Μια σημαντική τομή στην ιατρική επιστήμη σημειώθηκε στην Κίνα, καθώς 71χρονος άνδρας έζησε για 38 μέρες με ένα γενετικά τροποποιημένο ήπαρ χοίρου στο σώμα του.
Όπως μεταδίδει το CNN, ο άνδρας υποβλήθηκε σε χειρουργείο και επέζησε μετά από την επέμβαση για 171 μέρες, από τις οποίες τις πρώτες 38 με την μεταμόσχευση του εν λόγω οργάνου.
Πρόκειται για την πρώτη περίπτωση που καταγράφεται σε επιστημονική μελέτη, αξιολογημένη από ομότιμους επιστήμονες (peer review).
Οι επιστήμονες είχαν ήδη σημειώσει πρώιμες επιτυχίες με μεταμοσχεύσεις γενετικά τροποποιημένων νεφρών και καρδιών χοίρων σε ανθρώπους, ενώ συκώτια χοίρων είχαν μεταμοσχευτεί σε εγκεφαλικά νεκρούς ασθενείς. Ωστόσο, οι ειδικοί στο πεδίο της ξενομεταμόσχευσης (xenotransplantation) — δηλαδή της χρήσης οργάνων ζώων σε ανθρώπους — είχαν εκφράσει ανησυχίες κατά πόσο το ήπαρ είναι κατάλληλο για τέτοιου είδους επεμβάσεις.
«Όλοι λένε πάντα, “το ήπαρ είναι πολύ περίπλοκο για μεταμόσχευση, σε σχέση με την καρδιά ή το νεφρό”, αλλά μετά από αυτό, νομίζω ότι στο μέλλον η άποψη αυτή θα αλλάξει. Το ήπαρ είναι καλή επιλογή, εφόσον μπορέσουμε να ενσωματώσουμε αρκετά ανθρώπινα γονίδια στον χοίρο», δήλωσε ο Dr. Beicheng Sun, πρόεδρος του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Anhui και συν-συγγραφέας της μελέτης.
Σε αντίθεση με την καρδιά και τα νεφρά που έχουν πιο περιορισμένες λειτουργίες, το ήπαρ είναι πιο δύσκολο στην αντικατάσταση γιατί έχει μεγάλο μέγεθος, διπλή αιμάτωση και πολλές λειτουργίες: καθαρίζει το αίμα, απομακρύνει τοξίνες και απόβλητα, επεξεργάζεται θρεπτικά συστατικά, παράγει χολή, βοηθά στην πήξη του αίματος και ρυθμίζει τα επίπεδα σακχάρου.
Πέρυσι, γιατροί στην Penn Medicine πραγματοποίησαν την πρώτη εξωτερική «αιμάτωση» ήπατος με όργανο από γενετικά τροποποιημένο χοίρο, χρησιμοποιώντας αίμα εγκεφαλικά νεκρού ασθενούς. Δεν υπήρξαν ενδείξεις φλεγμονής, και το σώμα παρέμεινε σταθερό για 72 ώρες.
Παρόμοια, σε περιστατικό του 2024 στην Κίνα, χορηγήθηκε ήπαρ χοίρου σε εγκεφαλικά νεκρό ασθενή. Το όργανο αφαιρέθηκε 10 μέρες μετά από επιθυμία της οικογένειας, χωρίς σημάδια απόρριψης ή φλεγμονής.
Η νέα μελέτη
Η νέα μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο Journal of Hepatology, υποδεικνύει ότι η μεταμόσχευση ήπατος από χοίρο σε άνθρωπο μπορεί να αποτελέσει «γέφυρα» για να παρατείνει τη ζωή ενός ασθενούς έως ότου ανακάμψει το δικό του ήπαρ ή βρεθεί κατάλληλος δότης.
«Στο μέλλον, ίσως το αριστερό μέρος του ήπατος (του ασθενούς) καταφέρει να αναγεννηθεί, και τότε αφαιρούμε το μόσχευμα — και αυτό θα είναι αρκετό για να υποστηρίξει τη ζωή. Ή μπορούμε να περιμένουμε έναν-δύο μήνες για μόσχευμα από άνθρωπο. Αυτή είναι μια πολύ σημαντική διαπίστωση», τόνισε ο Dr. Sun.
Με περισσότερους από 100.000 ανθρώπους σε λίστες αναμονής για μεταμόσχευση στις ΗΠΑ και πάνω από 9.000 που περιμένουν ήπαρ, η ζήτηση ξεπερνά κατά πολύ την προσφορά. Τα όργνανα των χοίρων είναι πολλά υποσχόμενα λόγω της ανατομικής και λειτουργικής ομοιότητας με τα ανθρώπινα.
