Η Ελλάδα και η Κύπρος βρίσκονται υπό μεταναστευτική πίεση λόγω του δυσανάλογου επιπέδου αφίξεων κατά το τελευταίο έτος. Η Ισπανία και η Ιταλία βρίσκονται επίσης υπό μεταναστευτική πίεση λόγω του δυσανάλογου αριθμού αφίξεων μετά από επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης στη θάλασσα κατά την ίδια περίοδο.
Αυτά τα τέσσερα κράτη μέλη θα είναι επομένως επιλέξιμα για πρόσβαση στο Ταμείο Αλληλεγγύης, το εργαλείο αλληλεγγύης της ΕΕ για τα κράτη μέλη που βρίσκονται υπό μεταναστευτική πίεση, όταν το Σύμφωνο τεθεί σε εφαρμογή στα μέσα του 2026.
Αυτά προβλέπονται στην παρουσίαση της πρώτης Ετήσιας Έκθεσης της ΕΕ για το Άσυλο και την Μετανάστευση, στο πλαίσιο του πρώτου Ετήσιου Κύκλου Διαχείρισης Μετανάστευσης και Ασύλου που παρουσιάστηκε εκτάκτως (!) το απόγευμα της Τρίτης από την Κομισιόν.Σύμφωνα με την Κομισιόν, αυτό ήταν ένα ακόμη βήμα στην εφαρμογή του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο.
Στην ίδια έκθεση αναφέρεται ότι το Βέλγιο, η Βουλγαρία, η Γερμανία, η Εσθονία, η Ιρλανδία, η Γαλλία, η Κροατία, η Λετονία, η Λιθουανία, η Ολλανδία, η Πολωνία και η Φινλανδία διατρέχουν κίνδυνο μεταναστευτικής πίεσης, είτε λόγω του μεγάλου αριθμού αφίξεων το προηγούμενο έτος, των συνεχιζόμενων πιέσεων στα συστήματα υποδοχής τους είτε της απειλής οπλοποίησης της μετανάστευσης που θα μπορούσε να δημιουργήσει δυσανάλογες υποχρεώσεις το επόμενο έτος.
Θα έχουν προτεραιότητα πρόσβασης στην Εργαλειοθήκη Υποστήριξης Μετανάστευσης της ΕΕ και η κατάστασή τους θα επαναξιολογηθεί ταχέως ανάλογα με τις αλλαγές στην κατάστασή τους. Επιπλέον, για να βοηθήσει τα κράτη μέλη που αντιμετωπίζουν υβριδικές απειλές και αυξανόμενες εισβολές μη επανδρωμένων αεροσκαφών, η Επιτροπή θα προκηρύξει σύντομα διαγωνισμό ύψους 250 εκατομμυρίων ευρώ για την αγορά δυνατοτήτων μη επανδρωμένων αεροσκαφών και αντι-μη επανδρωμένων αεροσκαφών.
Επίσης, η Βουλγαρία, η Τσεχία, η Εσθονία, η Κροατία, η Αυστρία και η Πολωνία αντιμετωπίζουν μια σημαντική μεταναστευτική κατάσταση λόγω των σωρευτικών πιέσεων των τελευταίων πέντε ετών. Θα έχουν τη δυνατότητα να ζητήσουν από το Συμβούλιο να χορηγήσει πλήρη ή μερική έκπτωση από τις συνεισφορές τους στο Ταμείο Αλληλεγγύης για το επόμενο έτος.
«Για να διατηρηθεί η ισορροπία μεταξύ αλληλεγγύης και ευθύνης, το Σύμφωνο διασφαλίζει ότι τα κράτη μέλη που συνεισφέρουν στο Δείκτη Αλληλεγγύης δεν θα υποχρεούνται να εφαρμόσουν τις δεσμεύσεις αλληλεγγύης τους προς ένα κράτος μέλος που βρίσκεται υπό μεταναστευτική πίεση, εάν η Επιτροπή έχει εντοπίσει συστημικές ελλείψεις σε αυτό το κράτος μέλος όσον αφορά τους νέους κανόνες ευθύνης. Η Επιτροπή θα αξιολογήσει αυτήν την κατάσταση τον Ιούλιο του 2026 και ξανά τον Οκτώβριο του 2026», σημειώνεται.
Η Επιτροπή προτείνει επίσης σήμερα τη δημιουργία του πρώτου Δείκτη Αλληλεγγύης για την αντιμετώπιση των αναγκών των κρατών μελών που βρίσκονται υπό μεταναστευτική πίεση. Σύμφωνα με τους κανόνες του Συμφώνου, η παρούσα πρόταση δεν είναι δημόσια.
Εναπόκειται τώρα στο Συμβούλιο να εγκρίνει την πρόταση της Επιτροπής και να συμφωνήσει για το μέγεθος του Δείκτη Αλληλεγγύης και για το πώς θα συνεισφέρει κάθε κράτος μέλος σύμφωνα με το δίκαιο μερίδιό του. Μόλις το Συμβούλιο εγκρίνει την απόφαση για το Δείκτη Αλληλεγγύης, οι συνεισφορές αλληλεγγύης των κρατών μελών θα είναι δημόσιες και νομικά δεσμευτικές.
Τα κράτη μέλη είναι ελεύθερα να επιλέξουν τη μορφή των συνεισφορών αλληλεγγύης τους μεταξύ της αλληλεγγύης των ανθρώπων (μετεγκατάσταση ή αντισταθμίσεις ευθύνης, εάν ισχύει), της οικονομικής στήριξης και εναλλακτικών μέτρων ή ενός συνδυασμού αυτών των μέτρων.
