Το ΠΑΣΟΚ του 1974 του Ανδρέα Παπανδρέου έχει μεγάλες διαφορές –αλλά και ομοιότητες– από το σημερινό ΠΑΣΟΚ του 2025 του Νίκου Ανδρουλάκη (51 χρόνια αργότερα). Πρόσφατα, διάβασα ένα εκτεταμένο άρθρο, ανάλυση για το ΠΑΣΟΚ του Κώστα Λαλιώτη, ο οποίος μέσα από μια ιστορική αναδρομή προσπαθεί να μας πείσει ότι το κίνημα που ίδρυσε ο Ανδρέας Παπανδρέου το 1974 –ως συνέχεια τότε του ΠΑΚ– και έφτασε να αγκαλιάσει μέχρι και το 48 % του ελληνικού λαού, έχει μέλλον.
Εντύπωση μου έκανε ότι στο άρθρο του ο Κώστας Λαλιώτης, αναφέρεται στον «μαγικό αριθμό 3» ( ! ), ισχυρίζεται μάλιστα ότι ένας μυημένος στην φιλοσοφική θεώρηση του Πυθαγόρα και στην «αριθμοσοφία» θα διαπιστώσει ότι ο αριθμός 3 αποτελεί ουσιαστικά τη λυδία λίθο του ιδρυτικού μύθου και της ιδρυτικής αλήθειας του πάλαι ποτέ μεγάλου πατριωτικού κινήματος.
Πρέπει να ομολογήσω ότι παρόμοια ανάλυση που συνδυάζει την στέρεη πραγματικότητα με την μαγεία των μυθικών συμβολισμών δεν συνάντησα πουθενά τα πενήντα δύο χρόνια που είμαι στην ενεργό πολιτική δράση και στην δημοσιογραφία. Προσωπικά, γνωρίζω για την ίδρυση του κινήματος τα παρακάτω αναμφισβήτητα ιστορικά δεδομένα:
Τον Νοέμβριο του ‘73, έχει γίνει η εξέγερση του Πολυτεχνείου και η ανάληψη της εξουσίας από τους σκληρούς του Ιωαννίδη. Ο αγώνας του λαού κατά της Χούντας έχει ριζοσπαστικοποιηθεί και έχουν αρχίσει να διαφαίνονται οι αδυναμίες της παραδοσιακής Αριστεράς να εκφράσει το συνολικό κίνημα της εξέγερσης.
Στις 25 του Απρίλη του 1974 ξεσπάει στην Πορτογαλία η «Επανάσταση των Γαρυφάλων» που γεμίζει όλη την Ευρώπη αισιοδοξία. Η αρχή του τέλους για τις χούντες Πορτογαλίας, Ισπανίας, Ελλάδας.
Δυστυχώς για την Ελλάδα η πτώση της δικτατορίας περνάει μέσα από το πραξικόπημα κατά του Μακαρίου και την τουρκική εισβολή και κατοχή του βόρειου τμήματος της Κύπρου.
Επιπλέον, η πτώση της βρίσκει το ΠΑΚ, στο απόγειο της επιρροής του με ριζοσπαστικές απόψεις και αντι–ιμπεριαλιστικό προσανατολισμό. Έτσι προκύπτει η ανακοίνωση του Εθνικού Συμβουλίου του ΠΑΚ, μετά την επιστροφή Καραμανλή στην Ελλάδα, για «αλλαγή φρουράς».
Μέσα σε αυτό το κλίμα, συντελούνται δύο εξελίξεις στην οργάνωση του ΠΑΚ. Η πρώτη ήταν η παγγερμανική συγκέντρωση της Φρανκφούρτης στις 4 Αυγούστου 1974, και η δεύτερη η σύνταξη του κειμένου διακήρυξης, που έμεινε γνωστό σαν «διακήρυξη της 3ης Σεπτέμβρη». Στην παγγερμανική συγκέντρωση προέκυψαν αποφάσεις για τη μελλοντική πορεία του λαϊκού κινήματος. Συν τοις άλλοις προέκυψε η αναγκαιότητα δημιουργίας πολιτικού φορέα και κατ’ ανάγκην, η αναγκαιότητα συγγραφής ενός κειμένου που να το εξαγγέλει. Ενός κειμένου που να στηρίζεται στη λογική Κινήματος, που να προσδιορίζει σαφώς ένα πλαίσιο αρχών στο οποίο έπρεπε όλοι να δεχθούν.
Με εντολή του αρχηγού του ΠΑΚ Ανδρέα Παπανδρέου, στις αρχές Αυγούστου 1974, συγκεντρώθηκαν στο Μόναχο εκπρόσωποι για τη σύνταξη της Διακήρυξης του Νέου Πολιτικού Οργανισμού που εξαγγέλθηκε στη συνέχεια στις 3 Σεπτέμβρη. Οι συντάκτες της Διακήρυξης ήταν: Γιώργος Λιάνης καθηγητής από τις Η.Π.Α., Πάνος Μαντάς, Θόδωρος Αγγελόπουλος, Μιχάλης Χαραλαμπίδης, Σωτήρης Κωστόπουλος, Γιώργος Τσουγιόπουλος από Οργάνωση Δυτικής Γερμανίας, Γιάννης Ζαφειρόπουλος από Οργάνωση Μεγάλης Βρετανίας, Άκης Τσοχατζόπουλος και Γιώργος Παπαγιαννόπουλος από το Γραφείο Εθνικού Συμβουλίου του ΠΑΚ.
