Ηράκλειτος: Αρηϊφάτους θεοί τιμώσι και άνθρωποι. Τιμούν αυτούς που εξόντωσε ο Άρης ( ο θεός του πολέμου) και οι θεοί και οι άνθρωποι.
ἦ μὴν καὶ κράτερός περ ἐὼν ἄαται πολέμοιο, 101.
ὅς ῥα τόθ᾽ ἡνίοχον προσέφη κρατερὸν Ἰόλαον·
«Ἥρως ὦ Ἰόλαε, βροτῶν πολὺ φίλτατε πάντων,
ἦ τι μέγ᾽ ἀθανάτους μάκαρας, τοὶ Ὄλυμπον ἔχουσιν,
80ἤλιτεν Ἀμφιτρύων, ὅτ᾽ ἐυστέφανον ποτὶ Θήβην
ἦλθε λιπὼν Τίρυνθον, ἐυκτίμενον πτολίεθρον,
κτείνας Ἠλεκτρύωνα βοῶν ἕνεκ᾽ εὐρυμετώπων·
ἵκετο δ᾽ ἐς Κρείοντα καὶ Ἡνιόχην τανύπεπλον,
οἵ ῥά μιν ἠσπάζοντο καὶ ἄρματα πάντα παρεῖχον,
85ἣ δίκη ἔσθ᾽ ἱκέτῃσι, τίον δ᾽ ἄρα κηρόθι μᾶλλον.
ζῶε δ᾽ ἀγαλλόμενος σὺν ἐυσφύρῳ Ἠλεκτρυώνῃ,
ᾗ ἀλόχῳ· τάχα δ᾽ ἄμμες ἐπιπλομένων ἐνιαυτῶν
γεινόμεθ᾽ οὔτε φυὴν ἐναλίγκιοι οὔτε νόημα,
σός τε πατὴρ καὶ ἐγώ· τοῦ μὲν φρένας ἐξέλετο Ζεύς,
90ὃς προλιπὼν σφέτερόν τε δόμον σφετέρους τε τοκῆας
ᾤχετο τιμήσων ἀλιτήμενον Εὐρυσθῆα,
σχέτλιος· ἦ που πολλὰ μετεστοναχίζετ᾽ ὀπίσσω
ἣν ἄτην ὀχέων· ἣ δ᾽ οὐ παλινάγρετός ἐστιν.
αὐτὰρ ἐμοὶ δαίμων χαλεποὺς ἐπετέλλετ᾽ ἀέθλους.
95ὦ φίλος, ἀλλὰ σὺ θᾶσσον ἔχ᾽ ἡνία φοινικόεντα
ἵππων ὠκυπόδων· μέγα δὲ φρεσὶ θάρσος ἀέξων
ἰθὺς ἔχειν θοὸν ἅρμα καὶ ὠκυπόδων σθένος ἵππων,
μηδὲν ὑποδδείσας κτύπον Ἄρεος ἀνδροφόνοιο,
ὃς νῦν κεκληγὼς περιμαίνεται ἱερὸν ἄλσος
100Φοίβου Ἀπόλλωνος, ἑκατηβελέταο ἄνακτος·
ἦ μὴν καὶ κράτερός περ ἐὼν ἄαται πολέμοιο.»
Ελεύθερη απόδοση Ησίοδος, Ασπίς Ηρακλέους, 77-101.
77. Ο Ηρακλής μίλησε στον Ιόλαο τον κρατερό ηνίοχο του:
« Ήρωα Ιόλαε είσαι απ΄ όλους τους θνητούς ο πιο αγαπητός μου. Ο Αμφιτρύων διέπραξε ύβρη απέναντι στους αθάνατους θεούς που κατοικούν στα παλάτια του Ολύμπου.
80 Έτσι αναγκάστηκε να μετοικίσει στην Θήβα που την στεφανώνουν απόρθητα τείχη. Έφυγε από την περίφημη Τίρυνθα την καλοχτισμένη πόλη όταν σκότωσε τον Ηλεκτρύωνα στη μοιρασιά για τα πλατυμέτωπα βόδια και κατέφυγε στην μακρύπεπλη Ηνιόχη στην αυλή του Κρέοντα. Του πρόσφεραν όλα τα αναγκαία και εγκάρδιες τιμές γιατί αυτό είναι το πρέπον για όσους προσφεύγουν ικέτες. Ο ικέτης Αμφιτρύων με την Αλκμήνη την εύσφυρη ( με τους καλλίγραμμους αστραγάλους, σφυρά) απολάμβαναν την φιλοξενία και ήταν ευτυχισμένοι. Με το πέρασμα του χρόνου γεννήθηκα εγώ και ο πατέρας σου. Αν και είμαστε δίδυμοι δε μοιάζαμε πουθενά. Ούτε στο μυαλό ούτε στην εμφάνιση.
90 Ο Ζευς του τάραξε το μυαλό και εγκατέλειψε την πατρική οικία και κατέληξε στην αυλή του ασεβούς Ευρυσθέα. Μέγα σφάλμα έπραξε ο πατέρας σου Ιόλαε, που δεν μπόρεσε να το διορθώσει ποτέ με τους βαρείς και συνεχείς αναστεναγμούς. Για μένα ο Ζευς όρισε δοκιμασίες και άθλους υπεράνθρωπους.
