Το ιρανικό plan b σε περίπτωση κατάληψης του Χαργκ – Το «ξεχασμένο» λιμάνι που άρχισε να εξάγει πετρέλαιο

«Ξεχασμένο» πετρελαϊκό λιμάνι φαίνεται να «επιστράτευσε» τις τελευταίες μέρες το Ιράν για τις ανάγκες του πολέμου, μεταδίδουν οι The Times, και κυρίως μετά τις αμερικανικές απειλές περί κατάληψης του κρίσιμου νησιού Χαργκ, από το οποίο εκτιμάται ότι εξάγεται το 90% του ιρανικού πετρελαίου.

Ο λόγος για το λιμάνι του Τζασκ, το οποίο παρέμενε σε μεγάλο βαθμό ανενεργό για χρόνια, έχει αποστείλει εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου από την έναρξη του πολέμου, σύμφωνα με ανάλυση δορυφορικών εικόνων. Ο όγκος του πετρελαίου που αποθηκεύεται στον τερματικό του σταθμό έχει επίσης αυξηθεί.

Το Τζασκ, που βρίσκεται 95 μίλια ανατολικά των Στενών του Ορμούζ, προσφέρει ένα εναλλακτικό σχέδιο (plan B), σύμφωνα με ειδικούς — ιδιαίτερα αν ο πρόεδρος Τραμπ υλοποιήσει τις απειλές του να καταλάβει το νησί Χαργκ.

«Η ιρανική οικονομία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εξαγωγές αργού πετρελαίου», δήλωσε ο Πέτρας Κατίνας, ειδικός σε θέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου στο Royal United Services Institute, ένα βρετανικό αμυντικό think tank. «Με αυτή την κίνηση προσπαθούν να δημιουργήσουν ένα “μαξιλάρι” και να διατηρήσουν κάποιο εισόδημα από τις εξαγωγές. Δημιουργούν εναλλακτικές και επιχειρούν να αυξήσουν τον όγκο.

»Γι’ αυτό χρησιμοποιούν τον τερματικό σταθμό του Τζασκ. Επιπλέον, δεν χρειάζεται να περάσουν από τα Στενά του Ορμούζ. Αυτό είναι το plan B.»

Τα δύο πετρελαιοφόρα που έφυγαν με εμπόρευμα αξίας 330 εκατ. λιρών

Τον περασμένο μήνα, δύο πλοία γνωστά ως «πολύ μεγάλα δεξαμενόπλοια αργού» (VLCC), ικανά να μεταφέρουν δύο εκατομμύρια βαρέλια το καθένα, εντοπίστηκαν να φορτώνουν πετρέλαιο στο Τζασκ μέσα σε διάστημα 15 ημερών, σύμφωνα με την εταιρεία ανάλυσης δεδομένων Synmax Intelligence. Πριν από τον πόλεμο, το λιμάνι —που άνοιξε το 2021— είχε χρησιμοποιηθεί μόνο μία φορά για εξαγωγή πετρελαίου, τον Οκτώβριο του 2024.

Ένα από τα δεξαμενόπλοια, ένα πλοίο υπό ιρανική σημαία που τελεί υπό κυρώσεις και ονομάζεται Dore, έχει φτάσει στη Μαλαισία, σύμφωνα με δεδομένα παρακολούθησης. Αναλυτής της Synmax εκτίμησε ότι το Dore, μήκους 333 μέτρων, πιθανότατα θα πραγματοποιήσει μεταφορά πετρελαίου από πλοίο σε πλοίο πριν αυτό μεταφερθεί στην Κίνα.

Το Πεκίνο θεωρείται ο κύριος αγοραστής ιρανικού πετρελαίου. Οι ΗΠΑ δήλωσαν τον περασμένο μήνα ότι η Κίνα αγοράζει το 90% των εξαγωγών πετρελαίου του Ιράν, αποφέροντας δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια σε έσοδα.

Η Synmax δεν μπόρεσε να ταυτοποιήσει το δεύτερο πλοίο στο Τζασκ. Οι δύο αποστολές εκτιμάται ότι μεταφέρουν πετρέλαιο αξίας περίπου 330 εκατομμυρίων λιρών.

