Κάποτε ο Μουσολίνι ξεκίνησε μια ομιλία του λέγοντας: «Οι Σοσιαλιστές ρωτούν ποιο είναι το πρόγραμμά μας. Το πρόγραμμά μας είναι να σπάσουμε τα κεφάλια των Σοσιαλιστών».
Η δολοφονία του συντηρητικού ακτιβιστή Τσάρλι Κερκ έστρεψε εκ νέου την προσοχή στο κλίμα πολιτικής πόλωσης που επικρατεί στις Ηνωμένες Πολιτείες. Πρόκειται για κάτι ασυνήθιστο, μια και η επίθεση δεν ήταν εναντίον ενός εκλεγμένου αξιωματούχου. Σπάνια συμβαίνουν πολιτικές δολοφονίες που στοχεύουν μη κερδοσκοπικά πολιτικά άτομα, αφού συνήθως αυτοί οι άνθρωποι δεν θεωρούνται αρκετά σημαντικοί. Γεγονός είναι ότι οι πολιτικές δολοφονίες δημιουργούν μια διαδικασία κλιμάκωσης η οποία ενθαρρύνει άλλους –στο ακραίο πολιτικό φάσμα– να νιώσουν την ανάγκη να αντιδράσουν. Κι αυτή είναι η ανησυχία, ότι δηλαδή είναι μια διαδικασία που παρέχει την αίσθηση πως πρόκειται για μια αποδεκτή μορφή πολιτικής δράσης.
Τα δεδομένα δείχνουν ότι υπάρχει σημαντική αύξηση όσον αφορά τις απειλές κατά αξιωματούχων, απλώς αυτό που διαφέρει τώρα είναι ότι παρατηρείται αυξημένη υποστήριξη στην πολιτική βία και από τις δύο πλευρές του πολιτικού φάσματος. Ετσι, ενόσω διαφαίνεται μια αυξημένη πολιτική πόλωση καθώς και μια αυξημένη δαιμονοποίηση των πολιτικών αντιπάλων, συντελείται μια εξάλειψη του πολιτικού λόγου ως προς τη χάραξη συγκεκριμένης πολιτικής. Κατά το παρελθόν υπήρξε πολιτική πόλωση στις ΗΠΑ, αλλά αφορούσε συγκεκριμένο ζήτημα, όπως τα πολιτικά δικαιώματα τη δεκαετία του 1960 και τον πόλεμο του Βιετνάμ. Τώρα είναι αλλιώς. Το πρόβλημα είναι ότι δεν υπάρχει χώρος για σύγκλιση κι από τις δύο πλευρές προκειμένου να συνεργαστούν, επομένως δεν υπάρχουν γέφυρες στις οποίες μπορούν να βασιστούν για να έρθουν κοντά.
Επίσης, να σημειωθεί ότι η δολοφονία του Κερκ συνέβη σε μια πανεπιστημιούπολη· φαίνεται ότι οι πανεπιστημιουπόλεις έχουν γίνει σημείο ανάφλεξης βίας στις ΗΠΑ. Οι πανεπιστημιουπόλεις γίνονται όλο και πιο αμφιλεγόμενοι χώροι. Ηταν πάντα πνευματικά κέντρα όπου οι πολιτικές απόψεις συζητούνταν με ένταση, καθότι ο ακτιβισμός ήταν πάντα μέρος της πανεπιστημιακής ζωής. Ωστόσο, το γεγονός ότι ο Κερκ σκοτώθηκε σε μια πανεπιστημιούπολη είναι σπαρακτικό, επειδή οι πανεπιστημιουπόλεις συμβολίζουν ένα μέρος όπου μπορείς να εμπλακείς σε πολιτικό διάλογο με τρόπο που ενθαρρύνει την πνευματική εξερεύνηση. Ισως οι πανεπιστημιουπόλεις δεν είναι πλέον αυτοί οι χώροι. Πάντως, η γλώσσα και η ρητορική αναμφίβολα επηρεάζουν τη συμπεριφορά των ανθρώπων: μάλιστα, ο λόγος των πολιτικών προσωπικοτήτων επηρεάζει τον τρόπο που οι άνθρωποι σκέφτονται τη νομιμότητα της βίας. Επομένως, οι πολιτικοί ηγέτες θα πρέπει να είναι υπεύθυνοι για τον τρόπο που συζητούν τα πολιτικά ζητήματα, δηλαδή, είναι σημαντικό να δείχνουν ότι ο πολιτικός διάλογος μπορεί να είναι εποικοδομητικός. Οι πολιτικοί ηγέτες οφείλουν να επιμένουν στη συνεργασία. Αλλωστε, υπάρχουν πολλοί τομείς της πολιτικής όπου οι πολιτικοί μπορούν να συνεργαστούν. Οταν βλέπεις ανθρώπους να μπορούν να συνεργαστούν εντός του πολιτικού συστήματος, αυτό συνιστά σημαντικότατο μήνυμα, δίνοντας κίνητρα για μια εποικοδομητική, παραγωγική προσέγγιση, ικανή να νομιμοποιήσει όσους είναι πρόθυμοι να συμμετάσχουν σε εποικοδομητική χάραξη πολιτικής.
Στην αντίπερα όχθη των μέσων κοινωνικής δικτύωσης λαμβάνουν χώρα εξτρεμιστικοί διάλογοι οι οποίοι κλιμακώνουν τη διάθεση για περαιτέρω βία. Αντί να προβληματιζόμαστε όλοι μας για το πώς να σταματήσουμε την τρομοκρατική βία, μήπως θα ήταν καλύτερα να σταματήσουμε να είμαστε μέρος της; Απόλυτο δίκιο έχει ο Ισπανός φιλόσοφος José Ortega y Gasset, όταν λέει πως ο πολιτισμός δεν είναι τίποτα περισσότερο από την προσπάθεια να περιοριστεί η χρήση βίας ως έσχατη λύση.
* Βιολόγος
