efsyn.gr
Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης
Προσθήκη του efsyn.gr στην Google

Εκρηκτικό κλίμα επικρατεί σε όλο το Μεξικό μετά το θάνατο του βαρόνου των ναρκωτικών γνωστός με το όνομα Ελ Μέντσο, καθώς τα μέλη του καρτέλ του έχουν προχωρήσει σε «αντίποινα» σπέρνοντας το χάος σε όλο το Μεξικό. 

Τα σχολεία έκλεισαν σε αρκετές πολιτείες του Μεξικού και τοπικές αλλά και ξένες κυβερνήσεις κάλεσαν τους πολίτες τους να παραμείνουν στα σπίτια τους.

Στο θέρετρο Πουέρτο Βαγιάρτα βρίσκονται εγκλωβισμένοι Αμερικανοί τουρίστες εκπέμποντας «SOS» και ζητώντας να απομακρυνθούν από την εμπόλεμη ζώνη, όπως την χαρακτηρίζουν, την ώρα που οι πτήσεις ακυρώνονται, ενώ εικόνες βομβαρδισμού έρχονται από την Γκουανταλαχάρα μια από τις πόλεις που θα φιλοξενήσουν το επερχόμενο Παγκόσμιο Κύπελλο ποδοσφαίρου.

Ο Νεμέσιο Οσεγκέρα Θερβάντες, γνωστός ως «Ελ Μέντσο», ήταν ο αρχηγός ενός από τα ταχύτερα αναπτυσσόμενα εγκληματικά δίκτυα στο Μεξικό, διαβόητου για τη διακίνηση φαιντανύλης, μεθαμφεταμίνης και κοκαΐνης προς τις Ηνωμένες Πολιτείες και για θεαματικές επιθέσεις κατά κυβερνητικών αξιωματούχων.

Σκοτώθηκε σε ανταλλαγή πυρών στην πολιτεία καταγωγής του, το Χαλίσκο, όταν ο μεξικανικός στρατός επιχείρησε να τον συλλάβει. Μέλη του καρτέλ απάντησαν με βία σε όλη τη χώρα, στήνοντας οδοφράγματα και βάζοντας φωτιά σε οχήματα.

Η πρόεδρος της χώρας Κλαούδια Σέινμπαουμ απηύθυνε κάλεσμα για ψυχραιμία, ενώ οι αρχές ανακοίνωσαν αργά την Κυριακή ότι είχαν απομακρύνει τα περισσότερα από τα 250 οδοφράγματα που είχε στήσει το καρτέλ σε 20 πολιτείες. Ο Λευκός Οίκος επιβεβαίωσε ότι οι ΗΠΑ παρείχαν πληροφοριακή υποστήριξη στην επιχείρηση σύλληψης και συνεχάρη τον μεξικανικό στρατό για την εξουδετέρωση ενός από τους πλέον καταζητούμενους εγκληματίες και στις δύο χώρες.

Το Μεξικό ήλπιζε ότι ο θάνατος ενός από τους μεγαλύτερους διακινητές φαιντανύλης στον κόσμο θα μείωνε την πίεση της κυβέρνησης Τραμπ να εντείνει τις ενέργειες κατά των καρτέλ. Ωστόσο, πολλοί πολίτες παρέμειναν κλεισμένοι στα σπίτια τους και σε επιφυλακή, αναμένοντας την αντίδραση του ισχυρού καρτέλ.

Φόβοι για νέα έκρηξη βίας

Η Γουαδαλαχάρα, πρωτεύουσα της πολιτείας Χαλίσκο και δεύτερη μεγαλύτερη πόλη του Μεξικού, μετατράπηκε σε πόλη φάντασμα, καθώς οι κάτοικοι παρέμειναν στα σπίτια τους από φόβο.

Οι επιβάτες που έφτασαν στο διεθνές αεροδρόμιο της πόλης το βράδυ της Κυριακής ενημερώθηκαν ότι λειτουργούσε με περιορισμένο προσωπικό λόγω της βίας. Οι περισσότερες πτήσεις είχαν ανασταλεί.

