρέλας των ΗΠΑ, κάτι που αποτελεί το πιο ευαίσθητο σημείο της ευρωπαϊκής άμυνας.
Υπενθυμίζεται ότι, όταν ο Τραμπ απείλησε να εισβάλει στη Γροιλανδία, Μερτς και Μακρόν ξεκίνησαν συζητήσεις σχετικά με το εάν η πυρηνική αποτροπή της Γαλλίας θα μπορούσε να επεκταθεί ώστε να καλύψει και άλλα ευρωπαϊκά κράτη, συμπεριλαμβανομένης της Γερμανίας.
Ακόμη και ο ίδιος ο Τραμπ φάνηκε να αναγνωρίζει ότι η Γροιλανδία είχε γίνει το σημείο καμπής.
«Όλα ξεκίνησαν, αν θέλετε να μάθετε την αλήθεια, με τη Γροιλανδία», είπε για την απειλή του να αποχωρήσει από το ΝΑΤΟ. «Θέλουμε τη Γροιλανδία. Δεν θέλουν να μας τη δώσουν και είπα: “Εντάξει, αντίο”».
Ο Ράντοσλαβ Σικόρσκι, αντιπρόεδρος της Πολωνίας, δημοσίευσε αργότερα ένα βίντεο με τη δήλωση του Τραμπ, στο οποίο επισύναψε το σχόλιο «Το σημειώνουμε».
