Μέσα από επιλεγμένες προτάσεις για εκδρομές υποδεχόμαστε το φθινόπωρο σε τρεις περιοχές της Πελοποννήσου, όπου το γλυκό νερό ακουμπά τη θάλασσα και η φύση ζωγραφίζει τις πιο όμορφες ταξιδιάρικες εικόνες…

Κλείνουμε την αυλαία των καλοκαιρινών μας προτάσεων με μια πρόσκληση για ένα ταξίδι σε τόπους ξεχωριστούς, όπου το αλμυρό νερό συναντά το γλυκό και γεννιούνται τοπία σπάνιας αισθητικής και μεγάλης οικολογικής αξίας. Πρόκειται για τρεις μικροσκοπικές γαλάζιες πινελιές στην ακτογραμμή, που απλώνουν τα ατάραχα νερά τους και δίνουν μια διαφορετική διάσταση στη μαγευτική παραθαλάσσια τοπιογραφία της Πελοποννήσου.

Αυτή την εποχή, οι λίμνες αυτές μετατρέπονται σε ενδιάμεσους σταθμούς για μεγάλα σμήνη μεταναστευτικών πουλιών. Τα φτερωτά ταξιδιωτικά πλήθη, στην πορεία τους από την Ευρώπη προς την Αφρική, προσφέρουν ένα εντυπωσιακό θέαμα, γεμάτο κίνηση, ήχους και χρώματα.

Κι επειδή οι λιμνούλες αυτές βρίσκονται δίπλα σε υπέροχες ακτές, η επίσκεψη αποκτά διπλή αξία: μετά τη βόλτα στην ακρολιμνιά, αν ο καιρός το επιτρέπει, μπορείτε να χαρίσετε στον εαυτό σας και τις τελευταίες βουτιές του καλοκαιριού σε καθαρές, γαλήνιες θάλασσες.

Νομός Ηλείας

Λίμνη Καϊάφα

Στα όρια της Ηλείας με τη Μεσσηνία, πάνω στον οδικό άξονα που συνδέει τον Πύργο με την Κυπαρισσία, και στους πρόποδες του βουνού Λάπιθα, συναντάμε σχεδόν επάνω στην αμμώδη ακτογραμμή τη μικροσκοπική λίμνη Καϊάφα. Η περιοχή είναι γνωστή από τα αρχαία χρόνια, καθώς στις βόρειες όχθες της αναβλύζουν ιαματικές πηγές. Σύμφωνα με τον μύθο, η δυσάρεστη οσμή του ιαματικού νερού οφείλεται στον Κένταυρο Νέσσο, που έπλυνε εδώ τις πληγές του όταν χτυπήθηκε από τα δηλητηριασμένα βέλη του Ηρακλή.

Ο ιστορικός Στράβων αναφέρει ότι ο μάντης και θεραπευτής Μελάμπους χρησιμοποιούσε τα νερά για να θεραπεύει σοβαρές ασθένειες, όπως η λέπρα. Πριν από τον μεγάλο σεισμό του 6ου αιώνα μ.Χ., που δημιούργησε τη λίμνη Καϊάφα, οι ιαματικές πηγές χύνονταν κατευθείαν στη θάλασσα, σχηματίζοντας ποτάμι, γνωστό στον Παυσανία ως Ανιγρος (ἀνιγρός = δυσώδης, ακάθαρτος).

Σήμερα, η λίμνη Καϊάφα, πλαισιωμένη από τους αμμόλοφους και το Ιόνιο πέλαγος, αποτελεί τοπίο εξαιρετικής φυσικής ομορφιάς αλλά και σημαντικό ενδιαίτημα για δεκάδες είδη φτερωτής πανίδας. Οι πυκνοί καλαμιώνες στις όχθες προσφέρουν ιδανικά σημεία για φωλιές, ενώ η λίμνη λειτουργεί ως πολύτιμος σταθμός ανάπαυσης για τα μεταναστευτικά πουλιά. Η ευρύτερη παραλιακή ζώνη προστατεύεται από το δίκτυο Natura 2000.

Δυστυχώς, η περιοχή γύρω από τη λίμνη δοκιμάζεται συχνά από καταστροφικές πυρκαγιές που αφανίζουν τμήματα του πευκοδάσους, ενώ κατά καιρούς επανέρχονται φαραωνικά σχέδια «ανάπτυξης» που αφορούν την εκμετάλλευση των παλιών εγκαταστάσεων θερμαλισμού.