Πριν από την έναρξη του πολέμου, το Τζασκ διέθετε περίπου τρία εκατομμύρια βαρέλια, σύμφωνα με την εταιρεία ανάλυσης εμπορίου Kpler. Το ποσό αυτό έχει πλέον αυξηθεί στα 4,3 εκατομμύρια. Η Kpler ανέφερε ότι ο υπολογισμός βασίστηκε στις σκιές που ρίχνουν οι 20 δεξαμενές πετρελαίου του Τζασκ.

Το Τζασκ λειτουργούσε μέχρι πρότινος ως «συμπληρωματική διέξοδος και όχι ως βασικός κόμβος», δήλωσε ο Κατίνας. Η στρατηγική του αξία έχει αυξηθεί «ιδιαίτερα καθώς το Ιράν επιδιώκει να διαφοροποιήσει τις διαδρομές εξαγωγών εκτός των Στενών του Ορμούζ».

Ο τερματικός σταθμός κατασκευάστηκε ώστε να μπορεί να εξάγει ένα εκατομμύριο βαρέλια την ημέρα. Ο Χομαγιούν Φαλακσάχι, υπεύθυνος ανάλυσης αργού πετρελαίου στην Kpler, δήλωσε ότι το λιμάνι δεν λειτούργησε ποτέ σε αυτά τα επίπεδα και μέχρι τώρα ήταν σε μεγάλο βαθμό ανενεργό και «ξεχασμένο».

Πρόσθεσε: «Δοκιμάζουν επιχειρησιακά το Τζασκ για να διασφαλίσουν ότι μπορούν να εξάγουν από εκεί. Ελέγχουν τις εγκαταστάσεις σε περίπτωση που δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν το Χαργκ, ώστε να χρησιμοποιήσουν το Τζασκ. Θα αποτελούσε μόνο μερική αντικατάσταση όσον αφορά τον όγκο των εξαγωγών, αλλά θα ήταν καλύτερο από το μηδέν».

Μειώθηκαν έως και 40% οι εξαγωγές από το Χαργκ

Το νησί Χαργκ, σε απόσταση 500 μιλίων από το Τζασκ στο βόρειο άκρο του Κόλπου, είναι πολύ μεγαλύτερο και αποτελεί εδώ και καιρό τη βασική πύλη εξαγωγών πετρελαίου του Ιράν. Η αναφερόμενη δυνατότητα φόρτωσης φτάνει τα επτά εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.

Πιστεύεται ότι το Ιράν έχει ενισχύσει την άμυνα του Χαργκ, μεταξύ άλλων με αντιαεροπορικά συστήματα πυραύλων. Τον περασμένο μήνα, ο Τραμπ δήλωσε ότι οι αεροπορικές επιθέσεις του κατά του Χαργκ «κατέστρεψαν ολοσχερώς» κάθε στρατιωτικό στόχο στο νησί. Οι ΗΠΑ, ωστόσο, δεν προχώρησαν σε πλήγματα στις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις.

Οι εξαγωγές πετρελαίου από το Χαργκ μειώθηκαν έως και στο 40% στα μέσα Μαρτίου, αλλά αργότερα ανέκαμψαν, σύμφωνα με τον Κατίνας. Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι «ίσως» εξετάζει την κατάληψη του νησιού, προσθέτοντας ότι οι ΗΠΑ «θα μπορούσαν να το πάρουν πολύ εύκολα». Η άφιξη χιλιάδων επιπλέον Αμερικανών πεζοναυτών και στρατιωτών έχει ενισχύσει τις εικασίες περί πιθανής εισβολής.

Ο Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου, προειδοποίησε ότι οι δυνάμεις της χώρας του θα «βρέξουν με φωτιά» τις αμερικανικές δυνάμεις.

Ο Κατίνας εκτιμά ότι ο τερματικός σταθμός του Τζασκ βρίσκεται ήδη στο στόχαστρο της Ουάσιγκτον. «Είναι απίθανο οι ΗΠΑ να αγνοούν τις εξελίξεις», δήλωσε. «Η δορυφορική παρακολούθηση και η καταγραφή της κίνησης των δεξαμενόπλοιων σημαίνουν ότι κάθε αλλαγή στη χρήση αποθήκευσης και στη δραστηριότητα εξαγωγών παρακολουθείται στενά».