Αναπάντεχεη αύξηση είδε στα ποσοστά του κόμματός της η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρέντερικσεν και αυτός που πρέπει να ευχαριστήσει είναι ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ.
Το κυβερνητικό κόμμα, όπως σημειώνει το Politico, είδε θεαματική αύξηση στις δημοσκοπήσεις του Ιανουαρίου, λίγους μήνες μετά τα τραγικά αποτελέσματα που είχε στις τοπικές εκλογές, και καθοριστικό ρόλο σε αυτό έχει παίξει η υπεράσπιση της κυριαρχίας της Δανίας ενάντια στις απειλές του Τραμπ για προσάρτηση της Γριλανδίας.
«Μετά από πολύ καιρό, επιτέλους χάραξαν μια σαφή γραμμή αντί να φαίνονται υποτακτικοί», δήλωσε ο Περ Κλάουζεν, αριστερός Δανός ευρωβουλευτής από το αντιπολιτευόμενο κόμμα Enhedslisten, ο οποίος επίσης απέδωσε στην αλλαγή προσέγγισης την αύξηση της υποστήριξης των ψηφοφόρων.
Το φαινόμενο δεν παρατηρείται μόνο στη Δανία, αλλά και στον Καναδά και στην Αυστραλία όπου η αντίσταση στον Τραμπ φαίνεται να είναι το μυστικό της εκλογικής νίκης.
Το κεντροαριστερό κόμμα της Φρέντερικσεν σε δημοσκόπηση η οποία διεξήχθη από τις 20 έως τις 22 Ιανουαρίου, συγκέντρωσε το 22,7% των ψήφων και 41 έδρες. Στις αρχές Δεκεμβρίου, σε αντίστοιχη δημοσκόπηση είχε κερδίσει κέρδισε μόνο 32 έδρες.Οι Σοσιαλδημοκράτες κατέχουν αυτή τη στιγμή 50 έδρες από τις 179 και οι τελευταίες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι και με τις 41 έδρες θα εξακολουθούσαν να είναι το ισχυρότερο κόμμα στο κοινοβούλιο γεγονός που τους δίνει ηγετικό ρόλο στις συνομιλίες για συνασπισμό κυβέρνησης ωστόσο προς το παρόν δε φαίνεται να υπάρχει περίπτωση για αυτοδυναμία. Τα ποσοστά αυτά είναι αξιοσημείωτα αν σκεφτεί κανείς τα αποτελέσματα που έφερε το κόμμα στις δημοτικές εκλογές του Νοεμβρίου. Οι σοσιαλδημοκράτες έχασαν για πρώτη φορά τη σημαντική έδρα της Κοπεγχάγης μετά από 100 χρόνια.
Οι Μετριοπαθείς που συμμετέχουν στον κυβερνητικό συνασπισμό, με επικεφαλής τον Δανό υπουργό Εξωτερικών Λαρς Λέκε Ράσμουσεν, σχεδόν τριπλασίασαν το ποσοστό ψήφων τους στην δημοσκόπηση από 2,2% σε 6,4%, που αντιστοιχεί σε περίπου 12 έδρες. Μια άλλη δημοσκόπηση που δημοσιεύθηκε τη Δευτέρα από το ερευνητικό ινστιτούτο Voxmeter για το δανικό πρακτορείο ειδήσεων Ritzau έδειξε ότι το ποσοστό υποστήριξης για το υπουργικό συμβούλιο της Φρέντερικσεν ανέρχεται στο 40,9%, το υψηλότερο εδώ και δύο χρόνια. Εάν διεξάγονταν εκλογές τώρα, ο συνασπισμός προβλέπεται να κερδίσει 73 έδρες. Δηλαδή 17 έδρες λιγότερες από τις 90 που απαιτούνται για την πλειοψηφία και θα έπρεπε να διαπραγματευτούν τη συνεργασία και με άλλα κόμματα – αλλά αυτό απέχει πολύ από την εκλογική συντριβή που διαφαινόταν πριν από λίγους μήνες.
Πως ο Τραμπ ανεβάζει τα ποσοστά
Από τις τοπικές εκλογές και μετά, ο κόσμος – και η πολιτική της Δανίας – έχουν αλλάξει δραματικά. Ο Τραμπ δήλωσε στις αρχές Ιανουαρίου ότι θα καταλάμβανε τη Γριλανδία, κι από τότε δε σταμάτησε τις απειλές. Ενώ με την απαγωγή του Νικολάς Μαδούρο και τη στρατιωτική επέμβαση στη Βενεζουέλα έδειξε τις προθέσεις για παρέμβαση στο εσωτερικό ανεξάρτητων κρατών.
Η Φρέντερικσεν, η οποία βρίσκεται στην εξουσία από το 2019, έχει οργανώσει μια δυναμική διπλωματική υπεράσπιση του αρκτικού νησιού, η οποία μέχρι στιγμής φαίνεται να έχει αποτέλεσμα ενάντια στις επεκτατικές βλέψεις του Τραμπ. Και, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις , οι Δανοί έχουν συσπειρωθεί γύρω της.
Η αντίσταση στον Τραμπ έχει γίνει «καύσιμο» εκλογικής επιτυχίας, καθώς οι ηγέτες που αυτοπροσδιορίζονται ως υπερασπιστές της εθνικής κυριαρχίας και της φιλελεύθερης δημοκρατίας ανταμείβονται από τους ψηφοφόρους. «Δεν υπάρχει πραγματικά άλλη εξήγηση γι’ αυτό», δήλωσε η Άννα Ράσμουσεν, καθηγήτρια πολιτικών επιστημών στο King’s College του Λονδίνου και στο Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης, αναφερόμενη στην αύξηση της υποστήριξης. «Πρώτα και κύρια είναι η Γριλανδία».