Ω φίλε μου Ιόλαε άδραξε τα πορφυρά ηνία των γρήγορων αλόγων μας. Δείξε το μεγάλο θάρρος που έχεις στην καρδιά. Κράτα σωστή την πορεία του άρματος και μη φοβηθείς τις τρομερές, μανιασμένες κραυγές του Άρη που τριγυρνά στο ιερό άλσος
100 του τοξότη θεού Απόλλωνα. Θα νικήσουμε τον θεό του πολέμου, τον Άρη, και ας φαίνεται ανίκητος.».
Περίληψη 77-101 : Ο Ησίοδος μας μεταφέρει τα λόγια που είπε ο Ηρακλής στον ανιψιό του Ιόλαο. Του μίλησε για τον πατέρα του, τον Ιφικλή που ενώ ήταν δίδυμος μαζί του δεν έμοιαζαν πουθενά. Ούτε στην εμφάνιση, ούτε στο μυαλό ούτε στο θάρρος. Παροτρύνει τον Ιόλαο να κινηθούν εναντίον του θεού Άρη.
Σημειώσεις, λεξιλόγιο.
81. ἐϋ-κτίμενος, -η, -ον <κτίζω. Kαλοκτισμένος, καλά καλλιεργημένος κήπος.
Φράσεις:
– νῆσος ἐϋκτιμένη, εφοδιασμένη με κομψά κτίρια.
-ἐϋκτίμενον ἐν ἀλώῃ, σε καλοφτιαγμένο αλώνι.
83. τανύ-πεπλος, -ον <τανύω. Αυτός που φοράει μακρύ πέπλο.
85. ἱκέτης, -ου, ὁ. <ἵκω. Πρόσωπο που καταφθάνει επιζητώντας προστασία, ικέτης ή δραπέτης, που απλώνει την ἱκετηρίαν του στο βωμό ή στην εστία, με την οποία κίνηση θεωρείται πλέον απαραβίαστος, ιδίως, αυτός που επιζητεί εξαγνισμό, εξιλέωση, ύστερα από ανθρωποκτονία ( όπως εδώ στην περίπτωση του Αμφιτρύωνα).
ἱκετήσιος, -α, -ον. Επίθετο του Δία, προστάτης θεός των ικετών.
88. ἐν-ᾰλίγκιος, -ον. Όμοιος, αυτός που μοιάζει.
Φράση: θεοῖςἐναλίγκιος αὐδήν, όμοιος με τη φωνή των θεών.
αὐδή, δωρικά αὐδά, ἡ. Ανθρώπινη φωνή, ομιλία, αντίθετα προς το ὀμφή (η θεϊκή φωνή), ήχος ή οξύς ήχος του νεύρου του τόξου. Λέγεται για τη σάλπιγγα, λέγεται και για το τζιτζίκι (τέττιξ), λόγος, φήμη, χρησμός.
91. ἀλίτημα, -ατος, το. <ἀλιταίνω. Αμάρτημα, ύβρις.
ἀλιτήριος, -ον. <ἀλιταίνω. Αμαρτάνω ή διαπράττω ύβρη απέναντι σε θεό, αμαρτωλός, ένοχος. ἀλιτηρι-ώδης, -ες. < αλιταίνω +εἶδος. Απεχθής, καταραμένος, αποτρόπαιος.
92. σχέτλιος, -α. Λέγεται για πρόσωπα, κυρίως, καρτερικός, ακατάβλητος, αδάμαστος, ανένδοτος, άκαμπτος, αλλά, επίσης, ο άξιος συμπάθειας και οίκτου· σχέτλιός ἐσσι.
92. στοναχέω. Αναστενάζω, γογγύζω, βογκώ, στενάζω, γογγύζω για ή εξαιτίας κάποιου πράγματος.
στοναχή, ἡ. <στενάχω. Στεναγμός, θρήνος, αναστεναγμός.
92. ὀπίσσω, επίρρημα. Αντί ὀπίσω.
93. πᾰλῐν-άγρετος, -ον. <ἀγρέω. Αυτός που στέλνεται πίσω ή ανακαλείται, ἔπος οὐ παλινάγρετον, αμετάκλητος λόγος.
ἀγρέω, συλλαμβάνω, κυριεύω, ἄγρει = ἄγε, έλα! έλα εμπρός!
95. φοινῑκόεις, -εσσα, -εν. <φοῖνιξ), = φοινίκειος, σκούρος κόκκινος, ερυθρός ή πορφυρός.
101. ἄᾰται, < ἄω. ἀᾶται < ἀάω.
ἄω, πληγώνω, <ἀάω, χορταίνω.
Φράση: αἵματος ἆσαι Ἀρῆα, χορταίνω τον Άρη με το αίμα αυτού.
1*. Αρχιτέκτων. Ιστορικός Αρχιτεκτονικής. Ιστορικός Τέχνης.
2*. Στους αγαπημένους Ιωάννα – Μαρίνα, Ειρήνη, Κωνσταντίνο, Νίκο, Μπάμπη.