Αρχές στις πολιτείες Χαλίσκο, Μιτσοακάν και Γκουαναχουάτο ανέφεραν τουλάχιστον 14 ακόμη νεκρούς την Κυριακή, μεταξύ των οποίων επτά μέλη της Εθνικής Φρουράς.

Χάος στο Μεξικό: Η εξόντωση του πανίσχυρου βαρόνου και οι φόβοι για κλιμάκωση

Η μάχη διαδοχής προβληματίζει

Προτεραιότητα για τις αρχές της χώρας είναι να επιστρέψει η ηρεμία, όμως, δεν είναι λίγοι οι αναλυτές που προβληματίζονται για τη μάχη διαδοχής του Ελ Μέντσο στο πανίσχυρο καρτέλ και τι μπορεί αυτή να φέρει.

Η σειρά διαδοχής έχει σπάσει, καθώς ο γιος του Νεμέσιο είναι στη φυλακή και ο αδερφός και θετός γιος του δεν είναι άτομα που αρκετή επιρροή για να μπουν στη θέση του οδηγού.

Αυτό το κενό εξουσίας θα μπορούσε να φέρει έναν εσωτερικό πόλεμο, ανάλογο με εκείνον που ξέσπασε στο καρτέλ της Σιναλόα το 2024 όταν συνελήφθη ο Ελ Μάιο.

Από τη στιγμή που δεν υπάρχει κάποιο μέλος της οικογένειας Οσεγκούρα να διαδεχθεί τον Ελ Μέντσο πιθανόν ένας από τα τέσσερα, πέντε ανώτερα στελέχη θα αναλάβει την ηγεσία.

Όλα τα ενδεχόμενα, πάντως, είναι πιθανά, από μια βίαιη μάχη διαδοχής έως διαπραγματεύσεις για ομαλή μετάβαση εξουσίας.

Πιθανό διπλωματικό όφελος

Ο αναλυτής του International Crisis Group Ντέιβιντ Μόρα δήλωσε ότι η σύλληψη και η έκρηξη βίας σηματοδοτούν σημείο καμπής στην προσπάθεια της Σέινμπαουμ να πατάξει τα καρτέλ και να μειώσει την πίεση από τις ΗΠΑ.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ έχει απαιτήσει από το Μεξικό να κάνει περισσότερα για την καταπολέμηση της διακίνησης φαιντανύλης, απειλώντας με επιβολή επιπλέον δασμών ή ακόμη και με μονομερή στρατιωτική δράση εάν δεν υπάρξουν αποτελέσματα.

Ο πρέσβης των ΗΠΑ στο Μεξικό Ρον Τζόνσον συνεχάρη τις μεξικανικές ένοπλες δυνάμεις για την επιτυχία της επιχείρησης, σημειώνοντας ότι «υπό την ηγεσία του προέδρου Τραμπ και της προέδρου Σέινμπαουμ, η διμερής συνεργασία έχει φτάσει σε πρωτοφανή επίπεδα».

Ωστόσο, σύμφωνα με τον Μόρα, το πλήγμα στο CJNG μπορεί να οδηγήσει και σε νέα βία, καθώς αντίπαλες εγκληματικές οργανώσεις ίσως επιχειρήσουν να εκμεταλλευτούν την αποδυνάμωσή του για να επεκτείνουν τον έλεγχό τους.

«Από τότε που η πρόεδρος Σέινμπαουμ ανέλαβε την εξουσία, ο στρατός είναι πολύ πιο επιθετικός απέναντι στις εγκληματικές οργανώσεις», είπε. «Αυτό στέλνει μήνυμα στις ΗΠΑ ότι, αν συνεχίσουμε να συνεργαζόμαστε και να μοιραζόμαστε πληροφορίες, το Μεξικό μπορεί να τα καταφέρει μόνο του — δεν χρειάζονται αμερικανικά στρατεύματα σε μεξικανικό έδαφος.»

Μεγάλος στόχος των αρχών

Ο Ελ Μέντσο τραυματίστηκε κατά την επιχείρηση στην Ταπάλπα του Χαλίσκο, περίπου δύο ώρες νοτιοδυτικά της Γουαδαλαχάρα, και πέθανε ενώ μεταφερόταν αεροπορικώς στην Πόλη του Μεξικού, σύμφωνα με το υπουργείο Άμυνας.