Ο επισκέπτης σήμερα μπορεί να κάνει τον γύρο της λίμνης, να επισκεφθεί τις ιαματικές πηγές και, αν ο καιρός το επιτρέπει, να απολαύσει μια βουτιά στα νερά του Ιονίου. Και βέβαια, η μέρα μπορεί να κλείσει ιδανικά με φαγητό σε κάποια παραδοσιακή ταβέρνα, ολοκληρώνοντας έτσι μια εκδρομή που συνδυάζει φύση, μύθο και ξεκούραση.

Κυνουρία

Λίμνη Μουστού

Πάνω στη δημοφιλή, ιδιαίτερα το καλοκαίρι, διαδρομή που συνδέει το Παράλιο Αστρος με το Λεωνίδιο, συναντάμε τον λιλιπούτειο υγρότοπο της λίμνης Μουστού. Τα νερά που τροφοδοτούν τη λίμνη αναβλύζουν από το κοίλωμα ενός βράχου σε σημείο που ο ταξιδιώτης μπορεί εύκολα να επισκεφθεί. Κοντά στη λίμνη Μουστού αναπτύσσεται και η λίμνη Χερρονήσιου, αρκετά μικρότερη, η οποία καλύπτεται στο μεγαλύτερο μέρος της από πυκνούς καλαμιώνες.

Ο υγρότοπος του Μουστού έχει ενταχθεί στο ευρωπαϊκό δίκτυο προστασίας Natura 2000 και βρίσκεται εντός των ορίων του διευρυμένου Οικολογικού Πάρκου Πάρνωνα. Αποτελεί πολύτιμο καταφύγιο για μεγάλο αριθμό αποδημητικών πουλιών. Ο επισκέπτης μπορεί να δει από κοντά τις πηγές που τροφοδοτούν τη λίμνη, λίγο πριν από το χωριό Αγιος Ανδρέας. Στη συνέχεια, ακολουθώντας έναν στενό αλλά βατό χωματόδρομο, διασχίζει τον υγρότοπο και καταλήγει στις ακτές του Αργολικού κόλπου, στην τοποθεσία Πόρτες. Το όνομα οφείλεται στα έργα αποστράγγισης που έγιναν εδώ την εποχή του Οθωνα.

Η παραλία στις Πόρτες είναι πλατιά, στρωμένη με γυαλιστερό βότσαλο και με πεντακάθαρα νερά που προσκαλούν για τις τελευταίες βουτιές της σεζόν. Από εδώ ο επισκέπτης απολαμβάνει πανοραμική θέα προς το Παράλιο Αστρος και το νησί με το κάστρο του. Για φαγητό, ιδανικές επιλογές είναι είτε το λιμάνι του Αστρους είτε το γραφικό λιμανάκι του Αγίου Ανδρέα.

Νομός Μεσσηνίας

Γιάλοβα

Ο κόλπος του Ναυαρίνου είναι ένας τόπος όπου η φύση και η ιστορία σμίγουν με τρόπο εντυπωσιακό. Στα δυτικά, μικρές νησίδες σχηματίζουν έναν φυσικό προμαχώνα που τον προφυλάσσει από το Ιόνιο πέλαγος, ενώ στα ανατολικά τα βουνά υψώνονται σαν πράσινος τοίχος, σκεπάζοντας το τοπίο με μια αίσθηση ασφάλειας και γαλήνης. Ο τόπος έγινε γνωστός στο πανελλήνιο από τη θρυλική ναυμαχία της 20ής Οκτωβρίου 1827, μια στιγμή-ορόσημο που καθόρισε την πορεία της Ελληνικής Επανάστασης.

Λίγο βορειότερα, πίσω από τους αμμόλοφους της παραλίας και σε μικρή απόσταση από την ξακουστή ακρογιαλιά της Βοϊδοκοιλιάς, απλώνεται η λιμνοθάλασσα της Γιάλοβας. Πρόκειται για έναν υγρότοπο με τεράστια σημασία για τα πουλιά, καθώς αποτελεί τον νοτιότερο σταθμό ξεκούρασης πριν από το δύσκολο ταξίδι διάσχισης της Μεσογείου. Εδώ έχουν καταγραφεί 265 διαφορετικά είδη – σχεδόν τα δύο τρίτα της συνολικής ορνιθοπανίδας της Ελλάδας.