Ο Ράσμουσεν είπε ότι η τελευταία φορά που η Δανία βίωσε ένα τέτοιο κύμα αλληλεγγύης με την κυβέρνησή της ήταν κατά τη διάρκεια της πανδημίας Covid, προσθέτοντας ότι οι εθνικές κρίσεις τείνουν να ευνοούν τις υφιστάμενες κυβερνήσεις.
«Πιστεύω ότι πολλοί Δανοί στρέφονται αυτή τη στιγμή προς τους Σοσιαλδημοκράτες επειδή το κόμμα υλοποιεί τις βασικές του προτεραιότητες… ενώ παράλληλα επιδεικνύει την κυριαρχία της όταν ακόμη και ο πιο ισχυρός άνδρας στον κόσμο την αμφισβητεί», δήλωσε η Δανή ευρωβουλευτής Κρίστελ Σαλντεμόζε, η οποία προέρχεται από το Σοσιαλδημοκρατικό κόμμα της Φρέντερικσεν.
Η κυβέρνηση κατέληξε επίσης σε συμφωνία αυτή την εβδομάδα με αριστερά κόμματα για τη διανομή αφορολόγητων κουπονιών τροφίμων αξίας 600 εκατομμυρίων ευρώ σε περισσότερα από 2 εκατομμύρια άτομα που έχουν πληγεί από την αύξηση των τιμών στα τρόφιμα.
Προκήρυξη εκλογών (;)
Το ερώτημα τώρα είναι αν η Φρέντρικσεν θα προκηρύξει εκλογές σύντομα για να αξιοποιήσει τα πολιτικά της κέρδη. Σύμφωνα με τον δανικό εκλογικό νόμο, η ψηφοφορία πρέπει να διεξαχθεί πριν από την 1η Νοεμβρίου.
Η Φρέντερικσεν «έχει παίξει» με πρόωρες εκλογές στο παρελθόν, διεξάγοντας πρόωρες εκλογές το 2022 εν μέσω μάλιστα μειωμένης υποστήριξης, οι οποίες την οδήγησαν να εξασφαλίσει τη νίκη.
«Μπορεί να φαίνεται λίγο υπερβολικά καθοριστικό να το κάνουμε [να προκηρύξουμε εκλογές] εν μέσω της μεγαλύτερης κρίσης εξωτερικής πολιτικής για τη Δανία και την παγκόσμια τάξη… αλλά είναι πολύ πιθανό ότι θα γίνει πριν από το καλοκαίρι», είπε ο Ράσμουσεν. «Θα περιμένει ακόμα λίγο, αλλά δεν νομίζω ότι θα περιμένει τόσο πολύ».
Η Φρέντερικσεν ήταν μια ισχυρή προσωπικότητα στις Βρυξέλλες, ειδικά κατά τη διάρκεια της δανικής προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ το 2025, αλλά είχε αποτύχει στο εσωτερικό. Βασικές αιτίες της αποτυχίας, η απόφασή της να θανατώσει ολόκληρο τον πληθυσμό των 17 εκατομμυρίων βιζόν της Δανίας για να αποτρέψει την εξάπλωση του Covid-19, έως και την αμφίβολη φυλάκιση ενός πρώην αρχηγού των μυστικών υπηρεσιών, παρέχοντας εκλογική ευκαιρία στην αντιπολίτευση.
Ο ηγέτης του δεξιού Δανικού Λαϊκού Κόμματος της Δανίας, Μόρτεν Μέσερσμιντ, δήλωσε στο POLITICO ότι θα καλωσόριζε τη διεξαγωγή πρόωρων εκλογών, αποκαλώντας τες «πολύτιμη ευκαιρία» για τη χώρα να σχηματίσει νέα κυβέρνηση.
Η Φρέντερικσεν, της οποίας το ποσοστό αποδοχής μειώθηκε κατακόρυφα από 79% το 2020 σε 34% σε δημοσκόπηση του YouGov τον Δεκέμβριο, απέρριψε τις εικασίες ότι θα παραιτηθεί μετά τα κακά αποτελέσματα των τοπικών εκλογών του Νοεμβρίου.
Ο Ρούνε Στούμπαγκερ, καθηγητής πολιτικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο του Άαρχους, συμφώνησε ότι η κρίση της Γριλανδίας είχε προκαλέσει «ένα είδος συσπείρωσης», αλλά πρόσθεσε «μόλις υποχωρήσει η πίεση, θα περίμενα, ωστόσο, η κυβέρνηση να υποχωρήσει ξανά, όταν η προσοχή θα στραφεί σε εσωτερικά ζητήματα».
Ο Στάιν Μπόσε, Δανός ευρωβουλευτής και μέλος των Μετριοπαθών, δήλωσε ότι ο χειρισμός των διατλαντικών εντάσεων σχετικά με τη Γριλανδία από την κυβέρνηση «θα φανεί χρήσιμος».
«Αυτή είναι ίσως η πιο δύσκολη κατάσταση εξωτερικής πολιτικής που έχει αντιμετωπίσει η Δανία εδώ και πολλά χρόνια και η κυβέρνηση την έχει χειριστεί με τον καλύτερο δυνατό τρόπο», δήλωσε ο Μπόσε. «Έχουν διατηρήσει την ψυχραιμία τους, την ζεστή καρδιά τους και έχουν επιδείξει υψηλό επίπεδο επαγγελματισμού».