Το κείμενο έγινε αντικείμενο εκτεταμένης συζήτησης στο Καστρί με τους παλαιούς βουλευτές της Ε.Κ. και με ελάχιστες τροποποιήσεις, και κατόπιν της επιμονής όλων των παρόντων μελών του ΠΑΚ για τη διατήρηση της έννοιας της κοινωνικοποίησης, εξαγγέλθηκε και έγινε η ιδρυτική Διακήρυξη του νεοεμφανιζόμενου ΠΑΣΟΚ.
Έκτοτε πέρασαν 51 χρόνια. Όσοι είμαστε τυχεροί και ζούμε σήμερα βλέπουμε ότι η Ιστορία τελικά ΔΕΝ έχει τέλος (και ας λέει το αντίθετο ο Φράνσις Φουκουγιάμα) και εναπόκειται πλέον στους ενεργούς πολίτες να αποφασίσουν τι και ποιος θα τους κυβερνήσει με προοπτική την Ελλάδα του 2030 και ακόμη παραπέρα.
Προσωπικά, πιστεύω ότι ο Κώστας Λαλιώτης ΔΕΝ είναι ένας τυχαίος «πολιτικός του σωρού» από αυτούς που μας έχουν συνηθίσει να γεμίζουν τα παράθυρα των καναλιών με πομφόλυγες. Είναι μεγάλου διαμετρήματος διορατικός πολιτικός με βαρύνουσα γνώμη πάντοτε – διαχρονικά – για τις πολιτικές εξελίξεις. Φαινόμενο παρόμοιο, δεν έχω συναντήσει, ειλικρινά, πουθενά στον πλανήτη. Είχα μια μακρά προϋπηρεσία εκείνα τα πρώτα χρόνια στις διεθνείς σχέσεις του ΠΑΣΟΚ και είχα συναντήσει δεκάδες προσωπικότητες στις αραβικές χώρες στην Λατινική Αμερική και – βεβαίως – στην Ευρώπη. Κάποια στιγμή, όμως, το 1996, διαφώνησα κάθετα με τον σημιτισμό κα αποχώρησα από το ΠΑΣΟΚ.
Όταν φτιάξαμε το Δημοκρατικό Κοινωνικό Κίνημα (ΔΗΚΚΙ) ο αρχηγός μας, Δημήτρης Τσοβόλας, μου εμπιστεύτηκε την θέση του αναπληρωτή γραμματέα διεθνών σχέσεων του κόμματος. Πουθενά, λοιπόν, στον κόσμο δεν συνάντησα πολιτική προσωπικότητα του διαμετρήματος του Κώστα Λαλιώτη! Την ίδια εκτίμηση προς τον Κώστα είχε και ο πολιτικός μου μέντορας ο Μιχάλης Ράπτης! Πάντοτε στις συζητήσεις μας, πότε στο Κολωνάκι, στο ξενοδοχείο Εσπέρια, αλλά και στο εξωτερικό, αναφερόμασταν στον Κώστα Λαλιώτη, τον Μεγάλο Ιεροφάντη του ΠΑΣΟΚ! Θυμάμαι το 1979, βρισκόμουν στις Η.Π.Α. και παρακολουθούσα σεμινάρια διεθνούς πολιτικής στο Πανεπιστήμιο Τζωρτζ Τάουν στην Ουάσιγκτον. Επισκεφτήκαμε, λοιπόν, τον Οίκο των Βάντερμπιλντ στην Βαλτιμόρη και είδαμε το θρυλικό δωμάτιο με τους κεντημένους τάπητες στους τοίχους. Η μυθολογία της Αμερικής έλεγε ότι αυτά τα κεντημένα χαλιά τα είχαν υφάνει εξώκοσμες μάγισσες, υφάντρες του αέναου χρόνου! Αυτός υπήρξε για το ΠΑΣΟΚ σε τελική ανάλυση ο Κώστας. Ένας αριστοτέχνης στην ύφανση του πολιτικού χρόνου, ο μάγος Μέρλιν στο Κάμελοτ του βασιλιά Αρθούρου! Τον Κώστα αποκαθήλωσε ο Σημιτισμός από την θέση του Γενικού Γραμματέα του Κόμματος και αυτός ΔΕΝ αντέδρασε, γιατί τον ενδιέφερε –φαντάζομαι– η ενότητα του ΠΑΣΟΚ. Τον διαδέχθηκε ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης…
Τα χρόνια κύλησαν, οι περισσότεροι από τους διακεκριμένους σημιτικούς πολιτικούς παράγοντες εντάχθηκαν στη Νέα Δημοκρατία, ανταποκρινόμενοι στο κάλεσμα του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη. Ο Κώστας Λαλιώτης, πάντως, παρέμεινε σταθερός στις αρχικές θέσεις του και εξακολουθεί να οραματίζεται ένα νέου τύπου ΠΑΣΟΚ του ΑΥΡΙΟ! Ο χρόνος πλέον θα αναλάβει την συνέχεια της Ιστορίας. Έτσι γίνεται πάντοτε από την αρχή του κόσμου…
*Διευθυντής της Ομογενειακής Εφημερίδας «Φωνή των Αποδήμων». Επίτιμο μέλος του Δημοκρατικού Κόμματος των Η.Π.Α. και Τακτικό Μέλος της Ελληνοαμερικανικής Ένωσης. Στις εκλογές του 2019 πολιτεύτηκε με το ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ στην Α’ Περιφέρεια Αθήνας