Το ιστορικό χειρουργείο
Τον Μάιο 2024, γιατροί στην Κίνα μεταμόσχευσαν ήπαρ από 11 μηνών χοίρο (κλώνος με 10 γονιδιακές τροποποιήσεις για μείωση της απόρριψης και των λοιμώξεων) σε 71χρονο άνδρα.
Ο άνδρας νοσηλεύτηκε λόγω κίρρωσης του ήπατος από ηπατίτιδα Β και είχε και μεγάλο όγκο στο δεξιό λοβό. Οι προσπάθειες να συρρικνωθεί με χημειοθεραπεία απέτυχαν. Η χειρουργική αφαίρεση τμήματος ήπατος θα άφηνε ανεπαρκή ποσότητα για τις ανάγκες του οργανισμού.
Όταν ο όγκος κινδύνευε να ραγεί, ελέγχθηκαν συγγενείς ως πιθανοί δότες, αλλά κανείς δεν ταίριαζε. Έτσι προτάθηκε η μεταμόσχευση του ήπατος χοίρου — την οποία ο ασθενής και η κόρη του αποδέχθηκαν.
Ο Dr. Sun τόνισε: «Πρέπει να δείξουμε μεγάλο σεβασμό στον ασθενή και την οικογένειά του. Προσέφεραν κάτι πολύτιμο για την επιστήμη».
Το μόσχευμα εμφυτεύθηκε πάνω στο εναπομείναν ήπαρ του ασθενούς.
Αμέσως, το χοίρειο ήπαρ έλαβε αίμα (κοκκίνισε) και άρχισε να εκκρίνει χολή. Οι δείκτες ηπατικής λειτουργίας αυξήθηκαν σημαντικά την πρώτη μέρα, χωρίς σημάδια φλεγμονής ή απόρριψης.
Μέχρι την 10η μέρα, δεν υπήρχαν ενδείξεις οξείας απόρριψης, και το δικό του ήπαρ έδειχνε βελτιωμένη λειτουργία.
Ωστόσο, μέχρι την 25η μέρα, υπήρχαν ενδείξεις καρδιακού στρες, ενώ εξετάσεις έδειξαν σημάδια φλεγμονής. Οι γιατροί προσαρμόσαν την ανοσοκατασταλτική αγωγή.
Στη συνέχεια εμφανίστηκαν ενδείξεις θρομβωτικής μικροαγγειοπάθειας σχετιζόμενης με ξενομεταμόσχευση, κατά την οποία σχηματίζονται μικροθρόμβοι που καταστρέφουν αγγεία και όργανα.
Την 37η ημέρα, η πίεση του ασθενούς έπεσε απότομα και παρουσίασε απώλεια συνείδησης. Τότε θεωρήθηκε ότι το δικό του ήπαρ μπορούσε πλέον να υποστηρίξει τη ζωή του και το χοίρειο μόσχευμα αφαιρέθηκε την 38η ημέρα.
Το ήπαρ του συνέχισε να λειτουργεί ικανοποιητικά.
Ωστόσο, την 135η ημέρα, υπέστη αιμορραγία στο ανώτερο πεπτικό, και τελικά πέθανε την 171η ημέρα από την αρχική επέμβαση.
Οι συγγραφείς της μελέτης αναφέρουν ότι το περιστατικό προσφέρει σημαντικές γνώσεις και δείχνει ότι η ξενομεταμόσχευση ήπατος μπορεί να λειτουργήσει ως «γέφυρα» ζωής.
Ο καθηγητής Heiner Wedemeyer από το Πανεπιστήμιο του Ανόβερου (Γερμανία), ο οποίος συνέγραψε και σχετικό άρθρο στο Journal of Hepatology, δήλωσε: «Είναι πραγματικά πρωτοποριακό. Μου ανοίγει εντελώς νέες ιδέες ως μεταμοσχευτικός ηπατολόγος».
Είπε ότι είχε δει ασθενή με οξεία ηπατική ανεπάρκεια την ίδια ημέρα, που δεν πληρούσε τα κριτήρια για μεταμόσχευση ανθρώπινου ήπατος λόγω καρκίνου: «Αν είχα τότε ένα ήπαρ χοίρου για να τη στηρίξω, γιατί ίσως χρειαζόταν 3–7 εβδομάδες για να αναρρώσει μόνη της, θα το είχα κάνει. Το χοίρειο ήπαρ μας δίνει εντελώς νέες δυνατότητες».
