Σε έναν τόπο με πλούσια ιστορική και πολιτιστική κληρονομιά, στο Ναύπλιο, δημιουργήθηκε ένας ελεύθερος χώρος ιδεών, το Ανοιχτό Πανεπιστήμιο Ναυπλίου, που έχει στόχο την πνευματική ανάπτυξη της πόλης, με τη διοργάνωση διαλέξεων, ημερίδων και συνεδρίων, με τη συνεργασία επιστημόνων και ειδικών σε θέματα ευρύτερου κοινωνικού ενδιαφέροντος, αναπτύσσοντας τον δημόσιο διάλογο σε θέματα επικαιρότητας.
Το Ανοιχτό Πανεπιστήμιο, που βασίζεται στη συλλογικότητα και στον πλουραλισμό, έχει δώσει το στίγμα του με δύο εκδηλώσεις, μία για την Τεχνητή Νοημοσύνη και μία για την κλιματική κρίση και το νερό, και έπεται συνέχεια.
Ο Γιάννης Κουζής, ομότιμος καθηγητής του Παντείου Πανεπιστημίου που πρωτοστάτησε σε αυτήν την καινοτόμο πρωτοβουλία, μας δίνει το στίγμα πλεύσης.
● Πώς ξεκίνησε η ιδέα για τη δημιουργία του Ανοιχτού Πανεπιστημίου Ναυπλίου και γιατί επιλέξατε το Ναύπλιο ως έδρα;
Η ιδέα για τη δημιουργία του Ανοικτού Πανεπιστημίου Ναυπλίου ξεκίνησε από τον προηγούμενο χρόνο με στόχο να υλοποιηθεί στη συγκεκριμένη πόλη με την οποία υπάρχουν ιδιαίτεροι δεσμοί από τους πρωτεργάτες της, που είναι κάτοικοι ή τακτικοί επισκέπτες της, λόγω καταγωγής αλλά και αγάπης για τις ομορφιές της. Η πανεπιστημιακή ιδιότητα μελών του ήταν το πρώτο έναυσμα ώστε να αξιοποιηθεί μεγάλο εύρος επιστημονικών επαφών για τη δημιουργία ενός χώρου ανοικτού διαλόγου στην πόλη βασισμένου στην τεκμηριωμένη επιστημονική γνώση. Η ιδέα αυτή δεν θα μπορούσε να ευδοκιμήσει αν δεν υπήρχε η καθοριστική συμβολή δραστήριων ανθρώπων της τοπικής κοινωνίας που όχι μόνο εγγυήθηκαν και διασφάλισαν τη δυνατότητα υλοποίησής της στηριγμένοι στη γνώση της τοπικής πραγματικότητας, αλλά και συνέβαλαν με ιδιαίτερο ζήλο στην επιτυχία της.
● Ποιος ο σκοπός και οι στόχοι;
Η πρωτοβουλία αποσκοπεί στη δημιουργία ενός ελεύθερου πεδίου ιδεών για την ενίσχυση της πνευματικής ανάπτυξης της πόλης, σημαντικού χώρου ιστορικής και πολιτισμικής κληρονομιάς, σε μια παρατεταμένη περίοδο επιταχυνόμενης κρίσης αξιών που καταγράφεται στο γενικότερο εθνικό επίπεδο. Για τον σκοπό αυτό συστάθηκε η νομικά ευέλικτη μορφή της Ενωσης Προσώπων του Ανοικτού Πανεπιστημίου Ναυπλίου, με μέλη κατοίκους και φίλους της πόλης, για την υλοποίηση των στόχων της. Η αναφορά στον όρο «Πανεπιστήμιο» δεν παραπέμπει στην τυπική έννοια της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης, αλλά στην ανοικτή διαδικασία της ελεύθερης διακίνησης ιδεών, βασισμένη στον επιστημονικά τεκμηριωμένο λόγο.
Με βάση το καταστατικό, αυτό επιτυγχάνεται με τη διοργάνωση διαλέξεων σε τακτά χρονικά διαστήματα, ημερίδων και συνεδρίων, με τη συμμετοχή επιστημονικού και εξειδικευμένου προσωπικού σε θέματα ευρύτερου κοινωνικού ενδιαφέροντος, τη λειτουργία χώρου δημόσιου διαλόγου με θέματα επικαιρότητας τοπικού και γενικότερου χαρακτήρα. Στο πλαίσιο αυτό η Ενωση Προσώπων συνεργάζεται με μέλη πανεπιστημιακών και επιστημονικών φορέων ανά την Ελλάδα, καθώς επίσης με φορείς της πόλης και του νομού για θέματα κοινού ενδιαφέροντος. Παράλληλα, τονίζεται ότι η πρωτοβουλία δεν υποκρύπτει στόχους και φιλοδοξίες ανεξάρτητους από τους καταστατικούς σκοπούς.
