Μπορεί αυτή τη φορά ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας να μη διακατεχόταν από πλήρη άγνοια για το ζήτημα της υπό εξέλιξη εγκατάστασης συστήματος δύο υπόγειων γραμμών ηλεκτρικής ενέργειας υπερυψηλής τάσης στον κεντρικό δρόμο του οικισμού Μύτικας του Δήμου Χαλκιδέων και τον δυνητικό κίνδυνο που εμπεριέχει η ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία για την υγεία των κατοίκων, ιδιαίτερα των παιδιών. Ωστόσο, φρόντισε να ενημερωθεί μόνο από τον ΑΔΜΗΕ, δηλαδή τον ιδιώτη που κατασκευάζει αυθαίρετα το έργο και που δεν θέλει να ακολουθήσει την ασφαλή για την υγεία των πολιτών εναλλακτική λύση, δηλαδή να τοποθετηθούν στην παραποτάμια οδό του οικισμού, μόνο και μόνο για να αποφύγει το μεγαλύτερο κόστος του έργου.
Υπενθυμίζεται ότι το έργο αφορά την εγκατάσταση συστήματος συνολικά 6 υπόγειων καλωδίων μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας υπερυψηλής τάσης 400.000 Volt το καθένα (400ΚV) ακριβώς έξω από το Δημοτικό σχολείο και το Νηπιαγωγείο του Μύτικα, καθώς και από δεκάδες σπίτια και επιχειρήσεις («Ανησυχία 400.000 Volt στον Μύτικα Ευβοίας», «Εφ.Συν.», 31/7/2025).
Οι τελευταίες εξελίξεις στην υπόθεση προκύπτουν μετά τη δεύτερη ερώτηση που κατέθεσε πρόσφατα προς τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας η βουλεύτρια Εύβοιας του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝ.ΑΛΛ., Κατερίνα Καζάνη, με κεντρικό στοιχείο των δύο ερωτήσεων την «Εκθεση Αποτίμησης Κινδύνου» τριών επιστημόνων του Εργαστηρίου Εφαρμοσμένης Ιατρικής Φυσικής της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ (Μάρτιος 2025), έπειτα από ανάθεση της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας.
Κώδων κινδύνου
Η έκθεση κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για την παιδική λευχαιμία, μια και τα παιδιά είναι περισσότερο ακτινοευαίσθητα από τους ενήλικες. Χαρακτηριστικά, αναφέρεται στα συμπεράσματα πρόσφατης μελέτης με 186.223 συμμετέχοντα παιδιά ότι έχουν παρατηρηθεί σημαντικές συσχετίσεις μεταξύ της παιδικής λευχαιμίας και της έκθεσης ακόμη και σε χαμηλόσυχνα μαγνητικά πεδία των 0,2 μΤ (microtesla), 0,3 μΤ και 0,4 μΤ. Ο ΑΔΜΗΕ υποστηρίζει ότι η ακτινοβολία στη δυσμενέστερη περίπτωση λειτουργίας του καλωδιακού συστήματος δεν θα ξεπερνά τα 10 μΤ. Αυτό είναι περίπου 10 φορές κάτω από το όριο των 100 μΤ που ορίζει η Διεθνής Επιτροπή Προστασίας από τη Μη Ιοντίζουσα Ακτινοβολία, όριο που έχει θεσπίσει η ελληνική νομοθεσία.
Η έκθεση του ΕΚΠΑ βρέθηκε στο επίκεντρο των δύο ερωτήσεων της Κατερίνας Καζάνη. «Νιώθω σήμερα πολύ καλύτερα ενημερωμένος. Εχουμε έναν συνεχή διάλογο με τον ΑΔΜΗΕ για το συγκεκριμένο θέμα», απάντησε ο -κατά τα λοιπά- αρμόδιος για θέματα ενέργειας υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Νίκος Τσάφος. «Νομίζω ότι το πρώτο που είναι αρκετά σημαντικό να το καταλάβουμε, που και εγώ ζήτησα στοιχεία για να μπορέσω να το κατανοήσω, είναι ότι μιλάμε για ένα καλώδιο το οποίο, για να το πω πολύ απλά, δεν χρησιμοποιείται όλη την ώρα στο φουλ και άρα η ένταση που έχει σε μία στιγμή που χρησιμοποιείται στο έπακρο δεν είναι απαραίτητα η μέση ένταση που έχει στη νορμάλ χρήση», συνέχισε.
