Ουκρανία και Ε.Ε. θέλουν νέο σχέδιο, «πάγο» βάζει ο Πούτιν

Κάθε άλλο παρά αμελητέα είναι τα θέματα που χωρίζουν τις εμπλεκόμενες πλευρές στο θέμα του ουκρανικού πολέμου, δημιουργώντας έναν γρίφο που μοιάζει αδύνατον να επιλυθεί ικανοποιώντας ταυτόχρονα όλες τις πλευρές.

Το σχέδιο των 28 σημείων του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ πυροδότησε διπλωματικό πυρετό με συνεχείς δηλώσεις, συνομιλίες και διαπραγματεύσεις, την ώρα πάντως που ο πόλεμος στο πεδίο βρίσκεται σε εξέλιξη και που ο ρωσικός στρατός συνεχίζει την προέλασή του. 

Κάθε άλλο παρά ευχαριστημένοι από την πρόταση Τραμπ είναι το Κίεβο και ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο οποίος θα κληθεί να προβεί σε στροφή 180 μοιρών, εάν περάσουν ορισμένοι από τους κρίσιμους όρους, όπως είναι οι εδαφικές διεκδικήσεις. Με τη σκέψη αυτή, Ουκρανοί αξιωματούχοι είχαν συνάντηση στη Γενεύη με τους Αμερικανούς ομολόγους τους, επιχειρώντας –με τη στήριξη και των Ευρωπαίων προθύμων– να διαφοροποιήσουν την κατάσταση.

Σύμφωνα μάλιστα με δημοσίευμα του Reuters (που επικαλείται ως πηγή τον αναπληρωτή υπουργό Εξωτερικών της Ουκρανίας, Σεργκέι Κισλίτσια, που ήταν παρών στις συνομιλίες), το Κίεβο κατάφερε να ψαλιδίσει το σχέδιο των 28 σημείων σε μόλις 19, αφήνοντας μάλιστα τα πιο σημαντικά και ευαίσθητα ζητήματα να αποφασιστούν στο άμεσο μέλλον, από τους προέδρους των δύο χωρών. Μεταξύ αυτών των ευαίσθητων ζητημάτων περιλαμβάνονται οι εδαφικές διεκδικήσεις της Ρωσίας, οι σχέσεις μεταξύ ΝΑΤΟ, Ρωσίας και ΗΠΑ και το πλαφόν των 600.000 στρατιωτών στις ένοπλες δυνάμεις της Ουκρανίας. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, για αυτά τα θέματα θα αποφασίσουν οι Τραμπ – Ζελένσκι σε συνάντηση που θα έχουν μέσα στις επόμενες ημέρες.

Πάντως, η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου Κάρολαϊν Λέβιτ δήλωσε ότι δεν έχει προγραμματιστεί συνάντηση του Τραμπ με τον Ζελένσκι αυτήν την εβδομάδα.

Aργά το βράδυ της Δευτέρας, ο Ζελένσκι δήλωσε ότι στο προτεινόμενο ειρηνευτικό σχέδιο έχουν συμπεριληφθεί «σωστά» σημεία, συμπληρώνοντας ότι υπάρχουν ακόμη «ευαίσθητα ζητήματα» που θα συζητήσει ο ίδιος με τον Τραμπ. «Επί του παρόντος, μετά τη Γενεύη, υπάρχουν λιγότερα σημεία, όχι πλέον 28, και πολλά σωστά δεδομένα έχουν συμπεριληφθεί σε αυτό το πλαίσιο», δήλωσε ο Ζελένσκι σε βιντεοσκοπημένο μήνυμά του. «Η ομάδα μας έχει ήδη καταθέσει τις απόψεις της επ’ αυτού του νέου σχεδίου προτεινόμενων ενεργειών και αυτή είναι πραγματικά η σωστή προσέγγιση. Τα ευαίσθητα ζητήματα, τα πιο λεπτά σημεία, θα τα συζητήσω με τον πρόεδρο Τραμπ», δήλωσε ο Ζελένσκι. 

