Σχέση ή φαντασίωση;

Το καλοκαίρι του 1941 η Βρετανική Αυτοκρατορία και οι ακόμη ουδέτερες ΗΠΑ υπέγραψαν τον Χάρτη του Ατλαντικού που φιλοδοξούσε να είναι το πλαίσιο και οι κανόνες του παιχνιδιού της μεταπολεμικής τάξης πραγμάτων.

Η συνάντηση Ρούζβελτ-Τσόρτσιλ δεν πρόλαβε να λειτουργήσει ως ειδική σχέση ισότιμων μεγάλων δυνάμεων γιατί οι ΗΠΑ θεωρούσαν δεδομένη και μη αντιστρέψιμη την παρακμή της πρώην αποικιακής Μητρόπολης.

Είναι άλλωστε γνωστή η απαξιωτική διαπίστωση του τότε υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ Ντιν Ατσεσον: «Η Βρετανία έχασε μια αυτοκρατορία και ακόμη ψάχνει να βρει έναν ρόλο».

Με άλλα λόγια δεν έχει σημασία αν η Βρετανία συμφωνεί ή διαφωνεί με τις επιλογές των ΗΠΑ αρκεί η πρόσδεσή της στην παλιά της αποικία να θεωρείται δεδομένη.

Για να χορέψουμε ταγκό χρειάζονται δύο: μια διαπίστωση που δεν πρόλαβε να ισχύσει στην ειδική σχέση ΗΠΑ-Βρετανίας.

Από την υπογραφή του Χάρτη του Ατλαντικού μέχρι και σήμερα η Βρετανία ζει στη σκιά μιας γεωπολιτικής φαντασίωσης η οποία δικαιώνει την άποψη του Φρόιντ ότι η έντονη φαντασίωση καταγράφεται ως βιωμένη εμπειρία.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η στήριξη από τις ΗΠΑ αντιαποικιακών κινημάτων που διεκδικούσαν πλήρη χειραφέτηση από τη Βρετανία και τη Γαλλία.

Η Βρετανία υποχρεώθηκε μετά το 1945 να εξοφλήσει τα δάνεια που έλαβε από τις ΗΠΑ στη διάρκεια του πολέμου αλλά και να κατεδαφίσει τα δασμολογικά τείχη που προστάτευαν τα μέλη της αυτοκρατορίας που μετεξελισσόταν στην Κοινοπολιτεία.

Για τις ΗΠΑ η πραγματική ειδική σχέση στην Ευρώπη ήταν η στενή συνεργασία με τη Δυτική Γερμανία στην περίοδο 1949-91.

Μετά την ενοποίηση του 1990 ο Μπους ο πρεσβύτερος και ο Κλίντον πρότειναν στον Κολ τη διαμόρφωση μιας προνομιακής παγκόσμιας συνεργασίας την οποία η γερμανική πλευρά έσπευσε να την ερμηνεύσει ως μεθόδευση χειραγώγησής της.

Με τα παραπάνω η επίσημη επίσκεψη του Τραμπ στο Λονδίνο είναι βέβαιο ότι αν μη τι άλλο θα λειτουργήσει ως φίλτρο παραλλαγής της διατλαντικής κακοφωνίας, η οποία δεν έχει μέχρι στιγμής επιτρέψει τη διαμόρφωση ενιαίας στάσης της Δύσης από την Ουκρανία μέχρι και τη Γάζα.