«Δεν άντεχα να βλέπω ανθρώπους να μη βρίσκουν τις απαντήσεις που ψάχνουν»

Απίστευτο αλλά αληθινό: το «Φως στο Τούνελ» της Αγγελικής Νικολούλη μετράει περισσότερες από τρεις δεκαετίες ζωής! Φέτος μπαίνει στην 31η συνεχόμενη σεζόν και επιστρέφει στο MEGA την Παρασκευή 17 Οκτωβρίου στις 23.20. Θα σπάσουν τα κοντέρ της τηλεθέασης πάλι. Και αυτές τις εβδομάδες η Αγγελική θα κυκλοφορήσει και το νέο της βιβλίο, «Απαγωγή» (εκδόσεις Καστανιώτη), που είναι εμπνευσμένο από πολύκροτη αληθινή υπόθεση. Μίλησα μαζί της, είχαμε να πούμε πολλά. Για την εκπομπή αλλά και την ίδια.

● Πώς σκέφτηκες να κάνεις το «Φως στο Τούνελ»;

Από τα πρώτα μου χρόνια στο αστυνομικό ρεπορτάζ έβλεπα υποθέσεις να χάνονται στη σιωπή. Φάκελοι με εξαφανίσεις και περίεργους θανάτους στοιβάζονταν στα συρτάρια των Αρχών ξεχασμένοι. Πίσω από κάθε σελίδα, πίσω από κάθε όνομα, υπήρχαν οικογένειες που ζούσαν στο κενό, με την αγωνία, με ένα γιατί.

Ετσι, η ιδέα του «Τούνελ» ήταν κάτι βαθύτερο. Δεν άντεχα να βλέπω ανθρώπους να αναζητούν απαντήσεις και να μην τις βρίσκουν. Ηθελα να τους δώσω βήμα. Να τους επιστρέψω την ελπίδα. Σκεφτόμουν πάντα ότι η δημοσιογραφία δεν μπορεί να είναι μόνο τίτλοι και τηλεθέαση. Οφείλει να είναι προσφορά, να ψάχνει βαθιά μέσα στις ζωές των ανθρώπων και να δίνει απαντήσεις χωρίς να εκτίθεται κανείς. Πίστευα ότι μέσα από την έρευνα και με τη συμμετοχή των τηλεθεατών μπορούν να γίνουν μικρά θαύματα. Και αυτά τα θαύματα τα ζούμε σχεδόν κάθε εβδομάδα επί τρεις δεκαετίες.

● Ποια στάδια έχει περάσει η εκπομπή όλα αυτά τα χρόνια;

Με ρωτάς για στάδια και εγώ σου λέω ότι είναι σαν να έχω ζήσει τρεις ζωές μέσα από το «Τούνελ». Η εκπομπή εξελίσσεται, ωριμάζει και προσαρμόζεται στις ανάγκες κάθε εποχής με επίκεντρο πάντα την προσφορά στον συνάνθρωπο. Ξεκινήσαμε το 1995, σε μια Ελλάδα χωρίς social media, με τηλέφωνα που χτυπούσαν ασταμάτητα στα γραφεία μας και με ανθρώπους να έρχονται με φωτογραφίες στα χέρια και δάκρυα στα μάτια. Τότε για κάθε στοιχείο και μαρτυρία προκειμένου να συνθέσουμε τα κομμάτια του παζλ έπρεπε να οργώσουμε τη χώρα. Τώρα έχουμε φτάσει στο σημείο που η τεχνολογία είναι απαραίτητη, μπορούμε να κάνουμε γεωεντοπισμούς, να αναλύουμε σήματα, να διασταυρώνουμε δεδομένα. Σήμερα το «Τούνελ» λειτουργεί σαν ένα μικρό ερευνητικό κέντρο. Δέχεται πληροφορίες απ’ όλο τον κόσμο, συνεργάζεται με Αρχές, με ψυχολόγους, με ειδικούς, με εθελοντές. Ομως, παρά τις αλλαγές, η ψυχή του έμεινε ίδια, μια δημοσιογραφική ομάδα με ανθρωπιά, επιμονή και διακριτικότητα στους χειρισμούς.

● Ποιες είναι όμως οι βασικότερες αλλαγές που προέκυψαν στην πορεία;

Το «Φως στο Τούνελ» δεν είναι μόνο τηλεόραση. Είναι ένα δίκτυο ανθρώπων, μια κοινότητα που αγκαλιάζει την αλήθεια. Στην αρχή ο τηλεθεατής ήταν απλός παρατηρητής. Σήμερα είναι ενεργό μέλος της έρευνας. Μας καλεί, στέλνει φωτογραφίες, κάνει έρευνες μόνος του, ψάχνει στα social. Είναι συγκινητικό να βλέπεις πόσοι άνθρωποι κινητοποιούνται για κάποιον που δεν γνωρίζουν. Κι αυτό είναι ίσως η πιο ουσιαστική αλλαγή: από ατομική υπόθεση η αναζήτηση της αλήθειας έγινε συλλογική. Και εκεί κάπου, μέσα στο σκοτάδι βρίσκουμε φως.

