Με ανοιχτούς λογαριασμούς του 2025 που θα μπορούσαν να περιορίσουν τις προοπτικές ανάπτυξης μπήκε η παγκόσμια οικονομία στη νέα χρονιά. Η οικονομία της υφηλίου κλήθηκε να αντιμετωπίσει πέρσι σωρεία προκλήσεων, από τους δασμούς και τις εμπορικές εντάσεις έως τους φόβους για τη φούσκα της τεχνητής νοημοσύνης και τις ανησυχίες για τα υψηλά επίπεδα χρέους και πληθωρισμού. Πολλά από αυτά τα προβλήματα αναμένεται να συνεχιστούν και το 2026.
ΔΑΣΜΟΙ: Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο αναμένει ότι η παγκόσμια ανάπτυξη θα υποχωρήσει ελαφρά φέτος στο 3,1% από 3,2% πέρσι, ενώ ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης βάζει τον πήχη ακόμη χαμηλότερα στο 2,9%. Η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στο τιμόνι της μεγαλύτερης οικονομίας του κόσμου έχει εντείνει την αβεβαιότητα, ενώ πυροδοτεί συνεχείς εντάσεις μεταξύ των μεγάλων οικονομιών.
Ο Αμερικανός πρόεδρος σόκαρε τον υπόλοιπο κόσμο τον περασμένο Απρίλιο επιβάλλοντας δασμούς σε σχεδόν κάθε χώρα του πλανήτη. Η κίνηση τράνταξε τις διεθνείς αγορές, διατάραξε τις αλυσίδες εφοδιασμού και πυροδότησε αβεβαιότητα στις επιχειρήσεις. Η κυβέρνησή του προχώρησε έκτοτε σε συμφωνίες με πολλούς από τους εμπορικούς εταίρους της. Ωστόσο ο μέσος δασμός των ΗΠΑ εκτοξεύτηκε από 2,5% στο 17,9% – το υψηλότερο επίπεδο από το 1934.
Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ αναμένεται να εκδώσει στο επόμενο διάστημα την απόφασή του για το αν ο Αμερικανός πρόεδρος μπορεί να παρακάμπτει το Κογκρέσο και να επιβάλει δασμούς επικαλούμενος κατάσταση εθνικής έκτακτης ανάγκης. Ακόμη και αν αυτό δικαιώσει τους ενάγοντες ακυρώνοντας τους δασμούς, θεωρείται σχεδόν σίγουρο ότι η κυβέρνηση Τραμπ θα επιβάλει εκ νέου κάποιους εξ αυτών μέσω άλλων οδών.
Οι δασμοί με άλλα λόγια θα συνεχίσουν να αποτελούν μείζον ζήτημα για την παγκόσμια οικονομία και φέτος ροκανίζοντας το διεθνές εμπόριο και τροφοδοτώντας εντάσεις.
ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ ΤΡΙΒΕΣ: Οι εμπορικές τριβές μεταξύ των δύο κορυφαίων οικονομιών του κόσμου ΗΠΑ – Κίνας θεωρείται σχεδόν σίγουρο ότι -παρά τη 12μηνη εκεχειρία του περασμένου Οκτωβρίου- θα συνεχιστούν και φέτος. Οι δύο υπερδυνάμεις πέραν των των οικονομικών τους διαφορών παραμένουν εγκλωβισμένες σε γεωστρατηγικό ανταγωνισμό, ο οποίος οδηγεί στην αντιπαλότητα σε βασικούς τομείς όπως η αμυντική τεχνολογία και προηγμένες μεταποιητικές βιομηχανίες όπως η τεχνητή νοημοσύνη, η κβαντική υπολογιστική και η ρομποτική. Η μάχη για την τεχνολογική κυριαρχία σε αυτούς τους τομείς αναμένεται να οδηγήσει σε αυξανόμενη χρήση δασμών, κυρώσεων και άλλων μέτρων. Η οικονομία της Κίνας προβλέπεται πάντως να παραμείνει ανθεκτική και το επόμενο έτος επιτυγχάνοντας σύμφωνα με τις προβλέψεις του ΔΝΤ ανάπτυξη 4,5%. Ζητούμενο ωστόσο αποτελεί το κατά πόσο ο εμπορικός πόλεμος των ΗΠΑ θα επισπεύσει τον προσανατολισμό του κινεζικού μοντέλου ανάπτυξης περισσότερο πια προς την εγχώρια ζήτηση αντί της προσφοράς που προκαλεί χρόνια πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα. Παρά τη δέσμευση του Πεκίνου για την αντιμετώπιση του προβλήματος, οι οικονομικοί αναλυτές θεωρούν ότι η ανισορροπία αυτή θα συνεχίσει να αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό της κινεζικής οικονομίας και το 2026.