● Ποια είναι τα κύρια χαρακτηριστικά αυτής της πρωτότυπης πρωτοβουλίας;
Τα κύρια χαρακτηριστικά που συνυπάρχουν, διαμορφώνοντας όρους ενός καινοτόμου εγχειρήματος σε μια επαρχιακή πόλη, εντοπίζονται στα εξής: α) Συλλογικότητα, χωρίς αρχηγισμούς και προσωπικούς διαγκωνισμούς σωματειακών μορφών, μέσα από την ισότιμη παρουσία των μελών της Ενωσης και με ένα συλλογικό συντονιστικό όργανο, χωρίς πρόεδρο, που διεκπεραιώνει τη βούληση των μελών και συντονίζει τις δράσεις. β) Δημιουργική συμμετοχή των μελών με την κατάθεση προτάσεων για τις θεματικές των εκδηλώσεων που αποφασίζονται κατά προτεραιότητα, και με το συντονιστικό να αναλαμβάνει την εξασφάλιση των ειδικών ομιλητών αναζητώντας παράλληλα τον πλουραλισμό απόψεων. Επίσης, τα μέλη, ενόψει των εκδηλώσεων, καταθέτουν εγκαίρως ερωτήματα προς τους ομιλητές ώστε οι απαντήσεις να περιλαμβάνονται στις εκλαϊκευμένες εισηγήσεις και παρεμβάσεις τους. Τέλος, οι εκδηλώσεις διανθίζονται με τον διάλογο εισηγητών και κοινού σε αποφυγή των, από καθέδρας, μονολόγων. γ) Πλουραλισμός στη σύνθεση των μελών της Ενωσης, χωρίς χρωματισμούς και αποκλεισμούς, ώστε το εγχείρημα να αποκτήσει την ευρύτερη δυνατή αποδοχή από την τοπική και ευρύτερη κοινωνία, για εκδηλώσεις σε θέματα κοινού ενδιαφέροντος από τη διεθνή, εθνική και τοπική επικαιρότητα. δ) Εθελοντισμός σε όλα τα επίπεδα των συμμετεχόντων, από τα μέλη της Ενωσης έως και τους ομιλητές στις εκδηλώσεις που παρευρίσκονται στο Ναύπλιο σε απόλυτα εθελοντική βάση, με μόνα κίνητρα τη διάθεση προσφοράς στη γνώση σε συνδυασμό με τη χαρά να επισκεφθούν την πόλη. Είναι πολύ ευχάριστο ότι υπάρχει πληθώρα συναδέλφων με ενδιαφέρον συμμετοχής υπό αυτές τις προϋποθέσεις, σε μια εποχή κυριαρχίας της αγοραίας λογικής και της άγρας «προγραμμάτων».
● Πόσα μέλη αριθμεί σήμερα η πρωτοβουλία; Πώς μπορεί κάποιος να γίνει μέλος;
Η Ενωση των πρώτων 37 ιδρυτικών μελών ήδη αριθμεί 103 μέλη με συνεχώς αυξανόμενους ρυθμούς συμμετοχής, ενώ στις εκδηλώσεις παρευρίσκεται ακόμα και υπερδιπλάσιος αριθμός των εγγεγραμμένων μελών. Και αυτό για μια μικρή πόλη, μέσα σε δύο μήνες από την πρώτη εκδήλωση, είναι εξαιρετικά ενθαρρυντικό. Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να στέλνουν αίτημα εγγραφής στο [email protected]. Επιπλέον πληροφορίες για την πρωτοβουλία βρίσκονται στην ιστοσελίδα: www.apnafplio.gr
● Ποιες εκδηλώσεις έχετε οργανώσει μέχρι σήμερα και ποιες προγραμματίζετε στο άμεσο μέλλον;
Εχουμε ήδη κάνει δύο εκδηλώσεις. Η πρώτη σχετικά με την Τεχνητή Νοημοσύνη και ομιλητές τον Τέλη Τύμπα, καθηγητή του ΕΚΠΑ, και τον Κώστα Μπουγιούκο, επίκουρο καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Paris Cite. Η δεύτερη σχετικά με την κλιματική κρίση και το νερό, με ομιλητές τον Γιώργο Βελεγράκη, επίκουρο καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, και τον Βασίλη Ζόραπα, Mcs Γεωλογίας και προϊστάμενο της Ελληνικής Αρχής Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών. Ο τόπος διεξαγωγής, με τον αυτονόητο συμβολισμό του, είναι το Πρώτο Γυμνάσιο της πόλης μετά από την ιδιαίτερης σημασίας παραχώρηση του δήμου και την ευγενική φιλοξενία της διεύθυνσης του σχολείου.
Για το μέλλον προγραμματίζονται, κατά προτεραιότητα, εκδηλώσεις με θέματα όπως, δημοκρατία και κρίση, παγκόσμια ειρήνη και επιβουλή της, αγροτικός τομέας σε κρίση και συνέπειες, πολιτισμός και υποκουλτούρα, ενώ έπεται σειρά θεματικών με βάση, πάντοτε, τις προτάσεις των μελών.
● Πώς υποδέχτηκαν την πρωτοβουλία η επιστημονική κοινότητα αλλά και οι κάτοικοι του Ναυπλίου;
Με τη συνεχώς αυξανόμενη εγγραφή νέων μελών, αλλά και την ευρύτερη ανταπόκριση στις εκδηλώσεις με σημαντική παρουσία και από την τοπική επιστημονική κοινότητα, συμπεριλαμβανομένων και των εκπαιδευτικών. Αλλωστε, οι εκδηλώσεις ήταν αφορμή για αξιοποίηση εκπαιδευτικών προγραμμάτων από σχολεία της πόλης (π.χ. για την Τεχνητή Νοημοσύνη), αλλά και για την αναγκαία παρουσία της νέας γενιάς στο εγχείρημα.
