«Είναι ένας προϋπολογισμός ρεαλιστικός, κοινωνικός, εφαρμόσιμος και αναπτυξιακός». Με αυτά τα επίθετα συνόδευσε τον προϋπολογισμό του 2026, που κατατέθηκε χθες στη Βουλή, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης. Αν αυτά τα επίθετα «αρμόζουν» στον προϋπολογισμό του 2026, τότε αρμόζουν εξίσου στους προϋπολογισμούς όλων των ετών από το 2021 και ύστερα, δηλαδή των χρόνων του αναπτυξιακού κύκλου που ακόμη διαρκεί – παρόλο που ολοκληρώνεται το 2026 και ακολουθεί από το 2027 πτώση των ρυθμών ανάπτυξης. Διότι η κατάρτισή του υπακούει στην ίδια «φόρμουλα», η οποία είναι «φόρμουλα» λιτότητας: μεγάλη αύξηση φόρων (και ιδιαίτερα του ΦΠΑ), υποεκτέλεση δαπανών και υψηλά πλεονάσματα στα Νομικά Πρόσωπα, με συνδυαστικό αποτέλεσμα τα υψηλά πρωτογενή υπερ-πλεονάσματα. Στον αντίποδα, το μεγαλύτερο μέρος των υπερ-πλεονασμάτων πηγαίνει στην αποπληρωμή χρέους, ενώ τα κοινωνικά μέτρα στήριξης ασφυκτιούν στα στενά περιθώρια του «κόφτη» δαπανών του νέου Συμφώνου Σταθερότητας.
Η κυβέρνηση ισχυρίζεται ότι ο «κόφτης» είναι απαραβίαστο όριο και δεν μπορεί να κάνει τίποτε γι’ αυτό. Οπως, όμως, έχουμε τεκμηριώσει με αρθρογραφία σε αυτή την εφημερίδα:
α) Ο «κόφτης» δεν είναι ανελαστικός, αφού το Σύμφωνο Σταθερότητας δίνει τη δυνατότητα για μέτρα διακριτών εσόδων (φορολόγηση υπερκερδών τραπεζών, ενεργειακών εταιρειών, αύξηση φόρου σε μερίσματα κ.λπ.) που μπορούν να αυξήσουν το δημοσιονομικό περιθώριο. Η κυβέρνηση ούτε σε αυτόν τον προϋπολογισμό αξιοποίησε αυτή τη δυνατότητα, παρόλο που τα κέρδη των τραπεζών και των πετρελαϊκών εταιρειών έχουν «απογειωθεί».
β) Με τη συστηματική και συνειδητή υποεκτέλεση δαπανών κάθε χρόνο μέχρι και το 2024, οπότε ενεργοποιήθηκε ο «κόφτης» του Συμφώνου Σταθερότητας διαμόρφωσε ένα χαμηλό, σε σχέση με τις δυνατότητες που έδιναν τα υπερ-πλεονάσματα το 2022 και το 2023, κατώφλι πρωτογενών δαπανών, με αποτέλεσμα η εισαγωγή του «κόφτη» από το 2024, σε συνδυασμό με την άρνηση να ληφθούν διακριτά μέτρα αύξησης των εσόδων, να παγιώσει ένα χαμηλό επίπεδο δαπανών σε μεσοπρόθεσμο χρονικό ορίζοντα.
Το αποτέλεσμα είναι ότι οι δημοσιονομικοί στόχοι ξεπερνιούνται, δίνοντας βάση στους κυβερνητικούς πανηγυρισμούς, αλλά η εργαζόμενη πλειονότητα δυσκολεύεται να τα βγάλει πέρα, όπως επιβεβαιώνουν κάθε μήνα οι έρευνες συγκυρίας του ΙΟΒΕ. Τα δημοσιονομικά επιτεύγματα του προϋπολογισμού είναι σε πλήρη απόκλιση από την κοινωνικά δίκαιη κατανομή τόσο των φορολογικών βαρών όσο και των δαπανών.
Ανισοκατανομή φορολογικών βαρών
Καθώς η «φόρμουλα» κατάρτισης όλων των προϋπολογισμών της περιόδου 2021-2026 είναι πανομοιότυπη, επομένως και τα αποτελέσματα της πραγματοποίησής τους, με τον συγκριτικό «φακό» της περιόδου 2021-2025 μπορούμε να διαλευκάνουμε το ζήτημα της συστηματικής παραγωγής φορολογικών υπερ-εσόδων, με τους στόχους να ξεπερνιούνται κάθε χρόνο τόσο πολύ, ώστε να κάνει «ύποπτα» αναξιόπιστες τις προβλέψεις του προϋπολογισμού. Σε αυτή την περίοδο:
● Τα φορολογικά έσοδα αυξήθηκαν 53%
● Τα έσοδα από ΦΠΑ 68%
● Τα έσοδα από Ειδικούς Φόρους Κατανάλωσης 12%
● Ο φόρος εισοδήματος φυσικών προσώπων 55,4%
● Ο φόρος εισοδήματος των εταιρειών 154%.