Κατά τη διάρκεια της επιχείρησης, στρατιώτες δέχθηκαν πυρά και σκότωσαν τέσσερα άτομα στο σημείο. Τρεις ακόμη, μεταξύ των οποίων και ο Οσεγκέρα Θερβάντες, τραυματίστηκαν και υπέκυψαν αργότερα.

Η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου Καρολίν Λέβιτ ανέφερε ότι οι ΗΠΑ παρείχαν πληροφοριακή υποστήριξη. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ είχε προσφέρει αμοιβή έως 15 εκατ. δολάρια για πληροφορίες που θα οδηγούσαν στη σύλληψή του. Το καρτέλ Jalisco New Generation είχε αρχίσει να δρα περίπου το 2009 και θεωρείται μία από τις ισχυρότερες και ταχύτερα αναπτυσσόμενες εγκληματικές οργανώσεις της χώρας. Τον Φεβρουάριο του 2025, η κυβέρνηση Τραμπ το χαρακτήρισε ξένη τρομοκρατική οργάνωση.

Η Σέινμπαουμ έχει ασκήσει κριτική στη λεγόμενη στρατηγική «εξουδετέρωσης αρχηγών» προηγούμενων κυβερνήσεων, που συχνά οδηγούσε σε νέα ξεσπάσματα βίας καθώς τα καρτέλ διασπώνταν. Παρά τη δημοτικότητά της στο Μεξικό, η ασφάλεια παραμένει βασική ανησυχία, και από τότε που ο Τραμπ επέστρεψε στην εξουσία πριν από έναν χρόνο, η πίεση προς την κυβέρνησή της για απτά αποτελέσματα κατά της διακίνησης ναρκωτικών έχει ενταθεί.

Το καρτέλ του Χαλίσκο υπήρξε από τα πιο επιθετικά απέναντι στον στρατό — ακόμη και με επιθέσεις σε ελικόπτερα — και πρωτοπόρο στη χρήση εκρηκτικών από drones και στην τοποθέτηση ναρκών. Το 2020 πραγματοποίησε θεαματική απόπειρα δολοφονίας με χειροβομβίδες και όπλα υψηλής ισχύος στο κέντρο της Πόλης του Μεξικού κατά του τότε αρχηγού της αστυνομίας της πρωτεύουσας και νυν ομοσπονδιακού γραμματέα Ασφάλειας.

Ο αμερικανικός δάκτυλος

Η επιτυχημένη στρατιωτική επιχείρηση δεν έγινε απλά με τις «ευλογίες» των ΗΠΑ, αλλά και με έμπρακτη βοήθεια από την Ουάσινγκτον μέσω της νεοσύστατης υπηρεσίας του Πενταγώνου που ειδικεύεται στη συλλογή πληροφοριών για τα καρτέλ ναρκωτικών. Την αμερικανική εμπλοκή επιβεβαίωσε και το υπουργείο Άμυνας του Μεξικό.

Η Κοινή Διυπηρεσιακή Μονάδα Κατά των Καρτέλ (Joint Interagency Task Force-Counter Cartel / JIATF-CC), στην οποία συμμετέχουν αρκετές κυβερνητικές υπηρεσίες των Ηνωμένων Πολιτειών, συγκροτήθηκε επισήμως τον προηγούμενο μήνα με στόχο την χαρτογράφηση δικτύων καρτέλ ναρκωτικών που δραστηριοποιούνται στα σύνορα ΗΠΑ-Μεξικού.

Ο αμερικανός αξιωματούχος, που μίλησε στο Reuters υπό τον όρο να διατηρηθεί η ανωνυμία του, δεν αποκάλυψε λεπτομέρειες σχετικά με τις πληροφορίες που παρείχε η JIATF-CC στις μεξικανικές αρχές, υπογραμμίζοντας πως η επιχείρηση διεξήχθη από τις ένοπλες δυνάμεις του Μεξικού.

