Την Πέμπτη 16 Οκτωβρίου και όχι αύριο Τρίτη, όπως είχε διαρρεύσει αρχικά από πηγές του ΥΠΕΝ, θα γίνει η τηλεδιάσκεψη του Δανού επιτρόπου Ενέργειας (και Στέγασης) Νταν Γιόργκενσεν με τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρο Παπασταύρου, και τον Κύπριο ομόλογό του, Γιώργο Παπαναστασίου, για το μέλλον της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κύπρου και Ελλάδας, που έπειτα από παύση εργασιών και πληρωμών άνω του ενός έτους έφερε Αθήνα και Λευκωσία αρχικά σε πρωτοφανή δημόσια αντιπαράθεση που κορυφώθηκε πριν από 8 μέρες και στη συνέχεια σε μια εργώδη προσπάθεια επαναπροσέγγισης και άρσης παρεξηγήσεων.
Η παρέμβαση της Κομισιόν, που έχει χρειαστεί να διαιτητεύσει μεταξύ των δύο πλευρών πάνω από τρεις φορές τον τελευταίο χρόνο, ξεκινά από τον ρόλο της ως συγχρηματοδότη του έργου Great Sea Interconnector με 657 εκατ. ευρώ από τον συνολικό προϋπολογισμό 1,4 δισ. ευρώ για το τμήμα Κύπρος – Ελλάδα (μέσω Κρήτης). Αλλο μισό δισ. είναι το κόστος της διασύνδεσης Κύπρου – Ισραήλ, που περιλαμβάνεται στον σχεδιασμό του ίδιου έργου. Εκτός από την ένταξη της διασύνδεσης GSI στα έργα κοινού ενδιαφέροντος της Ε.Ε., η Κομισιόν υπογραμμίζει τη ζέση της για πραγματοποίησή της και με την ένταξή της στη στρατηγική Global Gateway, ένα σύνολο έργων εμπορικής και παραγωγικής διασύνδεσης με τρίτες χώρες σε Ασία και Αφρική. Στην ίδια στρατηγική εντάσσεται και το καλώδιο διασύνδεσης Αιγύπτου – Ελλάδας.
Προσέγγιση
Η τηλεδιάσκεψη με τις Βρυξέλλες, στην οποία θα συμμετάσχουν και εκπρόσωποι του ΑΔΜΗΕ και της κυπριακής Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας (ΡΑΕΚ), θα «πατήσει» στα βήματα προσέγγισης των δύο πλευρών που δρομολογήθηκαν έπειτα από το ραντεβού Παπαναστασίου – Παπασταύρου στην Αθήνα, την περασμένη Πέμπτη.
Την επομένη της συνάντησης (Παρασκευή) η ΡΑΕΚ έκανε το επόμενο βήμα προσέγγισης, με δύο αποφάσεις της με τις οποίες μεταβίβασε στον ΑΔΜΗΕ την Αδεια Ιδιοκτήτη Γραμμής Διασύνδεσης και την Αδεια Διαχειριστή Γραμμής Διασύνδεσης. Οι άδειες μέχρι τώρα ανήκαν στις εταιρείες EuroAsia Interconnector και EUTSO LTD, που είχε ιδρύσει ο Κύπριος επιχειρηματίας Νάσος Κτωρίδης, ο οποίος το 2023 πώλησε το project της διασύνδεσης στον ΑΔΜΗΕ έναντι 48 εκατ. ευρώ.
Προς το παρόν φαίνεται ότι Αθήνα και Λευκωσία προσπαθούν να κρατήσουν μακριά από το προσκήνιο της διασύνδεσης τους παράγοντες που πυροδοτούσαν την ένταση για τον καταμερισμό των μέχρι στιγμής δαπανών του έργου, ύψους 300 εκατ. ευρώ: τον ΑΔΜΗΕ από τη μια πλευρά, τον υπουργό Οικονομικών της Κύπρου Μάκη Κεραυνό, από την άλλη, που με κάθε ευκαιρία τονίζει ότι το έργο δεν είναι βιώσιμο.
Εμπιστοσύνη
Ο Κύπριος υπουργός Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας, Γιώργος Παπαναστασίου, δήλωσε με έμφαση ότι η μεταβίβαση των αδειών σηματοδοτεί με τον πιο επίσημο τρόπο το έμπρακτο ενδιαφέρον της Κυπριακής Δημοκρατίας για την υλοποίηση του έργου. «Ενισχύεται η εμπιστοσύνη μεταξύ των εμπλεκόμενων πλευρών, παρά τις ενδεχόμενες ανώφελες συζητήσεις ή αμφιβολίες. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει έναν ρόλο εδώ πέρα καθώς το έργο είναι ευρωπαϊκό. Οποιαδήποτε άλλη συζήτηση ή σχόλιο γύρω από αυτό το θέμα είναι εκ του περισσού. Θα κάνουμε ό,τι είναι δυνατό για να γεφυρώσουμε τις όποιες ρυθμιστικές, θεσμικές και άλλες διαφορές», τόνισε ο κ. Παπαναστασίου.
Από την πλευρά της Αθήνας δεν σχολιάστηκε δημόσια το βήμα προσέγγισης της Λευκωσίας, πιθανότατα στο πλαίσιο της συμφωνίας αυτοσυγκράτησης σε δημόσιες δηλώσεις. Ισως όμως η σιωπή της Αθήνας απηχεί την αμηχανία της έναντι της βασικής υποχρέωσής της, με δεδομένο ότι ο ελληνικός ΑΔΜΗΕ είναι πλέον ο πλήρης ιδιοκτήτης του έργου, ανεξάρτητα από το πότε η Λευκωσία θα καταβάλει τα 25 εκατ. ευρώ της πρώτης από τις πέντε ετήσιες δόσεις που οφείλει για τις δαπάνες που έχουν γίνει μέχρι στιγμής. Γιατί καθένας καταλαβαίνει ότι η βιωσιμότητα του έργου δεν εξαρτάται από τις τεχνικές εκκρεμότητες ή τα 25 εκατ. ευρώ, αλλά από την αντίδραση της Τουρκίας όταν οι έρευνες βυθού για την πόντιση του καλωδίου στο Αιγαίο ξαναρχίσουν έπειτα από 13 μήνες πλήρους διακοπής, από το μπούλινγκ της Αγκυρας στα ανοιχτά της Κάσου τον Ιούλιο 2024, που θύμισε ποιος είναι ο πραγματικός διαιτητής σε αυτή τη διένεξη.