Παραδοχή
Και αφού υποστήριξε ότι τα όρια του 0,4, 0,3, 0,2 δεν είναι διεθνής πρακτική, αλλά πρακτική κάποιων κυβερνήσεων ή κάποιων τοπικών αρχών σε κάποιες περιοχές του κόσμου, παραδέχτηκε –έστω και γενικόλογα– το αυτονόητο: «Η βιβλιογραφία για τη σχέση μεταξύ της παιδικής λευχαιμίας και της έκθεσης είναι δυνητική, με την έννοια ότι δεν έχουμε απόλυτες αποδείξεις. Παρ’ όλα αυτά, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να προφυλασσόμαστε και ότι δεν πρέπει να είμαστε αρκετά προσεκτικοί σε οτιδήποτε κάνουμε, ειδικά όταν αυτό έχει να κάνει με τη δημόσια υγεία».
«Η κεντρική διοίκηση –υπουργείο και Αποκεντρωμένη– μας αντιμετωπίζει με πλήρη περιφρόνηση και αδιαφορία. Η υγεία μας, η υγεία των παιδιών μας, τους αφήνει τελείως αδιάφορους και το μόνο που κάνουν είναι να ακολουθούν τυφλά τις υποδείξεις του ΑΔΜΗΕ και να μεταφέρουν χωρίς έλεγχο τις απόψεις του», σχολίασαν στην «Εφ.Συν.» κάτοικοι του Μύτικα. Και υπενθύμισαν ότι με ομόφωνες αποφάσεις ο Δήμος Χαλκιδέων και η Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας συμμερίζονται την αγωνία τους και τάσσονται ενάντια στην εγκατάσταση του καλωδίου.
«Καρκινογόνα»
«Ο υφυπουργός, βασικά, επιβεβαίωσε τις ανησυχίες των κατοίκων. Ναι, τα καλώδια που τοποθετούνται στον τόπο σας είναι δυνητικά καρκινογόνα, αλλά… μην ανησυχείτε, δεν θα είναι όλη την ώρα και ούτε σε όλα τα σημεία. Ετσι του είπε ο ΑΔΜΗΕ, έτσι λέει κι αυτός», λέει στην «Εφ.Συν.» ο δικηγόρος των κατοίκων του Μύτικα, δρ Δημοσίου Δικαίου, Κωνσταντίνος Δεμερτζής. «Ως τώρα, όμως, ο υφυπουργός, ανεξαρτήτως ποιο άτομο κατέχει το πόστο, περιορίστηκε στον ρόλο του “γραμματοκομιστή” του ΑΔΜΗΕ. Σου μεταφέρει τις απόψεις του ΑΔΜΗΕ και λέει “αυτές είναι οι απόψεις μου”. Εννοείται ότι ο ΑΔΜΗΕ είναι ο ιδιώτης ο οποίος ελέγχεται από το υπουργείο. Ασκείται οποιοσδήποτε έλεγχος ή είναι ο υπουργός ο “γιες-μαν” του ιδιώτη, κατά παράβαση της δημόσιας αποστολής του; Εχει το υπουργείο όργανα για να ελέγξει τον ΑΔΜΗΕ; Η Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας, που δεν είχε, διόρισε ειδική επιτροπή και προέκυψε η έκθεση του Εργαστηρίου της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ. Το υπουργείο τι είδους έλεγχο κάνει;» συνεχίζει ο ίδιος.
Για το ζήτημα επισημαίνει ακόμη ότι: «Η μονομερής διαδικασία ενημέρωσης που επικαλέστηκε ο υφυπουργός, δηλαδή να ενημερώνεται μόνον από τον ΑΔΜΗΕ, είναι παράνομη κατά το πνεύμα του νόμου “Περιβαλλοντική αδειοδότηση έργων και δραστηριοτήτων” (4014/2011), ιδίως τα άρθρα που αφορούν τις δημόσιες διαβουλεύσεις. Με ποια λογική ο υφυπουργός, όταν του τίθεται –και, περίπου, συνομολογείται και από τον ίδιον– ο κίνδυνος δημόσιας υγείας διαβουλεύεται αποκλειστικά και μόνον με εκείνον που τον προκαλεί; Δεν θα πρέπει να ενημερωθεί από τους τοπικούς φορείς, την τοπική αυτοδιοίκηση;». Και συμπληρώνει για την εναλλακτική λύση τοποθέτησης των καλωδίων στην παραποτάμια οδό του οικισμού: «Η εγκατάσταση υπόγειων καλωδίων στον ίδιο δρόμο που είναι εγκαταστημένα τα παλιά είναι τυποποιημένη, με διεθνή πρότυπα, και μάλιστα προτιμάται από τη χάραξη νέας γραμμής. Βέβαια, “κοστίζει κάτι παραπάνω” και είναι πιο σύνθετη τεχνικά και είναι αυτός ο λόγος που ο ΑΔΜΗΕ προτιμά να εγκαταστήσει τα καλώδιά του στον “παρθένο” δρόμο του Μύτικα, προκρίνοντας την ευκολότερη και φτηνότερη λύση, αδιαφορώντας για το ότι πρόκειται για κατοικημένη περιοχή και ότι θέτει σε κίνδυνο τη ζωή των κατοίκων, και ιδίως των παιδιών».
