Δύο εβδομάδες πριν ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ μεταβεί στο Πεκίνο για να συζητήσει κρίσιμα ζητήματα των σινοαμερικανικών σχέσεων, επέλεξε να θέσει έναν όρο για τις διαπραγματεύσεις: τη βοήθεια του Πεκίνου για να ανοίξουν ξανά τα Στενά του Ορμούζ. Σύμφωνα όμως με ανάλυση του CNN, η Κίνα δεν φαίνεται διατεθειμένη να ικανοποιήσει αυτό το αίτημα.
Με το κλείσιμο του σημαντικότερου περάσματος για τις παγκόσμιες μεταφορές πετρελαίου, το Ιράν κατάφερε να μπλοκάρει το ένα πέμπτο των παγκόσμιων προμηθειών, με αποτέλεσμα οι τιμές να εκτοξευθούν και να επικρατήσουν φόβοι για ενεργειακές ελλείψεις που θα μπορούσαν να πλήξουν σοβαρά την παγκόσμια οικονομία.
Όντας πλέον αντιμέτωπος με τη χειρότερη πετρελαϊκή κρίση στην Ιστορία, ο Τραμπ απευθύνει εκκλήσεις σε άλλες χώρες, όπως η Γαλλία, η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα και η Βρετανία, να συνεργαστούν με τις ΗΠΑ για την ενίσχυση της ασφάλειας των Στενών.
Οι υψηλές απαιτήσεις του Τραμπ
Προκειμένου να πείσει την Κίνα, ο Τραμπ ασκεί επιπλέον πιέσεις. Σε συνέντευξή του στους Financial Times που δημοσιεύτηκε την Κυριακή, δήλωσε ότι θέλει να ξέρει εάν η Κίνα θα παράσχει βοήθεια πριν από την προγραμματισμένη σύνοδο με τον Κινέζο ομόλογό του Σι Τζινπίνγκ στα τέλη Μαρτίου. Ο Τραμπ τόνισε, μάλιστα, ότι αν δεν λάβει απάντηση από το Πεκίνο, μπορεί να αναβάλει την επίσκεψή του.
Οι απαιτήσεις του όμως είναι πολύ υψηλές. Ειδικότερα, καλεί την Κίνα να πάρει ένα μεγάλο ρίσκο σε στρατιωτικό επίπεδο για έναν πόλεμο που οι ΗΠΑ ξεκίνησαν ενάντια στο Ιράν, ένα κράτος φίλα προσκείμενο στο Πεκίνο.
Η Κίνα όμως είναι καλύτερα προετοιμασμένη συγκριτικά με την υπόλοιπη Ασία για να αντέξει μια παρατεταμένη ενεργειακή κρίση. Τα τελευταία χρόνια, το Πεκίνο έχει επιδιώξει να θωρακιστεί απέναντι σε τέτοιες κρίσεις, συσσωρεύοντας αποθέματα αργού πετρελαίου, διευρύνοντας τη λίστα των προμηθευτών του και επενδύοντας δισεκατομμύρια στην καθαρή ενέργεια, όπως η αιολική και η ηλιακή, καθώς και τα ηλεκτρικά οχήματα.
Το CNN αναφέρει μάλιστα ότι το Ιράν εξετάζει το ενδεχόμενο να επιτρέψει τη διέλευση κάποιων δεξαμενόπλοιων από τα Στενά του Ορμούζ, εάν η πώληση του πετρελαίου που μεταφέρουν γίνεται σε κινεζικά γουάν.
«Οι Κινέζοι ίσως πουν “εντάξει, ας περιμένουμε”», λέει ο Μπερτ Χόφμαν, καθηγητής στο Ινστιτούτο για την Ανατολική Ασία του Εθνικού Πανεπιστημίου της Σιγκαπούρης. «Δεδομένου ότι είναι αρκετά ασφαλής στρατηγικά, θα μπορούσαν να έχουν κάποιο περιθώριο ελιγμών».
Γιατί το Πεκίνο έχει το πάνω χέρι
Ο πόλεμος στο Ιράν, ο οποίος – σύμφωνα με αξιωματούχους των ΗΠΑ και του Ισραήλ – θα συνεχιστεί για εβδομάδες, έχει επισκιάσει την επερχόμενη σύνοδο στο Πεκίνο που είχε ανακοινώσει ο ίδιος ο Τραμπ. Στο μεταξύ, ο Αμερικανός πρόεδρος βρίσκεται αντιμέτωπος με αντιδράσεις εντός των ΗΠΑ για την άνοδο των τιμών στα καύσιμα, καθώς κλιμακώνονται οι επιθέσεις κατά ενεργειακών υποδομών του Ιράν.
Η Κίνα, από την άλλη μεριά, παρακολουθεί τις εξελίξεις με έναν αέρα… χαιρεκακίας.
«Ο Τραμπ είναι μόνος του αυτές τις μέρες, κανένας δεν τον υποστηρίζει», λέει ο Χένρι Χουιγιάο Γουάνγκ, πρόεδρος της ομάδας ερευνών «Center for China and Globalization» με έδρα το Πεκίνο. «Έχει προκαλέσει μεγάλη ταραχή στον πλανήτη με τον πόλεμο στο Ιράν και βρίσκεται σε αρκετά δύσκολη θέση».
