Ο Τραμπ αλλάζει το πολιτικό παιχνίδι στην Ευρώπη με πλάτες της ακροδεξιάς

Μια έρευνα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Διεθνών Σχέσεων (EUFR) και της European Cultural Foundation (ECF) έδειξε ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, εξαπολύει έναν «πολιτισμικό πόλεμο» στην Ευρώπη και το πράττει με την έκφραση υποστήριξης σε ακροδεξιά κόμματα ανά την ήπειρο. 

Η ίδια έρευνα εξηγεί ότι ο Τραμπ επιδιώκει να παρεμβαίνει σε διάφορες εκλογικές αναμετρήσεις ανά την Ευρώπη, μεταφέροντας τις διατλαντικές σχέσεις σε ένα συντηρητικό πλαίσιο και παροτρύνοντας τους ακροδεξιούς ηγέτες της ηπείρου να επικεντρώνουν την καμπάνια τους γύρω από την… ελευθερία του λόγου. Η έρευνα καταλογίζει στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τους ηγέτες της την ευθύνη για τη διάχυση της ακροδεξιάς ιδεολογίας, καθώς θεωρεί ότι η Ένωση βυθίστηκε στους διχασμούς των κρατών-μελών αλλά και στην πολιτική «κολακείας» υπέρ του Αμερικανού προέδρου. 

Σύμφωνα με τον Guardian που επικαλείται την έρευνα, οι περισσότερες εθνικές κυβερνήσεις της Ε.Ε. είναι ικανές να διαμορφώσουν ένα «μπλοκ» που θα είναι ικανό να φέρει την Ένωση σε ένα καθεστώς που θέλει την Ευρώπη «να γράφει το δικό της πεπρωμένο μόνη της». Αυτή η άποψη ενισχύεται από το γεγονός ότι σε πολλές χώρες η ευρωπαϊκή ταυτότητα είναι ισχυρή. 

Η έρευνα των EUFR και ECF δείχνει ότι πολλοί ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης αφιέρωσαν αρκετό χρόνο στις απαντήσεις σε μια σειρά από ζητήματα που έθεταν ο Ντόναλντ Τραμπ και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί του, όπως ο Ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Όρμπαν, ο Σλοβάκος ομόλογός του Ρόμπερτ Φίτσο και η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι, όπως η ελευθερία γνώμης, οι δασμοί, το μεταναστευτικό και οι δαπάνες για την ασφάλεια.

«Στον πολιτισμικό πόλεμο του Τραμπ, η ίδια η Ευρώπη είναι ο στόχος», δήλωσε ο Πάβελ Ζέρκα του ECFR, θυμίζοντας την κατηγορία που εξαπέλυσε ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς τον Φεβρουάριο στη Σύνοδο του Μονάχου ότι η Ευρώπη «απομακρύνεται από τις θεμελιώδεις κοινές αξίες» ως τη στιγμή που κηρύχθηκε ανοιχτά ο πολιτισμικός πόλεμος, με την ομιλία του στη Διάσκεψη για την Ασφάλεια του Μονάχου να αποκαλύπτει την πρόθεση της Ουάσιγκτον να παρέμβει στις εκλογές, να παρουσιάσει τις σχέσεις ΗΠΑ-ΕΕ ως “διαχωρισμό αξιών” και να κάνει την ελευθερία του λόγου το σύνθημα των κομμάτων που υποστηρίζουν το “κίνημα” του MAGA στην Ευρώπη.

Ο Τραμπ έκτοτε «αποκάλυψε περαιτέρω τις προθέσεις του σε αυτό το θέμα, αποκλείοντας τους ηγέτες της Ε.Ε. από τις συνομιλίες για το μέλλον της Ουκρανίας, επιτιθέμενος στα κυρίαρχα πολιτικά κόμματα σε ολόκληρη την ήπειρο και εκβιάζοντας τα θεσμικά όργανα των Βρυξελλών στις εμπορικές διαπραγματεύσεις», πρόσθεσε.