Η Γιάλοβα, όμως, κρύβει κι έναν θησαυρό μοναδικό για την Ευρώπη: μια μικρή αποικία περίπου τετρακοσίων ατόμων του αφρικανικού χαμαιλέοντα (Chamaeleo africanus), ενός σπάνιου είδους που η παρουσία του έγινε γνωστή μόλις το 1989.

Ο επισκέπτης μπορεί να απολαύσει το κολύμπι σε παραλίες δίπλα στον υγρότοπο και να δοκιμάσει φρέσκο ψάρι σε παραλιακά εστιατόρια της Γιάλοβας.

Η περιοχή, βέβαια, δεν μένει αλώβητη. Η έντονη πίεση για νέες τουριστικές μονάδες, η ανεξέλεγκτη θερινή κίνηση και η ρύπανση από γεωργικές και βιοτεχνικές δραστηριότητες αποτελούν σοβαρές απειλές. Παρ’ όλα αυτά, η Πύλος και η λιμνοθάλασσα της Γιάλοβας εξακολουθούν να προσφέρουν μια εμπειρία που παντρεύει μοναδικά τη φύση με την ιστορία, ένας τόπος ιδανικός για να κλείσεις τους κύκλους των καλοκαιρινών σου εξορμήσεων.

Οι μικροί υγρότοποι κινδυνεύουν

Με την εναρμόνιση της Ελλάδας με τους νόμους της Ευρωπαϊκής Ενωσης για την προστασία του περιβάλλοντος, τα περισσότερα υγροτοπικά οικοσυστήματα έχουν χαρακτηριστεί ως περιοχές Natura 2000 ή υπάγονται στο ευρύτερο καθεστώς των Εθνικών Πάρκων, ενώ προστατεύονται επίσης από τη Σύμβαση της Βέρνης και τη Σύμβαση της Βόννης.

Στα χαρτιά όλα μοιάζουν ιδανικά. Στην πραγματικότητα, όμως, η εικόνα που επικρατεί στη χώρα μας είναι πολύ διαφορετική. Τα τελευταία χρόνια η έκταση των παράκτιων υγροτόπων έχει μειωθεί ή υποβαθμιστεί δραματικά. Αιτία είναι κυρίως οι ανθρώπινες παρεμβάσεις: η ανεξέλεγκτη τουριστική ανάπτυξη, η εκτεταμένη ρύπανση, η παράνομη χρήση γης, η λαθραλιεία και το παράνομο κυνήγι.

Κι όμως, παρά τις πιέσεις, η οικολογική αξία των μικρών αυτών υγροτόπων παραμένει ανεκτίμητη καθώς εξασφαλίζουν την επιβίωση εκατοντάδων ειδών της χλωρίδας και της πανίδας και αποτελούν κρίκους μιας αλυσίδας που, αν σπάσει, δύσκολα θα αποκατασταθεί.

Δυστυχώς, οι απώλειες αυτές δεν προβάλλονται ποτέ ως «μεγάλα νέα». Δεν γίνονται πρωτοσέλιδα, δεν ακούγονται σε δελτία ειδήσεων. Οι καταστροφές προχωρούν αθόρυβα – όπως αθόρυβα χάνεται και η άγρια ζωή του πλανήτη.

Η Ευρωπαϊκή Ενωση έχει επανειλημμένα εκδώσει καταδικαστικές αποφάσεις για τον τρόπο με τον οποίο οι εκάστοτε ελληνικές κυβερνήσεις διαχειρίζονται το περιβάλλον. Ωστόσο, σε μια κοινωνία με τόσο έντονα ανθρωποκεντρική ματιά, τα προβλήματα που χρονίζουν και αλλοιώνουν δραματικά την ποιότητα της φύσης μάς απασχολούν ελάχιστα ή καθόλου.

Μια εκδρομή σε μικρούς υγροτόπους και λιμνοθάλασσες δεν είναι απλώς μια βόλτα στη φύση. Είναι μια εμπειρία που συνδυάζει την ομορφιά του τοπίου με τη γνώση και την αφύπνιση. Σε αυτά τα φαινομενικά ταπεινά οικοσυστήματα, ο επισκέπτης έχει την ευκαιρία να ανακαλύψει έναν ολόκληρο κόσμο που λειτουργεί σιωπηλά, στηρίζοντας τη ζωή πολύ πέρα από τα όριά του.

Views of Greece