Υπάρχουν σήμερα πολλά και συχνά δικαιολογημένα παράπονα από τη λειτουργία του ΕΛΓΑ. Πολλές ζημιές δεν αποζημιώνονται αλλά και οι όποιες αποζημιώσεις δεν καλύπτουν το σύνολο της αγοραίας αξίας της ζημιάς. Πιο συγκεκριμένα:
1. Ζημιές αποζημιώνονται σε ποσοστό 80% της εκτιμώμενης ζημιάς.
2. Υπάρχει «κόφτης» στην αποζημίωση, με βάση την ασφαλιστέα αξία. Την εποχή της δήλωσης δεν είναι εφικτή η εκτίμηση της προβλεπόμενης παραγωγής, έτσι ώστε να υπολογιστεί σωστά η ασφαλιστέα αξία. Ετσι, συχνά ο υπολογισμός της ασφαλιστέας αξίας είναι πολύ μικρότερος της ορθής, με αποτέλεσμα να είναι μικρότερη η αποζημίωση.
3. Συνήθως οι αποζημιώσεις υπολογίζονται με τιμές που είναι πολύ μικρότερες της αγοραίας, π.χ. στα αβοκάντο η τιμή κιλού υπολογίζεται μικρότερη του 1 ευρώ, ενώ η αγοραία είναι πάνω από 2 ευρώ. Το ίδιο συμβαίνει και με πολλές άλλες καλλιέργειες, όπως ανοιξιάτικα μανταρίνια, ποικιλίας encore, λεμόνια κ.λπ.
4. Επίσης αρκετές φορές η πλειονότητα των ζημιών δεν αποζημιώνεται από τον υφιστάμενο κανονισμό του ΕΛΓΑ. Χαρακτηριστικά, ζημιές από παγετό συνήθως σε πρώιμο στάδιο της ανθοφορίας αλλά και το σκάσιμο καρπών, που συμβαίνει σε ορισμένες καλλιέργειες όπως κεράσια, μανταρίνια encore κ.λπ.
Ολα τα παραπάνω και πολλά άλλα πρέπει να προβλεφθούν σε έναν νέο κανονισμό του ΕΛΓΑ. Δηλαδή, αποζημιώσεις στο 100% της εκτιμώμενης ζημιάς, κατάργηση του «κόφτη» της ασφαλιστέας αξίας, και στον υπολογισμό των αποζημιώσεων να λαμβάνονται υπόψη οι αγοραίες τιμές, αλλά και αποζημιώσεις για όλες τις ζημιές χωρίς εξαιρέσεις και αστερίσκους. Αυτά θα πρέπει να συνδυαστούν με μικρή αύξηση του ασφάλιστρου, αλλά και με γενναία αύξηση της επιχορήγησης του ΕΛΓΑ από τον κρατικό προϋπολογισμό. Αυτό θα σημαίνει ουσιαστική στήριξη της αγροτικής παραγωγής και του πρωτογενούς τομέα. Τέτοιες πράξεις θα αποδείκνυαν έμπρακτα το ενδιαφέρον της κυβέρνησης για τον πρωτογενή τομέα και θα μπορούσαν να αποτελέσουν αφετηρία διαλόγου μεταξύ αγροτών και κυβέρνησης. Δυστυχώς παρά τα μεγάλα λόγια, η επιχορήγηση του ΕΛΓΑ από τον κρατικό προϋπολογισμό για το 2026 παρέμεινε στάσιμη. Μήπως όμως το ίδιο δεν συμβαίνει με την κυβερνητική πολιτική σε Υγεία, Παιδεία, κοινωνικό κράτος; Οι κρατικές δαπάνες διατηρούνται σταθερές και χαμηλές. Μήπως τελικά το ζητούμενο είναι η αλλαγή κυβερνητικής πολιτικής με αλλαγή κυβέρνησης, που θα έχει στόχο την αύξηση των κρατικών δαπανών σε κρίσιμους τομείς, όπως Υγεία, Παιδεία, κοινωνικό κράτος, στήριξη των παραγωγικών τομέων της χώρας; Και σε αυτούς που μας μιλούν για δημοσιονομική σταθερότητα και «λεφτόδεντρα», κουνώντας μας το δάχτυλο, η απάντηση είναι στη μείωση των φορολογικών απαλλαγών των μεγάλων επιχειρηματικών ομίλων, του Χρηματιστηρίου, την αύξηση της αμοιβής της εργασίας με βάση τον πληθωρισμό και την αύξηση του ΑΕΠ, που θα οδηγήσει άμεσα στον περιορισμό της σημερινής επιδοματικής πολιτικής, υπό μορφή ελεημοσύνης.
* ΕΔΙΠ Πολυτεχνείου Κρήτης, παράγωγός