ΕΥΡΩΖΩΝΗ: Στην ευρωζώνη οι εκτιμήσεις της Κομισιόν δείχνουν σταθερή αλλά συγκρατημένη αναπτυξιακή πορεία. Το ΑΕΠ προβλέπεται να επιβραδυνθεί στο 1,2% από 1,3% πέρσι και να παραμένει σταθερό στο 1,4% στο σύνολο της Ε.Ε. Η σχετική αισιοδοξία βασίζεται στις εκτιμήσεις ότι η Γερμανία θα καταφέρει φέτος χάρη στις τεράστιες αμυντικές της δαπάνες να βγει από την παρατεταμένη ύφεση που την ταλανίζει. Το Βερολίνο αναμένει ανάπτυξη 1,3%, ωστόσο κορυφαία οικονομικά ινστιτούτα μείωσαν πρόσφατα τις προβλέψεις τους, με το IFO να προβλέπει πλέον ανάπτυξη μόλις 0,8%. Πολλές χώρες της ευρωζώνης, όπως η Γαλλία, είναι επίσης ιδιαίτερα ευάλωτες, καθώς οι κυβερνήσεις τους δυσκολεύονται να προωθήσουν μη δημοφιλείς περικοπές δαπανών για να περιορίσουν τα ελλείμματα και το αυξανόμενο χρέος.
ΠΛΗΘΩΡΙΣΜΟΣ: Ο πληθωρισμός εν τω μεταξύ παραμένει ακόμη σε πολλά μέρη του κόσμου ισχυρός εν μέρει λόγω των δασμών. Περαιτέρω εμπορικοί φραγμοί ή διαταραχές στις αλυσίδες εφοδιασμού θα μπορούσαν να επιταχύνουν την άνοδο των τιμών θέτοντας σε δίλημμα τις κεντρικές τράπεζες για την πορεία των επιτοκίων τους. Αύξηση αυτών θα μπορούσε να πλήξει την ανάπτυξη και να προκαλέσει απότομη αύξηση του κόστους εξυπηρέτησης του χρέους των υπερχρεωμένων και οικονομικά ασθενέστερων χωρών.
ΤΕΧΝΗΤΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ: Τεράστια πρόκληση αποτελεί τέλος και η φούσκα της τεχνητής νοημοσύνης. Οι μεγάλες αμερικανικές εταιρείες υψηλής τεχνολογίας έχουν διαθέσει εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια για την κατασκευή και επέκταση υποδομών ΤΝ όπως κέντρα δεδομένων. Οι επενδύσεις αυτές προβλέπεται να συμβάλουν σημαντικά στην αύξηση του ΑΕΠ στις ΗΠΑ σε σύγκριση με άλλες περιοχές του κόσμου. Ωστόσο οι επενδυτές είναι ολοένα και πιο ανήσυχοι για τις υψηλές αποτιμήσεις των εταιρειών, καθώς εξακολουθεί να είναι αβέβαιο εάν οι τεράστιες δαπάνες τους σε υποδομές ΤΝ θα είναι τελικά κερδοφόρες. Αρκετοί προειδοποιούν για φούσκα που αν σκάσει δεν θα προκαλέσει μόνο καθίζηση στην αγορά, αλλά και απότομη συρρίκνωση των δαπανών η οποία θα πλήξει οικονομία και νοικοκυριά βυθίζοντας τις ΗΠΑ σε ύφεση και συρρικνώνοντας την παγκόσμια ανάπτυξη.