Οι παρεμβάσεις της κυβέρνησης για τη φορολογική ελάφρυνση των νοικοκυριών αποδεικνύονται άσφαιρες: οι φορολογικές ελαφρύνσεις κατά 1,3 δισ. το 2025 εξανεμίζονται το 2026, καθώς προβλέπεται μείωση μόνο 83 εκατομμυρίων ευρώ!
Οσο για τους έμμεσους φόρους, παρόλο που είναι κοινωνικά άνισοι και άδικοι, η κυβέρνηση αρνείται να μειώσει οποιονδήποτε συντελεστή τους. Και, φυσικά, οι φόροι όλη αυτή την περίοδο αυξήθηκαν δυσανάλογα σε σχέση με τη συνολική αύξηση του ΑΕΠ.
«Ανθρωπιστική καταστροφή» στα κοινωνικά επιδόματα
Εκεί που το κοινωνικό πρόσημο της κυβερνητικής πολιτικής αποκαλύπτεται σε όλη του τη μεγαλοπρέπεια είναι στις δαπάνες για κοινωνικά επιδόματα, όπου μεταξύ 2022 και 2026 έχει επέλθει… ανθρωπιστική καταστροφή. Οπως φαίνεται στον πίνακα:
● Τα οικογενειακά επιδόματα μειώθηκαν κατά 47% (μείον 635 εκατ. ευρώ σε σχέση με το 2022)
● Το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα μειώθηκε κατά 307 εκατ. ευρώ, μείον 38%
● Το Στεγαστικό Επίδομα του 2026 προβλέπεται σε επίπεδα μειωμένα κατά 110 εκατ. ευρώ (-27%) σε σχέση με το 2022
● Οι δαπάνες για τον ΟΠΕΚΑ μείον 879 εκατ. ευρώ (-21%) σε σχέση με το 2022.
Η κυβέρνηση φτωχοποιεί θεσμικά (διά του προϋπολογισμού) και ύστερα μοιράζει επιδόματα φτωχοκομείου…
Αστοχίες σε επενδύσεις – εξαγωγές
Η κυβέρνηση καταβάλλει προσπάθεια να πείσει ότι η αύξηση του ΑΕΠ οφείλεται πλέον στον «καλπασμό» των επενδύσεων. Κατ’ αρχάς η κυβέρνηση έχει μακρύ ιστορικό αστοχιών στις προβλέψεις για την αύξηση των επενδύσεων:
● Επεσε έξω το 2023: εκτιμούσε αύξηση 15,5% και προέκυψε αύξηση 6,6%
● Επεσε έξω το 2024: αντί αρχικής 15,1%, προέκυψε 4,5%.
● Επεσε έξω και το 2025: αντί 8,4%, στο εξάμηνο έχουμε αύξηση 2,1%.
Για το 2025, που η κυβέρνηση προβλέπει αύξηση 5,7%, η Κομισιόν προέβλεψε πρόσφατα 6,9 (υποβαθμισμένη σε σχέση με τις εαρινές της προβλέψεις). Για το 2026, ο προϋπολογισμός προβλέπει αύξηση 10,7%, ενώ η Κομισιόν 7,1%…
Η Κομισιόν υποβάθμισε επίσης τις προβλέψεις της και στον τομέα των εξαγωγών για το 2025 και 2026: με τη φθινοπωρινή της Εκθεση, η Κομισιόν υποβαθμίζει κατά 1,3% στην αύξηση εξαγωγών το 2025 (στο 1,8%, από 3,1% έξι μήνες πριν) και κατά 0,8% το 2026 (στο 2,4%, από 3,2% έξι μήνες πριν). Την ίδια στιγμή, η φθινοπωρινή Εκθεση της Κομισιόν αναβαθμίζει τις εκτιμήσεις για τις εξαγωγές στην ΕΕ κατά +0,9% το 2025, σε σχέση με έξι μήνες πριν.
Με τέτοιες αστοχίες και υποβαθμίσεις προβλέψεων, μάλλον κάτι σάπιο υπάρχει στο βασίλειο… του προϋπολογισμού.
