ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ Δήμητρα Αθανασοπούλου
Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης
Προσθήκη του efsyn.gr στην Google

Οι επαγγελματίες ψυχικής υγείας αντιμετωπίζονται συχνά ως άτρωτες αψεγάδιαστες φιγούρες με τεράστια ψυχική ανθεκτικότητα, σχεδόν απρόσβλητοι από το ανθρώπινο τραύμα… Στην πραγματικότητα όμως -όπως καταδεικνύουν οι περισσότερες μελέτες- είναι άνθρωποι με τα δικά τους ευάλωτα σημεία, που έχουν επεξεργαστεί τις όποιες τραυματικές εμπειρίες τους έτσι ώστε τα βιώματά τους να γίνουν όχημα βαθύτερης κατανόησης των θεραπευομένων τους.

Το βιβλίο «Πληγωμένοι Θεραπευτές» του Keh-Ming Lin (Εκδόσεις Ικαρος) εξετάζει τις ζωές και τα έργα δεκαπέντε πρωτοπόρων της ψυχοθεραπείας οι οποίοι άνοιξαν τον δρόμο για τη μελέτη της ανθρώπινης ψυχής παρά τις δικές τους τραυματικές εμπειρίες, εσωτερικές συγκρούσεις και ατέλειες. Για την ακρίβεια ο συγγραφέας και επίτιμο μέλος της Αμερικανικής Ψυχιατρικής Εταιρείας αναδεικνύει τον ρόλο που παίζουν οι ψυχικές οδύνες και οι σωματικές δοκιμασίες στη διαμόρφωση των θεραπευτών, καταδεικνύοντας ότι η θεραπεία δεν προκύπτει από την απουσία πόνου, αλλά από τη συνειδητή σχέση με αυτόν.

Η έννοια του «πληγωμένου θεραπευτή», όπως διατυπώθηκε από τον Καρλ Γιουνγκ, υποστηρίζει ότι το προσωπικό τραύμα δεν αποτελεί απαραίτητα μειονέκτημα. Αντιθέτως, μπορεί να λειτουργήσει ως πηγή βαθύτερης κατανόησης του θεραπευόμενου. Ο Keh-Ming Lin χρησιμοποιεί αυτό τον όρο για να αναδείξει τη σημασία της αποδοχής της ανθρώπινης ευαλωτότητας και να επανατοποθετήσει τον θεραπευτή όχι ως αυθεντία, αλλά ως συμμέτοχο στη θεραπευτική διαδικασία. Συνεπώς η αναγνώριση της ευαλωτότητας όχι μόνο δεν υπονομεύει την επαγγελματική τους επάρκεια αλλά, αντίθετα, ενισχύει τον ρόλο τους με την προϋπόθεση πως δεν έχουν αφήσει ανεπεξέργαστα τα τραύματά τους και τις ψυχικές τους οδύνες.

Το βιβλίο, που βασίζεται σε έρευνες και ντοκουμέντα, αποτελεί σημαντική συμβολή στην ιστορία και τη φιλοσοφία της ψυχοθεραπείας. Ενδεικτικά ο συγγραφέας μάς εξηγεί ότι η εμμονή του Φρόιντ με το ασυνείδητο δεν ήταν μόνο επιστημονική, αλλά και προσωπική και πως η θεωρία του γεννήθηκε μέσα από μια συνεχή εσωτερική πάλη. Συγκεκριμένα η θεωρία του οιδιπόδειου συμπλέγματος γεννήθηκε μετά τον θάνατο του πατέρα του και την αναζήτηση μιας πατρικής φιγούρας. Την ίδια στιγμή η θεωρία του Ερικ Ερικσον διαμορφώθηκε μέσα από την ισόβια αναζήτηση του βιολογικού του πατέρα και της ταυτότητάς του. Ο Γιουνγκ -για τον Lin- ήταν παράδειγμα θεραπευτή, καθώς μετέτρεψε την ψυχική αποδιοργάνωση και τη λαχτάρα του για μητρική γνώση σε γνώση για το συλλογικό ασυνείδητο. Κάτι ανάλογο συνέβη και στην περίπτωση της Μέλανι Κλάιν, της οποίας η συνεισφορά στην ψυχανάλυση παιδιών είναι ανεκτίμητη.

Μέσα από τις ιστορίες των 15 πρωτοπόρων της ψυχοθεραπείας φαίνεται -σελίδα σελίδα- πως πολλά από τα θεωρητικά επιτεύγματά τους και οι πρωτοποριακές ιδέες τους γεννήθηκαν μέσα από τις δικές τους εσωτερικές συγκρούσεις και ψυχικές οδύνες. Για να μεταμορφώσουν ωστόσο τις πληγές σε ρηξικέλευθες ιδέες έπρεπε προηγουμένως να τις έχουν αναγνωρίσει και να τις έχουν επεξεργαστεί. Ιδίως στην κλινική πρακτική οι θεραπευτές οφείλουν να κάνουν μια συνειδητή εργασία των τραυμάτων τους, ώστε να μη συγχέουν τη δική τους ανάγκη για ίαση με τον ρόλο τους απέναντι στους άλλους. Η προσωπική θεραπεία θεωρείται πλέον θεμελιώδης προϋπόθεση για την άσκηση ψυχοθεραπείας, καθώς η ψυχική υγεία των θεραπευτών αποτελεί θεμέλιο λίθο της αποτελεσματικότητας της θεραπείας των Αλλων.

Εχει αποδειχτεί μέσα από σχετικές έρευνες πως οι θεραπευτές που έχουν κάνει προσωπική θεραπεία παρουσιάζουν υψηλότερα επίπεδα ενσυναίσθησης και επαγγελματικής ανθεκτικότητας. Επιπλέον η κλινική εποπτεία προσφέρει χώρο επεξεργασίας συναισθηματικών αντιδράσεων και δεοντολογικών διλημμάτων, ιδίως αν αναλογιστούμε πως η συνεχής έκθεση στον ψυχικό πόνο των άλλων μπορεί να ενεργοποιήσει ανεπεξέργαστα προσωπικά τραύματα καθιστώντας τον θεραπευτή ευάλωτο σε συναισθηματική υπερφόρτιση.

Στους «Πληγωμένους Θεραπευτές» η θεραπευτική σχέση παρουσιάζεται ως χώρος συνάντησης δύο ανθρώπων και όχι ως μια ψυχρή, τεχνική διαδικασία. Η ειλικρίνεια, η ταπεινότητα και η αποδοχή της ανθρώπινης ατέλειας δημιουργούν τις συνθήκες για πραγματική αλλαγή.

Ο θεραπευτής δεν «σώζει», αλλά συνοδεύει. Το προσωπικό τραύμα δεν είναι ούτε στίγμα ούτε εγγύηση θεραπευτικής επάρκειας. Η αξία του έγκειται στον τρόπο που αναγνωρίζεται και επεξεργάζεται.

Εξάλλου είμαστε όλοι πληγωμένοι, όλοι τραυματισμένοι. Ακόμα και ο Ασκληπιός, ο θεός της Ιατρικής, υπέστη τραύματα κατά τη γέννησή του από τον τραγικό θάνατο της μητέρας του. Ας μας επιτρέψουμε να γίνουμε καλύτεροι μέσα από την επαφή με την ευαλωτότητα και το πλήγιασμά μας. Διότι είναι εφικτό οι πληγές μας να μη μας καθορίζουν αρνητικά, αλλά να γίνονται το μέσο μέσα από το οποίο προσφέρουμε νόημα και στήριξη στους άλλους.