Νέος γύρος διπλωματικής ένταση ξεκίνησε ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ευρώπη με τον Ντόναλντ Τραμπ να τραβάει στα άκρα την αντιπαράθεση επαναφέροντας την απειλή των δασμών στο τραπέζι, αυτή τη φορά με αφορμή τις βλέψεις του για τη Γριλανδία.
Ο Αμερικανός πρόεδρος και η κυβέρνησή του εξακολουθούν να πραγματοποιούν προσβλητικές και απρόβλεπτες κινήσεις στη διπλωματική σκακιέρα και, πλέον, η Ευρώπη αναζητά κοινό βηματισμό απέναντι σε μια άνευ προηγουμένου κρίση.
Αντίδραση από την Γριλανδία
Στον απόηχο των ευρωπαϊκών απαντήσεων στον Τραμπ, μια από τις πιο γνωστές υπουργούς της Γριλανδίας εξέφρασε την ικανοποίησή της για την αντίδραση.
Η Νάγια Νατάνιελσεν, υπουργός Ορυκτών Πόρων της περιοχής, ανέφερε μέσω Linkedin ότι «είμαι κατάπληκτη για τις πρώτες αντιδράσεις των χωρών που μπήκαν στο στόχαστρο. Είμαι ευγνώμων και γεμάτη ελπίδα πως η διπλωματία και οι συμμαχίες θα υπερισχύσουν».
Χθες, εξάλλου, πραγματοποιήθηκαν κινητοποιήσεις κατά της πολιτικής του Αμερικανού προέδρου τόσο στη Δανία όσο και στο παγωμένο νησί της Αρκτικής, με τον Λευκό Οίκο, πάντως, να δείχνει πως δεν πτοείται από τέτοιες ενέργειες.
Η κ. Νατάνιελσεν δήλωσε ότι ενημερώθηκε για τα σχέδια του Ντόναλντ Τραμπ όταν επέστρεψε από διαδήλωση στη Νούουκ, στην οποία συμμετείχαν χιλιάδες άνθρωποι για να εκφράσουν την αντίθεσή τους στην απόκτηση του ελέγχου της νήσου από τις ΗΠΑ.
Σύμφωνα με την πιο πρόσφατη δημοσκόπηση, που είδε το φως της δημοσιότητας αυτόν τον μήνα, το 85% των Γριλανδών εναντιώνεται στην προσάρτηση του νησιού στις ΗΠΑ. Μόλις το 6% τάσσεται υπέρ της ιδέας.
Η Γαλλία, η Σουηδία, η Γερμανία και η Νορβηγία, μαζί με την Ολλανδία, τη Φινλανδία, τη Βρετανία και τη Σλοβενία, έστειλαν αυτή την εβδομάδα στη νήσο στρατιωτικό προσωπικό για αποστολή αναγνώρισης, που εγγράφεται στο πλαίσιο άσκησης της Δανίας, που βαφτίστηκε «Arctic Endurance», κι οργανώθηκε σε συνεργασία με συμμάχους της Κοπεγχάγης στο NATO.
«Κολλημένη» βελόνα από την Κάγια Κάλας
Δεν μπορεί, πάντως, να μην προκαλέσει αίσθηση η εκτός τόπου και χρόνου τοποθέτηση από την επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, η οποία εμμένει στην «πολιτική κατευνασμού» του Τραμπ και βλέπει παντού Κίνα και Ρωσία.
Η Επίτροπος, λοιπόν, υποστήριξε ότι οι δασμοί υπονομεύουν την ευημερία και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού και… παίζουν το παιχνίδι της Κίνας και της Ρωσίας.
«Η Κίνα και η Ρωσία πρέπει να χαίρονται σήμερα. Αυτές είναι που επωφελούνται από τους διχασμούς μεταξύ των συμμάχων», έγραψε η Κάλας σε ανάρτησή της στην πλατφόρμα X, απαντώντας στην ανακοίνωση του προέδρου των ΗΠΑ.
«Οι δασμοί κινδυνεύουν να κάνουν την Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες φτωχότερες και να υπονομεύσουν την κοινή μας ευημερία. Εάν η ασφάλεια της Γριλανδίας κινδυνεύει, μπορούμε να το αντιμετωπίσουμε εντός του ΝΑΤΟ» πρόσθεσε.
