«Ασφαλείς χώρες» για την Ε.Ε. το Μπαγκλαντές, η Αίγυπτος, η Ινδία και το Μαρόκο

Οι ευρωπαίοι υπουργοί Μετανάστευσης συμφώνησαν ότι οι ακόλουθες χώρες θα πρέπει να χαρακτηριστούν ως «ασφαλείς χώρες προέλευσης» σε επίπεδο Ε.Ε.: Μπαγκλαντές, Κολομβία, Αίγυπτος, Ινδία, Κοσσυφοπέδιο, Μαρόκο και Τυνησία.

Οι υποψήφιες για ένταξη στην Ε.Ε. χώρες χαρακτηρίζονται επίσης ως ασφαλείς χώρες προέλευσης σε επίπεδο Ένωσης, εκτός εάν υπάρχει κατάσταση διεθνούς ή εσωτερικής ένοπλης σύγκρουσης στη χώρα, έχουν ληφθεί περιοριστικά μέτρα που επηρεάζουν τα θεμελιώδη δικαιώματα και τις ελευθερίες ή το ποσοστό θετικών αποφάσεων από τις αρχές των κρατών μελών προς τους αιτούντες από τη χώρα είναι υψηλότερο από 20%.

Στο Συμβούλιο που πραγματοποιείται σήμερα στις Βρυξέλλες, οι υπουργοί συμφώνησαν στο νέο κανονισμό που αναθεωρεί την έννοια της ασφαλούς τρίτης χώρας και διευρύνει τις συνθήκες υπό τις οποίες μια αίτηση ασύλου μπορεί να απορριφθεί ως απαράδεκτη. Το Συμβούλιο ολοκλήρωσε επίσης ένα σημαντικό μέρος του Συμφώνου Μετανάστευσης και Ασύλου του 2024, συμφωνώντας στον πρώτο κοινό κατάλογο ασφαλών χωρών προέλευσης της Ε.Ε., ο οποίος θα επιτρέψει στα κράτη μέλη να διεκπεραιώνουν τις αιτήσεις διεθνούς προστασίας με ταχύ τρόπο.

Σύμφωνα με τους επικαιροποιημένους κανόνες στους οποίους συμφώνησε το Συμβούλιο, τα κράτη μέλη θα μπορούν να εφαρμόζουν την έννοια της ασφαλούς τρίτης χώρας βάσει των ακόλουθων τριών επιλογών:

1. Καταρχάς, να υπάρχει «σύνδεση» μεταξύ του αιτούντος άσυλο και της τρίτης χώρας. Ωστόσο, η σύνδεση δεν θα αποτελεί πλέον υποχρεωτικό κριτήριο για τη χρήση της έννοιας της ασφαλούς τρίτης χώρας. Επίσης, ο αιτών να έχει διέλθει από την τρίτη χώρα πριν φτάσει στην Ε.Ε..
2. Να υπάρχει συμφωνία ή ρύθμιση με ασφαλή τρίτη χώρα που διασφαλίζει ότι το αίτημα ασύλου ενός ατόμου θα εξεταστεί στην εν λόγω χώρα εκτός Ε.Ε. Η εφαρμογή της έννοιας της ασφαλούς τρίτης χώρας βάσει συμφωνίας ή ρύθμισης δεν είναι δυνατή στην περίπτωση ασυνόδευτων ανηλίκων.
3. Τέλος, ο αιτών που ασκεί έφεση κατά απόφασης βάσει της έννοιας της ασφαλούς τρίτης χώρας δεν θα έχει πλέον αυτόματο δικαίωμα παραμονής στην Ε.Ε. για όλη τη διάρκεια της διαδικασίας έφεσης, ενώ το δικαίωμα του αιτούντος να ζητήσει από δικαστήριο το δικαίωμα παραμονής παραμένει σε ισχύ.

Η θέση του Συμβουλίου καθιστά σαφές ότι η Επιτροπή θα πρέπει να παρακολουθεί την κατάσταση στις υποψήφιες για ένταξη στην ΕΕ χώρες και να ενημερώνει τα κράτη μέλη όταν οποιαδήποτε από αυτές τις εξαιρέσεις ισχύει ή παύει να ισχύει. 

Το Συμβούλιο συμφώνησε επίσης να επιτρέψει στην Επιτροπή να αναστείλει τον χαρακτηρισμό ασφαλούς χώρας καταγωγής σε επίπεδο ΕΕ είτε για ολόκληρη τη χώρα είτε μόνο για τμήματα του εδάφους ή του πληθυσμού της, όπου αυτό δικαιολογείται δεόντως. Τα κράτη μέλη θα εξακολουθούν να μπορούν να έχουν τους δικούς τους εθνικούς καταλόγους ασφαλών χωρών καταγωγής με επιπλέον χώρες εκτός Ε.Ε. εκτός από εκείνες που περιλαμβάνονται στον κατάλογο της Ε.Ε.

«Σήμερα συμφωνήσαμε για τον πρώτο κατάλογο ασφαλών χωρών προέλευσης της ΕΕ, ο οποίος θα βοηθήσει στη δημιουργία ταχύτερων και πιο αποτελεσματικών διαδικασιών ασύλου και στην επιστροφή όσων δεν χρειάζονται προστασία. Ένα σημαντικό ορόσημο για την πολιτική ασύλου της ΕΕ.», δήλωσε ο Ράσμους Στοκλουντ, Υπουργός Μετανάστευσης και Ένταξης της Δανίας.

Η έννοια της ασφαλούς χώρας προέλευσης επιτρέπει στα κράτη μέλη να θεσπίσουν ένα ειδικό σύστημα για την εξέταση των αιτήσεων διεθνούς προστασίας. Σύμφωνα με τον κανονισμό για τη διαδικασία ασύλου του 2024, που εγκρίθηκε στο πλαίσιο του Συμφώνου Ασύλου και Μετανάστευσης, τα κράτη μέλη πρέπει να εφαρμόζουν μια ταχεία διαδικασία για τους αιτούντες από μια ασφαλή χώρα προέλευσης και μπορούν να την εφαρμόσουν στα σύνορα ή σε ζώνες διέλευσης.

Το Συμβούλιο ενέκρινε επίσης την πρόταση της Επιτροπής για την επιτάχυνση της εφαρμογής ορισμένων διατάξεων του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, οι οποίες είχαν προγραμματιστεί για τον Ιούνιο του 2026.

Οι δύο συμφωνίες που επιτεύχθηκαν σήμερα επιτρέπουν στο Συμβούλιο να ξεκινήσει διαπραγματεύσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για να συμφωνήσει σε ένα τελικό νομικό κείμενο.