«Αντιλαμβάνεται ο κύριος υφυπουργός τι εστί η “αρχή της προφύλαξης”, που είναι κατοχυρωμένη από το άρθρο 191 της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ενωσης και σημαίνει ότι προστατεύεις τους κατοίκους από κινδύνους υγείας, ακόμα κι αν αυτοί δεν είναι πλήρως αποδεδειγμένοι επιστημονικά, αλλά απλώς τεκμηριώνονται επαρκώς από υφιστάμενες μελέτες;» αναρωτιέται.
Ρωτήσαμε τον Κ. Δεμερτζή για την εξουθενωτική δικαστική διαμάχη στην οποία έχουν εμπλακεί οι κάτοικοι του Μύτικα: «Γνωρίζετε ότι η υπόθεση εκκρεμεί στο ΣτΕ και επειδή εγώ τη χειρίζομαι, ως εκπρόσωπος των κατοίκων, δεν θέλω να αναφερθώ στη δίκη που εκκρεμεί. Ωστόσο, υπάρχουν δίκες σχετικά με τον Μύτικα στις οποίες δεν συμμετείχαμε ως διάδικοι και στις οποίες εκδόθηκαν αποφάσεις οι οποίες είναι ανοιχτές σε επιστημονική κριτική και οι οποίες εκπλήσσουν δυσάρεστα με την αιτιολογία τους».
Ερήμην
«Τέτοια είναι η απόφαση 896/2023 του Δ’ Τμήματος του ΣτΕ, που εκδόθηκε σε δίκη ανάμεσα στον ΑΔΜΗΕ και τον Δήμο Χαλκιδέων. Στην υπόθεση αυτή θα έπρεπε να είχαμε κληθεί να παρέμβουμε ως κάτοικοι, υπέρ του Δήμου Χαλκιδέων, αλλά δεν κληθήκαμε. Η υπόθεση αφορούσε το ότι ο δήμος ανακάλεσε την άδεια τομής οδοστρώματος για την τοποθέτηση των καλωδίων, επειδή δέχτηκε ότι αυτό ήταν επικίνδυνο για την υγεία των κατοίκων. Ο ΑΔΜΗΕ προσέβαλε την απόφαση του δήμου στο ΣτΕ και το ΣτΕ “πέρασε” την υπόθεση με μεγάλη ταχύτητα, προκειμένου να εκδώσει απόφαση πριν λήξει η ισχύς της απόφασης του δήμου. Στη σκέψη της απόφασης αυτής, διατυπώνονται δύο απόψεις. Η μειοψηφία (δύο δικαστές) ζητεί την εφαρμογή της πάγιας νομολογίας του ΣτΕ σε παρεμφερείς υποθέσεις.
»Η πλειοψηφία, όμως, τριών δικαστών προτίμησε να δημιουργήσει ad hoc νομολογία, η οποία έχει ως εξής: ναι μεν ο δήμος έχει εξουσία να επιλαμβάνεται ζητημάτων που αφορούν τη δημόσια υγεία, αλλά όταν ο κανονιστικός νομοθέτης (ο υπουργός) εξαιρεί από την περιβαλλοντική αδειοδότηση κατηγορία έργων (τα υπόγεια καλώδια ενέργειας), αυτό σημαίνει ότι ο υπουργός έκρινε “προφανώς” ότι τα έργα αυτά δεν είναι επικίνδυνα για τη δημόσια υγεία».
«Ως νομικός, πέραν των κατάφωρων παραβιάσεων της λογικής, των πραγματικών περιστατικών και του άρθρου 102 του Συντάγματος για την Τοπική Αυτοδιοίκηση που εντοπίζονται σε ένα τέτοιο αιτιολογικό, εκφράζω τον έντονο προβληματισμό μου πώς τέτοιας ποιότητας αιτιολογία περιελήφθη σε απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας. Για ποιον λόγο το Συμβούλιο της Επικρατείας κατάργησε ad hoc τη δική του νομολογία –και μάλιστα με επανειλημμένες αποφάσεις της Ολομέλειας– για να γράψει ένα κείμενο νομικά και λογικά προβληματικότατο;».