Οι δηλώσεις της Κάλας, εξάλλου, φέρνουν στο νου την προ ημερών τοποθέτηση από το Βερολίνο που υποστήριξε πως η αποστολή στρατιωτικών δυνάμεων στο νησί έγινε υπό την… απειλή της Ρωσίας και της Κίνας. Μόνο που την απειλή δασμών την επανέφερε η Ουάσινγκτον και όχι η Μόσχα ή το Πεκίνο.
Το απόγευμα η πρώτη συνεδρίαση
Όπως ανακοίνωσε, χθες, η Κύπρος (η οποία ασκεί την εκ περιτροπής εξάμηνη προεδρία της Ε.Ε.), οι πρεσβευτές από τις 27 χώρες μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης κλήθηκαν σε έκτακτη συνεδρίαση στις Βρυξέλλες την Κυριακή. Διπλωμάτες της ΕΕ δήλωσαν ότι η συνεδρίαση έχει προγραμματιστεί να ξεκινήσει στις 6 το απόγευμα.
Οι αντιδράσεις από την πλευρά της ΕΕ ήταν αναμενόμενες και τώρα οι χώρες αυτές –χρησιμοποιώντας είτε μέτριους τόνους είτε υψηλούς– ετοιμάζονται να δώσουν τη δική τους απάντηση στον Τραμπ, η οποία θα έρθει έπειτα από κοινό συντονισμό.
Ο Γερμανός κυβερνητικός εκπρόσωπος δήλωσε πως οι σχετικές αποφάσεις θα ληφθούν από κοινού με τους Ευρωπαίους εταίρους. «Η γερμανική κυβέρνηση έλαβε γνώση των δηλώσεων του προέδρου των ΗΠΑ. Βρίσκεται σε στενό συντονισμό με τους Ευρωπαίους εταίρους της. Μαζί, εν ευθέτω χρόνω, θα αποφασίσουμε για τις ενδεδειγμένες αντιδράσεις», δήλωσε ο Στέφαν Κορνέλιους.
Ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν ανέβασε τους τόνους, χαρακτηρίζοντας ως «απαράδεκτες» τις επικείμενες δασμολογικές αυξήσεις των ΗΠΑ, δηλώνοντας ταυτόχρονα ότι το Παρίσι υποστηρίζει την αρχή της ανεξαρτησίας και της κυριαρχίας των Εθνών και ότι «κανένας εκφοβισμός και καμιά απειλή» δεν επηρεάζουν τη στάση της στην Ουκρανία, τη Γριλανδία και τον υπόλοιπο κόσμο. Ο Γάλλος πρόεδρος υπογράμμισε τον απόλυτο σεβασμό της Γαλλίας στην Χάρτα των Ηνωμένων Εθνών επισημαίνοντας ότι αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο το Παρίσι υποστήριξε και θα συνεχίσει να υποστηρίζει την Ουκρανία οικοδομώντας μία συμμαχία κρατών για την επίτευξη διαρκούς και σταθερής ειρήνης. «Με βάση αυτή την Αρχή αποφασίσαμε να συμμετάσχουμε στη στρατιωτική άσκηση που αποφάσισε η Δανία στη Γριλανδία», θεωρώντας ότι η ασφάλεια στην Αρκτική αφορά την Ευρώπη.
Αναφερόμενος ειδικότερα στους δασμολογικές αυξήσεις, ο Γάλλος πρόεδρος τις χαρακτήρισε απαράδεκτες και εκτός τόπου, λέγοντας ότι οι Ευρωπαίοι θα απαντήσουν κατά τρόπο ενιαίο και συντονισμένο στην περίπτωση που αυτές οι δασμολογικές αυξήσεις εφαρμοστούν. «Θα υπερασπιστούμε την ευρωπαϊκή κυριαρχία» δήλωσε ο Γάλλος πρόεδρος, σημειώνοντας ότι με αυτό το πνεύμα θα συνεννοηθεί με τους εταίρους της Γαλλίας στην Ευρώπη.
Ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ καταδίκασε τους δασμούς Τραμπ, χαρακτηρίζοντάς τους ως «εντελώς λάθος» και επισημαίνοντας ότι η Γριλανδία είναι μέρος της Δανίας και «το μέλλον της είναι θέμα των Γριλανδών και των Δανών». Όπως τόνισε, «η θέση μας για τη Γριλανδία είναι πολύ σαφής», προσθέτοντας πως «έχουμε καταστήσει σαφές ότι η ασφάλεια της Αρκτικής έχει σημασία για ολόκληρο το ΝΑΤΟ και οι σύμμαχοι θα πρέπει όλοι να κάνουν περισσότερα από κοινού για να αντιμετωπίσουν την απειλή από τη Ρωσία σε διάφορα μέρη της Αρκτικής. Η εφαρμογή δασμών σε συμμάχους για την επιδίωξη της συλλογικής ασφάλειας των συμμάχων του ΝΑΤΟ είναι εντελώς λάθος».
