«Εμείς δεν τραγουδάμε για να ξεχωρίσουμε, αδερφέ μου, απ’ τον κόσμο.
Εμείς τραγουδάμε για να σμίξουμε τον κόσμο».
Γιάννης Ρίτσος, «Καπνισμένο τσουκάλι»
Ο ελληνικός λαός, είτε την ψηφίζει είτε όχι, θέλει την Αριστερά δυνατή, την Αριστερά στο προσκήνιο, την Αριστερά σε πρώτο κι όχι σε δεύτερο ρόλο. Θέλει μια Αριστερά κυβερνώσα κι όχι μια Αριστερά μονίμως στο παρασκήνιο και διαμαρτυρόμενη. Οι ηγέτες της Αριστεράς φαίνεται πως δεν θέλουν η Αριστερά να είναι δυνατή, να είναι στο προσκήνιο και σε πρώτο ρόλο. Οι ηγέτες της Αριστεράς προτιμούν μια Αριστερά της διαμαρτυρίας παρά μια Αριστερά της κυβέρνησης. Γέρνουν προς το μέρος του δογματισμού και της διάσπασης παρά προς το μέρος της διαλεκτικής και της ενότητας. Ο λαός θέλει μια δυνατή και ενωμένη Αριστερά, γιατί αισθάνεται ενδόμυχα πως έτσι μπορεί να ελπίζει και να αισιοδοξεί.
Δεν είναι ο εξωγενής παράγοντας που κάνει κακό στην Αριστερά. Το κατεστημένο είναι δεδομένο. Βρίσκεται απέναντι και την αντιμάχεται με λυσσώδη τρόπο. Κι έχει χίλιους δικούς του λόγους για να μη χωνεύει την Αριστερά και να θέλει τον αφανισμό της. Αυτό υπαγορεύουν τα οικονομικά του συμφέροντα. Ετσι είναι η δομή της κοινωνίας κι έτσι προχωρά η Ιστορία. Το ζήτημα είναι τι κάνουν αυτοί που δηλώνουν αριστεροί. Το κατεστημένο έχει διακηρύξει προ πολλών ετών το σύνθημα «η ισχύς εν τη ενώσει». Οι αντίπαλοι του συστήματος αναρωτιούνται άραγε αν οι σκόρπιες δυνάμεις της Αριστεράς πρέπει να ενωθούν και να ενδυναμωθούν μέσα στην ενότητά τους;
Η απάντηση, δυστυχώς, είναι πως ή αδυνατούν ή δεν θέλουν να κατανοήσουν αυτή την αναγκαιότητα. Μάλλον δεν θέλουν. Δεν τους νοιάζει, δεν είναι δική τους δουλειά, δηλώνουν εμμέσως πλην σαφώς. Ισως και να βολεύονται μ’ αυτή την πολυαρχία και τις θεωρητικές χωριστικές αναζητήσεις για το απώτερο μέλλον. Και πορεύονται κρατώντας στα χέρια συχνά τη μεζούρα για να μετρούν πόσο αριστερός είναι ο ένας και πόσο ο άλλος. Και είναι ολοφάνερο πως βγάζουν τον εαυτό τους αληθινό αριστερό και ψεύτικους όλους τους άλλους.
Η Ιστορία, παλιότερη και πρόσφατη, είναι ένας πολύτιμος σύμβουλος για να ερμηνεύουμε το παρόν και να πατάμε γερά στα πόδια μας. Στις εκλογές του 1958, μόλις εννιά χρόνια μετά το τέλος του Εμφυλίου και την απόλυτη επικράτηση της Δεξιάς, η Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά (ΕΔΑ) αναδεικνύεται δεύτερο κόμμα στο ελληνικό κοινοβούλιο με ποσοστό 24,42% και εκλέγει 79 βουλευτές. Και τούτο συνιστά ένα μοναδικό γεγονός που θα έπρεπε να τιμά την ελληνική ιστορία. Με μια πρόσφατη ήττα του Δημοκρατικού Στρατού, με τον εκτοπισμό και τις εξορίες χιλιάδων στελεχών και οπαδών, με το ΚΚΕ στην παρανομία, με συλλήψεις, παρακολουθήσεις, πιστοποιητικά κοινωνικών φρονημάτων και ένα κράτος φόβου και τρόμου, ο ένας στους τέσσερις Ελληνες δεν πτοήθηκε και δεν κατέθεσε τα όπλα.
Ηταν βέβαιο πως το κατεστημένο δεν θα καθόταν με σταυρωμένα τα χέρια. Το φάντασμα του κομμουνισμού πλανάται ξανά πάνω από τα κεφάλια του. Η συντήρηση ανασκουμπώνεται και παίρνει μέτρα για την εξόντωση της ΕΔΑ και τη μείωση των αριστερών, εναντίον των οποίων σημειώνονται απειλές, απαγορεύσεις και βίαια επεισόδια με τη συμμετοχή στρατού και αστυνομίας. Στις εκλογές «βίας και νοθείας» του 1961 η Αριστερά πέφτει δέκα μονάδες (14,63%) και εκλέγει μόνο 22 βουλευτές. Η δεκαετία του ’60 συγκλονίζεται από τις διαδηλώσεις των προοδευτικών νέων για τον εκδημοκρατισμό της χώρας με κυρίαρχα συνθήματα το 1 1 4 και το 15% για την παιδεία.
Μέσα στη θύελλα αυτή οργιάζει το καθεστώς των ανώμαλων πολιτικών εξελίξεων, όπου πρωταγωνιστούν παρακρατικές οργανώσεις δωσίλογων, ακροδεξιών και στοιχείων λούμπεν. Στόχος τους η περιχαράκωση της Αριστεράς ακόμη και με τη δολοφονία των ηγετών της. Σταθμός της παρακρατικής δράσης και μελανή κηλίδα της Ιστορίας, η δολοφονία του ειρηνιστή βουλευτή Γρηγόρη Λαμπράκη στη Θεσσαλονίκη, το βράδυ της Τετάρτης 22 Μαΐου 1963, αμέσως μετά την ομιλία του για την ειρήνη που διοργάνωσε η Επιτροπή για τη Διεθνή Υφεση και Ειρήνη (ΕΕΔΥΕ), της οποίας υπήρξε ιδρυτικό μέλος και ήταν αντιπρόεδρος. Η ανωμαλία θα κορυφωθεί με την επιβολή της στρατιωτικής δικτατορίας, η οποία προετοιμάστηκε αρκετά χρόνια πριν και επιβλήθηκε την 21η Απριλίου 1967.
Αλλά το ερώτημα είναι κατά πόσο η Αριστερά τότε μπορούσε να ενώσει τον λαό και με τη δική του δύναμη να ανατρέψει όλα τα σχέδια του συστήματος που οδηγούσαν στη δικτατορία. Κι αν τότε οι ηγέτες της δεν ήταν τόσο ώριμοι για να διαφυλάξουν και να ενδυναμώσουν το λαϊκό αίτημα για δημοκρατία και πρόοδο, σήμερα, εβδομήντα χρόνια μετά, με τόση πείρα και τόση γνώση, τι είναι αυτό που τους εμποδίζει να πράξουν το αυτονόητο; Ή δεν βλέπουν πως από αυτόν τον κατακερματισμό των λαϊκών δυνάμεων ο κατήφορος της χώρας παίρνει διαστάσεις εφιαλτικές;
*Φιλόλογος, συγγραφέας
-320x213.jpg)