Αμερικανός πρώην αξιωματούχος, ο οποίος μίλησε επίσης υπό τον όρο της ανωνυμίας, δήλωσε – χωρίς να αναφερθεί συγκεκριμένα στην JIATF-CC – ότι οι ΗΠΑ συνέταξαν λεπτομερή φάκελο με πληροφορίες για τον Νεμέσιο «Ελ Μέντσο» Οσεγκέρα και τον διαβίβασαν στο Μεξικό. Διευκρίνισε πως ο «Ελ Μέντσο» ήταν πολύ ψηλά – αν όχι στην κορυφή – της λίστας με τους «στόχους» των ΗΠΑ στο Μεξικό.

Το υπουργείο Άμυνας του Μεξικού γνωστοποίησε πως οι αρχές των ΗΠΑ συνέβαλαν στην επιχείρηση παρέχοντας «πληροφορίες», χωρίς να υπεισέλθει σε περαιτέρω λεπτομέρειες. Κυβερνητικοί κύκλοι στο Μεξικό ανέφεραν ότι η επιχείρηση σχεδιάστηκε και διεξήχθη από τις μεξικανικές αρχές, χωρίς ενεργή ανάμειξη αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων.

Ελάχιστες πληροφορίες είναι διαθέσιμες σχετικά με την αμερικανική Κοινή Διυπηρεσιακή Μονάδα Κατά των Καρτέλ (Joint Interagency Task Force-Counter Cartel / JIATF-CC). Στον ιστότοπό της αναφέρεται ότι στόχος της είναι να «εντοπίσει, να διαταράξει και να εξαρθρώσει δίκτυα καρτέλ που αποτελούν απειλή για τις Ηνωμένες Πολιτείες, κατά μήκος των συνόρων ΗΠΑ-Μεξικού».

Ο ταξίαρχος Μαουρίτσιο Καλαμπρέζι, ο οποίος ηγείται της JIATF-CC, είχε μιλήσει στο Reuters προ ημερών για το πώς ο αμερικανικός στρατός αξιοποιεί την εμπειρία που έχει αποκομίσει από την εκστρατεία εναντίον τρομοκρατικών οργανώσεων, όπως η Αλ Κάιντα και το Ισλαμικό Κράτος, προκειμένου να χαρτογραφήσει τα δίκτυα των καρτέλ ναρκωτικών. «Τα καρτέλ λειτουργούν διαφορετικά από την Αλ Κάιντα ή το Ισλαμικό Κράτος, έχουν διαφορετικά κίνητρα, κάτι που καθιστά ακόμη πιο σημαντικό για εμάς να εντοπίσουμε ολόκληρα δίκτυα ώστε να τα πλήξουμε και να τα εξαρθρώσουμε», δήλωσε ο Καλαμπρέζι.

Ο Τζακ Ράιλι, πρώην αξιωματούχος της αμερικανικής Υπηρεσίας Δίωξης Ναρκωτικών (DEA) δήλωσε ότι η απόφαση του προέδρου Τραμπ να συμπεριλάβει πέρυσι μεξικανικά καρτέλ στη λίστα των τρομοκρατικών οργανώσεων «ξεκλείδωσε» περισσότερους πόρους στον αγώνα εναντίον των διακινητών ναρκωτικών.

Άλλος αμερικανός αξιωματούχος, ο οποίος μίλησε στο Reuters πριν από την επιχείρηση των μεξικανικών αρχών, δήλωσε ότι η συγκρότηση της JIATF-CC εντάσσεται στην ευρύτερη στρατηγική των ΗΠΑ για την καταπολέμηση της διακίνησης ναρκωτικών, στο πλαίσιο της οποίας ο αμερικανικός στρατός έχει εντείνει τις επιχειρήσεις του στα σύνορα με το Μεξικό.

Σε αυτήν την στρατηγική περιλαμβάνονται άλλωστε τα συχνά αμερικανικά πλήγματα σε ταχύπλοα που φέρονται να διακινούν ναρκωτικά στην Καραϊβική και στον Ειρηνικό, η νομιμότητα των οποίων αμφισβητείται από ειδικούς και προκαλεί αντεγκλήσεις κυβερνητικών με αντιπολιτευόμενους στην Ουάσιγκτον.