Οι δασμοί Τραμπ «έρχονται σαν έκπληξη», δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών της Δανίας Λαρς Λόκε Ράσμουσεν. «Ο σκοπός της αυξημένης στρατιωτικής παρουσίας στη Γριλανδία, στην οποία αναφέρεται ο πρόεδρος των ΗΠΑ, είναι ακριβώς η ενίσχυση της ασφάλειας στην Αρκτική», τόνισε και πρόσθεσε πως «είμαστε σε στενή επαφή με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τους άλλους εταίρους μας για το θέμα», πρόσθεσε.
«Η ΕΕ εκφράζει την πλήρη αλληλεγγύη της με τη Δανία και τον λαό της Γριλανδίας… οι δασμοί θα υπονόμευαν τις διατλαντικές σχέσεις και θα έθεταν τον κίνδυνο μιας επικίνδυνης καθοδικής πορείας», τόνισε στο μήνυμά της στο Χ η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Όπως πρόσθεσε, «η εδαφική ακεραιότητα και η κυριαρχία αποτελούν θεμελιώδεις αρχές του διεθνούς δικαίου. Είναι απαραίτητα για την Ευρώπη και για τη διεθνή κοινότητα στο σύνολό της. Έχουμε επανειλημμένα υπογραμμίσει το κοινό μας διατλαντικό ενδιαφέρον για ειρήνη και ασφάλεια στην Αρκτική, μεταξύ άλλων μέσω του ΝΑΤΟ. Η προ-συντονισμένη άσκηση της Δανίας, που διεξάγεται με συμμάχους, ανταποκρίνεται στην ανάγκη ενίσχυσης της ασφάλειας στην Αρκτική και δεν αποτελεί απειλή για κανέναν».
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σημείωσε επίσης ότι «η ΕΕ εκφράζει την πλήρη αλληλεγγύη της με τη Δανία και τον λαό της Γριλανδίας. Ο διάλογος παραμένει απαραίτητος και έχουμε δεσμευτεί να βασιστούμε στη διαδικασία που ξεκίνησε ήδη την περασμένη εβδομάδα μεταξύ του Βασιλείου της Δανίας και των ΗΠΑ. Οι δασμοί θα υπονόμευαν τις διατλαντικές σχέσεις και θα έθεταν τον κίνδυνο μιας επικίνδυνης καθοδικής πορείας. Η Ευρώπη θα παραμείνει ενωμένη, συντονισμένη και δεσμευμένη στην υπεράσπιση της κυριαρχίας της».
Μήνυμα ότι «η Ευρώπη θα παραμείνει απολύτως σταθερή στην υπεράσπιση του διεθνούς δικαίου» έστειλε προς την Ουάσινγκτον ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα. Ο Κόστα ανακοίνωσε ότι προχωρά στον συντονισμό κοινής απάντησης των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις απειλές αυτές, χωρίς ωστόσο να κατονομάσει τον Αμερικανό πρόεδρο.
«Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα είναι πάντα απολύτως σταθερή στην υπεράσπιση του διεθνούς δικαίου, παντού και, φυσικά, ξεκινώντας από το έδαφος των κρατών-μελών της. Αυτή τη στιγμή συντονίζω μια κοινή απάντηση από τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το συγκεκριμένο ζήτημα», δήλωσε από την Ασουνσιόν της Παραγουάης, λίγο μετά την υπογραφή της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ-Mercosur. Υπογράμμισε ότι η συμφωνία αυτή δεν αφορά μόνο τη δημιουργία της μεγαλύτερης οικονομικής ζώνης στον κόσμο, αλλά και την αποστολή ενός σαφούς πολιτικού μηνύματος. «Σήμερα, αυτό που χρειάζεται ο κόσμος δεν είναι η σύγκρουση, αλλά η ειρήνη· όχι η αντιπαράθεση μεταξύ χωρών, αλλά η συνεργασία. Είναι θεμελιώδες να υπερασπιζόμαστε το διεθνές δίκαιο όπου κι αν αυτό παραβιάζεται», σημείωσε επίσης.