Η έκθεση αναφέρει την Πολωνία ως χαρακτηριστικό παράδειγμα της προσπάθειας του Τραμπ να «μετατοπίσει το ιδεολογικό κέντρο βάρους της ευρωπαϊκής πολιτικής», καλωσορίζοντας τον νυν εθνικιστή πρόεδρο της χώρας Καρόλ Ναβρότσκι στο Λευκό Οίκο κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας του για τις πρόσφατες προεδρικές εκλογές, και προωθώντας τον στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Ο Ζέρκα υποστήριξε ότι ο πολιτισμικός πόλεμος διεξάγεται σε δύο επίπεδα: μια ιδεολογική σύγκρουση σχετικά με τις αξίες που διέπουν την ευρωπαϊκή πολιτική, αλλά και «ένας αγώνας για την αξιοπρέπεια, την αξιοπιστία και την ταυτότητα της Ευρώπης ως αυτόνομου παράγοντα στη διεθνή σκηνή». Οι Βρυξέλλες και οι εθνικές πρωτεύουσες πρέπει να «αποδεχθούν ότι βρίσκονται σε πολιτισμικό πόλεμο με στόχο την Ευρώπη» και να ενεργήσουν αναλόγως, είπε. «Αυτό δεν σημαίνει ότι η Ευρώπη πρέπει να προκαλεί τον Τραμπ σε κάθε ευκαιρία. Μερικές φορές είναι απαραίτητο να κερδίζουμε χρόνο». Ωστόσο, αξιοποιώντας τα πλεονεκτήματά της, η Ένωση μπορεί «να ευημερήσει αντί να υποφέρει σε μια παγκόσμια τάξη που έχει αποσταθεροποιηθεί από τον πρόεδρο των ΗΠΑ».

Η μελέτη υποδηλώνει ότι οι συνθήκες είναι «ώριμες» για τους Ευρωπαίους ηγέτες να αποχωρήσουν από το «θεατρικό σκηνικό» του Τραμπ. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το ευρωπαϊκό αίσθημα – η αίσθηση του να ανήκεις σε έναν κοινό χώρο, να μοιράζεσαι ένα κοινό μέλλον και να προσυπογράφεις κοινές αξίες – είναι ισχυρό, αναφέρει η μελέτη. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Ευρωβαρόμετρου, η εμπιστοσύνη των πολιτών στην Ε.Ε είναι η υψηλότερη από το 2007 και έχει αυξηθεί σε 12 χώρες – με μεγαλύτερη ένταση στη Σουηδία, τη Γαλλία, τη Δανία και την Πορτογαλία – από την επιστροφή του Τραμπ στον Λευκό Οίκο. Η πλειονότητα σε όλες σχεδόν τις χώρες αισθάνεται προσήλωση στην Ε.Ε.

Το πιο εντυπωσιακό εύρημα είναι ότι σχεδόν κανένα κόμμα δεν θέλει πλέον να αποχωρήσει από την Ε.Ε και η πλειονότητα σε όλες τις χώρες εκτός από τρεις (Ρουμανία, Πολωνία και Τσεχική Δημοκρατία) δηλώνει ότι ο ρόλος της Ε.Ε στην προστασία των πολιτών της Ευρώπης στις παγκόσμιες κρίσεις και τους κινδύνους για την ασφάλεια πρέπει να γίνει πιο σημαντικός. Η δημοσκόπηση του ECFR από τον Μάιο αποκάλυψε επίσης την ευρεία υποστήριξη στο αίτημα για αύξηση των αμυντικών δαπανών και τη στρατιωτική αυτονομία από τις ΗΠΑ, καθώς και μια αυξανόμενη αίσθηση ότι η Ευρώπη και οι ΗΠΑ αντιπροσωπεύουν «δύο διαφορετικά μοντέλα δημοκρατίας».

Αν και η εικόνα αυτή απέχει πολύ από το να είναι ομοιόμορφη, ο Ζάρκα υποστήριξε ότι κανένα κράτος μέλος δεν θα γλιτώσει από τον αντίκτυπο του πολιτισμικού πολέμου, προτρέποντας ακόμη και τους ευρωσκεπτικιστές ηγέτες να συνειδητοποιήσουν ότι η Ε.Ε. είναι «το μόνο πλαίσιο στο οποίο μπορούν να προστατεύσουν την εθνική κυριαρχία και ευημερία». Οι εθνικοί ηγέτες πρέπει να απορρίψουν την κολακεία ως στρατηγική απέναντι στον Τραμπ, ακόμη και αν αυτό αυξάνει τις διατλαντικές εντάσεις, και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή «πρέπει να είναι τολμηρή» και να χρησιμοποιήσει μέσα όπως ο νόμος για τις ψηφιακές υπηρεσίες και τα εμπορικά εργαλεία.

«Το δόγμα «είναι ο πολιτισμός, ηλίθιε!» πρέπει να εισέλθει επειγόντως στη νοοτροπία των ευρωπαίων ηγετών», δήλωσε ο Αντρέ Βίλκενς του European Cultural Foundation. «Το ευρωπαϊκό αίσθημα δεν είναι αφηρημένος ουτοπισμός. Πρόκειται για πραγματικά συναισθήματα για την Ευρώπη και την ετοιμότητα των Ευρωπαίων να αγωνιστούν για αυτά».