●Ποιες υποθέσεις θεωρείς ότι ήταν οι πιο σημαδιακές για την εκπομπή;

Κάθε υπόθεση έχει τη δική της ταυτότητα, τη δική της πληγή. Πώς να ξεχάσω τον μικρό Αλεξ που χάθηκε από τη Βέροια; Μια υπόθεση που συγκλόνισε όλη τη χώρα και μας έδειξε για πρώτη φορά το πρόσωπο της παιδικής αγριότητας. Την Κική Κούσογλου, τον Μάριο Παπαγεωργίου, τον Κωστή Πολύζο, τον Βαγγέλη Γιακουμάκη, όλα νέα παιδιά γεμάτα όνειρα που χάθηκαν άδικα… Τις υποθέσεις της Πάτρας και της Αμαλιάδας με τα νεκρά βρέφη και τα γεμάτα νοσηρότητα μυαλά των εμπλεκομένων μητέρων. Τον Νικολαΐδη και την Καλαθάκη, τη χήρα της κοιλάδας, τον Τάσο Τσαγκαρόπουλο, την Τάνια Χαριτοπούλου αλλά και δεκάδες ακόμη ιστορίες που κουβαλώ βαθιά μέσα μου. Υποθέσεις-εμπειρίες ζωής που με ωθούν να αποτυπώνω τη σκοτεινή πλευρά της ανθρώπινης φύσης και μέσα από τα βιβλία μου. Το μυστήριο, το παρασκήνιο, η πλοκή και η βαθιά έρευνα με σημασία και στην πιο μικρή λεπτομέρεια, όλα όσα ζούμε στην εκπομπή, γίνονται πηγή έμπνευσης.

● Και για σένα προσωπικά;

Οι υποθέσεις με παιδιά είναι πάντα αυτές που με σημαδεύουν πιο βαθιά. Ισως γιατί και εγώ είμαι μητέρα. Οταν βλέπεις αυτά που αποκαλύψαμε εμείς τον τελευταίο χρόνο μέσα από την έρευνα, νιώθεις το βάρος μιας ευθύνης που δεν μπορείς να περιγράψεις. Κάνεις τα πάντα για να λάμψει η αλήθεια και να έλθει η δικαίωση. Θέλω όμως να σου πω πως όλες οι υποθέσεις που έχω ασχοληθεί με ακολουθούν. Στο «Τούνελ» δεν μπορείς να αποστασιοποιηθείς. Ο πόνος του άλλου γίνεται και δικός σου.

● Για ποιους λόγους (μπορεί να) φοβήθηκες κάποιες υποθέσεις;

Υπήρξαν φορές που ένιωσα πως περπατώ σε πολύ σκοτεινά μονοπάτια πάνω σε ένα τεντωμένο σχοινί. Χρειάζεται θάρρος, αλλά και λεπτή ισορροπία. Ο φόβος είναι ανθρώπινος. Ομως ποτέ δεν με σταμάτησε. Τον κοιτούσα κατάματα, τον άφηνα να με κρατά σε εγρήγορση, να μου θυμίζει πως το μονοπάτι είναι δύσβατο, αλλά αναγκαίο. Η ερευνητική δημοσιογραφία δεν είναι δρόμος στρωμένος με ροδοπέταλα. Είναι πορεία μέσα σε αγκάθια.

Και ναι, κινδυνεύεις – όταν το έργο σου ανοίγει δρόμους που οδηγούν κάποιους στη Δικαιοσύνη, όταν φέρνεις στο φως όσα άλλοι προσπαθούν να κρύψουν, μπαίνεις αναπόφευκτα σε επικίνδυνες διαδρομές. Αλλά όσο υπάρχει αλήθεια που ζητά να ειπωθεί εγώ θα είμαι εκεί.

Γιατί αυτός είναι ο προορισμός της δημοσιογραφίας που υπηρετώ. Κι όπως λέω πάντα… με τον φόβο χωριό δεν κάνω.

● Μου έλεγε ο εκεί παραγωγός στα Τίρανα, όταν ξεκίνησε στην Αλβανία το αντίστοιχο «Φως Στο Τούνελ» ότι έγινε πάταγος επειδή πολλοί τότε είχαν χάσει τους δικούς τους που το έσκασαν κρυφά στο εξωτερικό. Δεν υπήρχαν και κινητά τηλέφωνα τότε, δεν υπήρχε τίποτα, καταλαβαίνεις…

Ο ρόλος τέτοιων εκπομπών είναι -δυστυχώς- καθοριστικός. Και λέω «δυστυχώς» γιατί σε μια ευνομούμενη πολιτεία, με ισχυρούς θεσμούς, σωστά εκπαιδευμένες Αρχές και οργανωμένους μηχανισμούς πρόληψης, δεν θα έπρεπε να υπάρχει ανάγκη να καλύπτουν τα κενά οι δημοσιογράφοι. Ομως ζούμε σε μια κοινωνία που δοκιμάζεται.

Οι υπηρεσίες συχνά λειτουργούν με ελλείψεις, οι έρευνες καθυστερούν και ο ανθρώπινος πόνος περνά σε δεύτερη μοίρα. Εκεί έρχεται το «Φως στο Τούνελ» – όχι για να αντικαταστήσει τις Αρχές, αλλά για να αφυπνίσει, να πιέσει, να ενεργοποιήσει. Για να δώσει φωνή στους αδύναμους, να ενώσει τα κομμάτια μιας κοινωνίας που αλλιώς θα αδιαφορούσε. Οταν το κράτος δεν προλαβαίνει να σταθεί δίπλα στον πολίτη, μια εκπομπή σαν αυτή γίνεται γέφυρα. Μεταξύ των Αρχών και των ανθρώπων. Μεταξύ του πόνου και της Δικαιοσύνης.