Ισχυρή αυξητική τάση συνεχίζει να παρουσιάζει η γυναικεία ναυτική απασχόληση, παρά το γεγονός ότι το ναυτικό επάγγελμα παραμένει «ανδροκρατούμενο». Ενα από τα μεγαλύτερα ποσοστά γυναικείας απασχόλησης παγκοσμίως παρουσιάζει η ελληνική ναυτική αγορά εργασίας, καθώς οι γυναίκες ναυτικοί αποτελούν το 7,8% της συνολικής εγγεγραμμένης ναυτικής απασχόλησης στην Ελλάδα, υπερβαίνοντας σημαντικά τον διεθνή και ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Το 2024 η εγγεγραμμένη γυναικεία ναυτική απασχόληση ανήλθε συνολικά σε 2.048 άτομα, αύξηση 11,4% σε σχέση με το 2023 και συνολική αύξηση 65,6% εντός της τελευταίας 5ετίας. Ειδικά για τον 8ο μήνα του 2024, η εγγεγραμμένη γυναικεία ναυτική απασχόληση (1.415) σημείωσε αύξηση 11,8% σε σχέση με τον 8ο μήνα του 2023 (1.265 άτομα). Οι εγγεγραμμένες ναυτικοί είναι σχεδόν όλες Ελληνίδες (99%, 2.030 άτομα). Το ποσοστό των γυναικών δόκιμων/εκπαιδευόμενων ναυτικών διευρύνεται συνεχώς, έχοντας ήδη φτάσει το 11,8% και σημειώνοντας αύξηση σχεδόν δύο ποσοστιαίων μονάδων σε σχέση με το 2023 (10%).
Αυτά είναι μερικά από τα συμπεράσματα της πρωτότυπης μελέτης του Ναυτικού Απομαχικού Ταμείου (ΝΑΤ) «Διεθνείς καλές πρακτικές για την προώθηση της γυναικείας ναυτικής απασχόλησης», την οποία επιμελήθηκε ο καθηγητής Δικαίου Κοινωνικής Ασφάλειας και διευθυντής του Ερευνητικού Εργαστηρίου Κοινωνικής Διοίκησης του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής, Γαβριήλ Αμίτσης. Η μελέτη παρουσιάστηκε σε εκδήλωση στον χώρο της βιβλιοθήκης του Ιδρύματος Αικατερίνης Λασκαρίδη, στον Πειραιά, παρουσία της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, στελεχών του υπουργείου Ναυτιλίας, εκπροσώπων της ακαδημαϊκής και ναυτιλιακής κοινότητας, φορέων της ναυτεργασίας και στελεχών του ΝΑΤ. Ακολούθησε συζήτηση για το πώς τα πορίσματα της μελέτης μπορούν να συμβάλουν έμπρακτα στην ενίσχυση της παρουσίας στο ναυτικό επάγγελμα γυναικών, οι οποίες αποτελούν μεν δυναμικό τμήμα της ναυτικής απασχόλησης στην Ελλάδα, που έχει όμως ακόμα τεράστια περιθώρια περαιτέρω ανάπτυξης.
Ακόμα σύμφωνα με τη μελέτη, βασικό χαρακτηριστικό του εγγεγραμμένου γυναικείου ναυτικού δυναμικού είναι ότι στη μεγάλη του πλειοψηφία απασχολείται στην ευρύτερη κατηγορία των επιβατηγών (68,3% το 2024 με αύξηση 2% σε σχέση με το 2023), γεγονός που επιβεβαιώνει τον διαχρονικά κρίσιμο ρόλο του τουρισμού στη γυναικεία ναυτική απασχόληση. Ωστόσο, αξιόλογη αύξηση της γυναικείας απασχόλησης παρατηρήθηκε το 2024 και στην κατηγορία των δεξαμενόπλοιων (αύξηση 17,7% σε σχέση με το 2023).
Ο καθηγητής Γαβριήλ Αμίτσης ανέφερε ότι «η μελέτη καλύπτει ένα σημαντικό κενό δεδομένων για τη ναυτική αγορά εργασίας. Ταυτόχρονα αναδεικνύει τις προκλήσεις για αυτή την αγορά και ιδιαίτερα για την Ελλάδα». Οπως είπε, «η μελέτη αποτυπώνει και εισηγείται σειρά δράσεων για την ενίσχυση της γυναικείας απασχόλησης στη ναυτιλία. Ταυτόχρονα, στηρίζει το Ειδικό Σχέδιο Δράσης του ΝΑΤ για αυτόν τον σκοπό, το οποίο είναι πρωτοπόρο. Το επόμενο διάστημα η μελέτη θα αξιοποιηθεί για να πάμε από τη θεωρία στην πράξη των αναγκαίων παρεμβάσεων».
Η διοικήτρια και πρόεδρος του Δ.Σ. του ΝΑΤ, Γεωργία Μανιάτη, ανέφερε ότι το ΝΑΤ, με την έμπρακτη υποστήριξη του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, έχει εντάξει στον σχεδιασμό του για το 2026, Ειδικό Σχέδιο Δράσης για τη Γυναικεία Ναυτική Απασχόληση στην Ελλάδα.
Αναφορικά με τη ναυτική απασχόληση στην Ελλάδα (συνολικά άνδρες και γυναίκες) σύμφωνα με την 3η έκθεση του ΝΑΤ συνεχίζεται η αυξητική τάση. Το 2024 ο συνολικός αριθμός των εγγεγραμμένων ναυτικών ανέρχεται σε 26.232, καταγράφοντας αύξηση 2,7% σε σχέση με το 2023. Η συντριπτική πλειοψηφία (90%) του εγγεγραμμένου ναυτικού ανθρώπινου δυναμικού είναι Ελληνες, άνδρες, η μεγάλη πλειοψηφία (70,7%) είναι ηλικίας 18-45 ετών και ένα σημαντικό μέρος (34%) είναι νεαρά άτομα ηλικίας 18-30 ετών.
Οι πολυπληθέστερες ειδικότητες ναυτολόγησης το 2024 ήταν οι ειδικότητες του πλοιάρχου (2.381 άτομα) και του ανθυποπλοιάρχου (2.131 άτομα) στους αξιωματικούς πληρώματος, ενώ οι ειδικότητες του ναύτη (4.192 άτομα συμπεριλαμβανομένων των ναυτοπαίδων και αντλιωρών) και του θαλαμηπόλου (2.979 άτομα) στα κατώτερα πληρώματα. Επισημαίνεται ότι το 2024 παρατηρήθηκε και μεγάλη αύξηση των συνταξιούχων ναυτικών που επιθυμούν να επιστρέψουν στην αγορά εργασίας (αύξηση 81,5% των αιτήσεων επανάληψης επαγγέλματος σύμφωνα με τα διαθέσιμα δεδομένα του ΟΠΣ/ΝΑΤ).