Στο πλευρό της Ουκρανίας βρίσκονται σταθερά οι Ευρωπαίοι ηγέτες και η Ε.Ε., η οποία μάλιστα κατέθεσε και δική της αντιπρόταση, προβάλλοντας τις θέσεις του Κιέβου. Το ευρωπαϊκό σχέδιο αλλάζει σημαντικά την έννοια και τη σημασία των βασικών σημείων για το ΝΑΤΟ και τα εδάφη, σύμφωνα με αντίγραφο που έχει δει το πρακτορείο Reuters.

Η εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Πάολα Πίνιο, υποστήριξε τη Δευτέρα ότι στις συνομιλίες στη Γενεύη σημειώθηκε «εποικοδομητική πρόοδος» για την ειρήνη στην Ουκρανία, όμως πρόσθεσε ότι χρειάζεται ακόμα «πολύ δουλειά». Αφού ανέφερε ότι η πρόεδρος της Κομισιόν έχει ορίσει ποια είναι τα τρία βασικά σημεία μιας δίκαιης και με διάρκεια ειρήνης, τόνισε ότι η Ε.Ε. εργάζεται «με επείγοντα χαρακτήρα» πάνω σε ένα δάνειο πολεμικών αποζημιώσεων για την Ουκρανία, μέσω των ακινητοποιημένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων. Υπενθύμισε ότι κατά την Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν, «ο επιτιθέμενος είναι αυτός ο οποίος πρέπει να πληρώσει για την καταστροφή που έχει προκαλέσει».

Σύμφωνα με το Reuters, η Ευρώπη απορρίπτει το ενδεχόμενο παραχώρησης ουκρανικών εδαφών τα οποία δεν βρίσκονται αυτή τη στιγμή υπό ρωσική κατοχή, τονίζοντας ότι οι διαπραγματεύσεις για ανταλλαγή εδαφών θα πρέπει να ξεκινήσουν από την τρέχουσα στρατιωτική γραμμή επαφής. Επιπλέον, η Ουκρανία θα πρέπει να διατηρήσει 800.000 στρατιώτες σε καιρό ειρήνης, δηλαδή 200.000 περισσότερους από όσους προβλέπει το αμερικανικό σχέδιο. Το πρακτορείο επισημαίνει πάντως ότι έχουν «τροποποιηθεί σημαντικά» οι αρχικές προτάσεις των ΗΠΑ σχετικά με τα «παγωμένα» στην Ε.Ε. ρωσικά κεφάλαια. Αυτό είναι ακόμα ένα μεγάλο αγκάθι στις συνομιλίες. Σημειώνεται ότι ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς χαρακτήρισε «απαράδεκτη» την πρόταση για επένδυση 100 δισ. δολαρίων από την Ευρώπη στην ανοικοδόμηση της Ουκρανίας υπό αμερικανικό έλεγχο, από την οποία οι ΗΠΑ θα εισπράξουν κατόπιν το 50% των κερδών.

Από την πλευρά της η Ρωσία, αν και έχει αντιρρήσεις για ορισμένα από τα σημεία του σχεδίου, θεωρεί την πρόταση Τραμπ ως καλή βάση για συζήτηση, ενώ απορρίπτει την αντιπρόταση των Ευρωπαίων, σχολιάζοντας ότι η τελευταία δεν είναι εποικοδομητική και ότι απλώς δεν λειτουργεί για τη Μόσχα.

«Το ευρωπαϊκό σχέδιο, με την πρώτη ματιά… είναι εντελώς μη εποικοδομητικό και δεν λειτουργεί για εμάς» δήλωσε σε δημοσιογράφους στην Μόσχα ο σύμβουλος του Κρεμλίνου για θέματα εξωτερικής πολιτικής, Γιούρι Ουσακόφ.

Ο πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν είχε δηλώσει την Παρασκευή ότι οι προτάσεις των ΗΠΑ για ειρήνη στην Ουκρανία θα μπορούσαν να αποτελέσουν τη βάση για την επίλυση της σύγκρουσης, αλλά ότι εάν το Κίεβο απορρίψει το σχέδιο, τότε οι ρωσικές δυνάμεις θα προχωρήσουν περαιτέρω.

Ο Ουσακόφ είπε ότι «όχι όλες, αλλά πολλές θέσεις αυτού του (αμερικανικού) σχεδίου μας φαίνονται αρκετά αποδεκτές». Ο ίδιος προσέθεσε ότι ορισμένες ωστόσο θα έπρεπε να συζητηθούν πιο λεπτομερώς.