Και παρά το γεγονός ότι τα επίσημα κρατικά μέσα ενημέρωσης της Κίνας την Κυριακή την Κυριακή σε περισσότερη συνεργασία Πεκίνου-Ουάσιγκτον στο πλαίσιο της παγκόσμιας αβεβαιότητας, η εθνικιστική ταμπλόιντ Global Times επέκρινε την ιδέα της αποστολής πολεμικών πλοίων στα Στενά του Ορμούζ.
«Ο σκοπός είναι όντως να μοιραστούμε την ευθύνη, ή να μοιραστούμε τον κίνδυνο από έναν πόλεμο που ξεκίνησε η Ουάσιγκτον και δεν μπορεί να τον τελειώσει;», αναφέρει χαρακτηριστικά το δημοσίευμα.
Σε συνέντευξη Τύπου τη Δευτέρα, ο εκπρόσωπος του κινεζικού ΥΠΕΞ, Λιν Τζιαν, δεν προέβη σε κάποια ξεκάθαρη δέσμευση προς τον Τραμπ και τόνισε εκ νέου τη σημασία της επικείμενης συνάντησης στην κινεζική πρωτεύουσα.
Η δήλωση του Τραμπ για πιθανή αναβολή της επίσκεψης στο Πεκίνο, έρχεται καθώς οικονομικοί αξιωματούχοι των ΗΠΑ και της Κίνας έχουν πραγματοποιήσει αρκετούς γύρους συνομιλιών στο Παρίσι σχετικά με πιθανές εμπορικές συμφωνίες για τη γεωργία και τα κρίσιμης σημασίας ορυκτά, σύμφωνα με το πρακτορείο Reuters.
Τονίζεται μάλιστα ότι η επιρροή του Τραμπ στις διαπραγματεύσεις με την Κίνα δέχθηκε σημαντικό πλήγμα νωρίτερα φέτος, όταν το Ανώτατο Δικαστήριο αποφάσισε ότι υπερέβη τα όρια της εξουσίας του όταν επέβαλε μονομερώς δασμούς σε όλους τους εμπορικούς εταίρους των ΗΠΑ. Η κυβέρνησή του αναζητεί τώρα άλλους μηχανισμούς για την επιβολή παρόμοιων δασμών.
«Οι ΗΠΑ χρειάζονται την Κίνα περισσότερο από ό,τι η Κίνα τις ΗΠΑ», σημειώνει ο Γουάνγκ.
Κινεζική επιρροή στη Μέση Ανατολή
Ο Τραμπ έχει προειδοποιήσει το ΝΑΤΟ για «πολύ κακές» εξελίξεις στο μέλλον, εάν τα κράτη-μέλη δεν ανταποκριθούν στην έκκλησή του να στείλουν πολεμικά πλοία. Άλλοι σύμμαχοι των ΗΠΑ, όπως η Ιαπωνία και η Αυστραλία, έχουν μέχρι στιγμής αρνηθεί να το κάνουν.
Η Κίνα, ένας από τους σημαντικούς στρατηγικούς εταίρους του Ιράν και ο μεγαλύτερος αγοραστής του πετρελαίου του, έχει ακόμα λιγότερους λόγους για να πάρει το μέρος του Τραμπ.
Κινέζοι αξιωματούχοι έχουν καταδικάσει τις επιθέσεις στο Ιράν και έχουν καλέσει σε άμεση κατάπαυση του πυρός. Η Κίνα, ωστόσο, έχει επικρίνει και τα ιρανικά πλήγματα εναντίον γειτονικών του κρατών, όπως η Σαουδική Αραβία.
Αν και δεν είναι πιθανό το Πεκίνο να αναλάβει δράση στα Στενά του Ορμούζ, είναι προς το συμφέρον της χώρας να αποκαταστήσει τη σταθερότητα στην ευρύτερη περιοχή. Η Κίνα είναι σχετικά αποστασιοποιημένη από την πετρελαϊκή κρίση, αλλά όχι και άτρωτη στις όλο και αυξανόμενες συνέπειές της στις τιμές ενέργειας.
Επιπλέον, το Πεκίνο έχει αναδειχθεί ως ηγετική διπλωματική δύναμη στις χώρες του Κόλπου και στον Παγκόσμιο Νότο, έχοντας μεσολαβήσει για μια συμφωνία μεταξύ του Ιράν και της Σαουδικής Αραβίας το 2023 για την αποκατάσταση των διπλωματικών τους σχέσεων.
«Η Μέση Ανατολή αποτελεί ξεκάθαρα μια περιοχή στην οποία το Πεκίνο επενδύει πολιτικά σε μεγάλο βαθμό», λέει ο Τζα Ίαν Τσονγκ, αναπληρωτής καθηγητής πολιτικών επιστημών στο Εθνικό Πανεπιστήμιο της Σιγκαπούρης. «Θέλει όντως τα πράγματα να σταθεροποιηθούν και να αναδείξει τον ρόλο της στην περιοχή, αλλά όσα συμβαίνουν αυτή τη στιγμή επισκιάζουν αυτές τις προσπάθειες».
