Το δάνειο στην Ουκρανία το βασικό θέμα της Συνόδου της ΕΕ

Μόλις μία ημέρα πριν από αυτό που οι ειδικοί της ΕΕ αποκαλούν το πιο σημαντικό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο από την πανδημία, εξακολουθεί να υπάρχει ανησυχία στις Βρυξέλλες.

Το άλυτο – και αποσταθεροποιητικό – ζήτημα παραμένει το εάν θα δοθεί στην Ουκρανία πρόσβαση σε παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία για να χρηματοδοτήσει τις πολεμικές της προσπάθειες τα επόμενα δύο χρόνια. Και όλα καταλήγουν στο Βέλγιο.

Το σχέδιο της Επιτροπής να αξιοποιήσει τα περιουσιακά στοιχεία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει αντίσταση από την ίδια τη χώρα της ΕΕ που κατέχει τα περισσότερα από αυτά τα περιουσιακά στοιχεία.

Αλλά οι πρέσβεις δεν έχουν εγκαταλείψει: Συνέρχονται ξανά σήμερα στις 9 π.μ. σε μια ύστατη προσπάθεια να κλειδώσουν όσο το δυνατόν περισσότερες λεπτομέρειες πριν οι ηγέτες συγκεντρωθούν στις Βρυξέλλες για τη σύνοδο κορυφής της Πέμπτης.

«Είναι ακόμα αρκετά νωρίς – κάτι που είναι περίεργο να λέγεται Τρίτη πριν από τη σύνοδο κορυφής της ΕΕ την Πέμπτη», δήλωσε ένας διπλωμάτης στο POLITICO μετά από μια άλλη άκαρπη συνάντηση την Τετάρτη το βράδυ.

Η Ουάσινγκτον ρίχνει μια σκιά πάνω από τις συνομιλίες, με το αποτέλεσμα να θεωρείται ολοένα και περισσότερο ως μια δοκιμασία για το αν η ΕΕ μπορεί να αντέξει την πίεση των ΗΠΑ.

Υπάρχει επίσης το ερώτημα αν ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ θα μπορούσε να εκμεταλλευτεί τις διαιρέσεις. Γι’ αυτό, κάποιοι σκέφτονται τώρα το αδιανόητο: την προώθηση του δανείου επανορθώσεων με ειδική πλειοψηφία.

Η πρόταση απαιτεί μόνο ειδική πλειοψηφία 15 χωρών που αντιπροσωπεύουν τουλάχιστον το 65% του πληθυσμού του μπλοκ. Αλλά όλοι οι διπλωμάτες και οι αξιωματούχοι στις Βρυξέλλες λένε ότι η έγκριση του δανείου επανορθώσεων με ειδική πλειοψηφία, ή QMV, θα ήταν πολιτικά τοξική.

Αυτό ουσιαστικά θα έθετε στο περιθώριο το Βέλγιο και τις άλλες πρωτεύουσες που χρησιμοποιούν την αδιαλλαξία του πρωθυπουργού Μπαρτ Ντε Βέβερ για να κρύψουν τη δική τους ανησυχία. Ωστόσο, η πυρηνική επιλογή συζητείται τώρα ανοιχτά – οι πιο πιστοί σύμμαχοι της Ουκρανίας είναι έτοιμοι να προχωρήσουν χωρίς το Βέλγιο. «Είναι σημαντικό να έχουμε το Βέλγιο… αλλά ας δούμε, αν αυτή [η ειδική πλειοψηφία] θα είναι η μόνη [επιλογή], γιατί όχι;» δήλωσε η πρωθυπουργός της Λετονίας Έβικα Σιλίνα στον Βίκτορ.

Η υπέρβαση των ψήφων ενός κράτους μέλους σε ένα τόσο ευαίσθητο ζήτημα θεωρείται ευρέως ως έσχατη λύση, με τους αξιωματούχους να προειδοποιούν ότι θα μπορούσε να εμβαθύνει τις ρήξεις και να προκαλέσει μια ευρύτερη κρίση. «Νομικά, είναι δυνατό», είπε ένας διπλωμάτης. «Πολιτικά, ανοίγει την πόρτα για να γίνουν πράγματα απλώς και μόνο επειδή υπάρχουν οι αριθμοί».

Η Γερμανία και η Επιτροπή επιμένουν ότι η αξιοποίηση των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων είναι η μόνη εφικτή λύση. Όλες οι άλλες επιλογές, συμπεριλαμβανομένου του χρέους της ΕΕ, θα τορπιλίζονταν από φιλικούς προς το Κρεμλίνο ηγέτες, όπως ο Ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Όρμπαν. Ωστόσο, ο Ντε Βέβερ δεν έχει τα παρατήσει: Αναμένεται να προτείνει μια νομική λύση στη σύνοδο κορυφής της Πέμπτης που θα επέτρεπε τον κοινό δανεισμό της ΕΕ για την Ουκρανία.

«Συνεργαζόμαστε με τις βελγικές αρχές για να αντιμετωπίσουμε τις ανησυχίες τους και να παρέχουμε πρόσθετες δικλείδες ασφαλείας, κατά μία έννοια επιβάλλοντας ήδη ισχυρές δικλείδες ασφαλείας που υπάρχουν στην αρχική πρόταση της Επιτροπής», δήλωσε ο Βάλντις Ντομπρόβσκις, επίτροπος οικονομίας της ΕΕ στο Euractiv. Το μήνυμά του ήταν αποκαλυπτικό: δεν υπάρχουν πολλά περισσότερα που μπορεί να κάνει η ΕΕ για να κερδίσει τον Ντε Βέβερ.

Η ιδέα του δανεισμού έχει κάποια αξιοπιστία, δεδομένου ότι παρουσιάστηκε για πρώτη φορά από την πρόεδρο της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ την περασμένη εβδομάδα και έκτοτε έχει λάβει την υποστήριξη της Ιταλίας. Η πρόταση θα έχει ως στόχο να εξουδετερώσει τις απειλές βέτο για το κοινό χρέος, προσφέροντας παράλληλα μια εναλλακτική λύση στα μηνύματα με παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία που τηρούνται στο Euroclear με έδρα τις Βρυξέλλες. Ωστόσο, μέχρι την Τρίτη η ιδέα είχε καταρριφθεί, με τους αξιωματούχους να την απορρίπτουν ως νομικά μη βιώσιμη. «Μη βιώσιμη», είπε ένας διπλωμάτης.

Υπάρχει, ωστόσο, ένα γνωστό εφεδρικό σενάριο. Οι ηγέτες θα μπορούσαν να καταλήξουν σε διατύπωση που θα διατηρεί ζωντανό το δάνειο επανορθώσεων, αναθέτοντας παράλληλα στο Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο την οριστικοποίηση των τεχνικών λεπτομερειών — συμφωνώντας κατ’ αρχήν για τη χρήση των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων, χωρίς να κλείσει ο φάκελος.