Ντόχα, το Σουέζ των ΗΠΑ

Η επίθεση στην Ντόχα θέτει το ερώτημα αν θα καταγραφεί ως ένα μείζον γεγονός, ανάλογο της αγγλογαλλικής εισβολής στο Σουέζ το 1956.

Το 1945, μετά το τέλος της διάσκεψης της Γιάλτας, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ρούζβελτ αποχαιρέτησε βιαστικά τον Στάλιν και τον Τσόρτσιλ και έφυγε με προορισμό το Κάιρο. Από εκεί έφτασε στον τελικό του προορισμό, που ήταν ένα αμερικανικό πολεμικό πλοίο το οποίο είχε αγκυροβολήσει στην Ερυθρά Θάλασσα. Εκεί συναντήθηκε με τον βασιλιά της Σαουδικής Αραβίας Ιμπν Σαούντ, με τον οποίο υπέγραψε συνθήκη συνολικής στρατηγικής συνεργασίας. Ο Ρούζβελτ εγγυήθηκε την ασφάλεια της Σαουδικής Αραβίας από κάθε εσωτερική και εξωτερική απειλή και ο Ιμπν Σαούντ την ενεργειακή επάρκεια και ασφάλεια της Ουάσινγκτον.

Η οικογένεια Σαούντ με την ιδιότητά της ως προστάτιδας δύναμης των αγίων τόπων του Ισλάμ στη Μέκκα και στη Μεδίνα επηρεάζει καθοριστικά το σύνολο του αραβο-ισλαμικού κόσμου. Ογδόντα χρόνια μετά οι προϋποθέσεις που κράτησαν ζωντανή τη συμμαχία λιγοστεύουν.

Οι ΗΠΑ εξάγουν πλέον πετρέλαιο και φυσικό αέριο και δεν εξαρτώνται από τις επιλογές της Σαουδικής Αραβίας και των συμμάχων της στην περιοχή του Κόλπου. Η ίδια διαπίστωση, ότι δηλαδή ο κοινός παρονομαστής της προνομιακής συμμαχίας με τις ΗΠΑ εξακολουθεί να είναι η παραδοσιακή αντιπαλότητα με το Ιράν, υποχωρεί πλέον ως απειλή καθώς γίνονται προσεκτικά βήματα προσέγγισης του Ριάντ με την Τεχεράνη. Ετσι, η τυχοδιωκτική επίθεση στο Κατάρ που αποφάσισε ο Νετανιάχου πλήττει τις διμερείς σχέσεις Σ. Αραβίας-ΗΠΑ στην πιο κρίσιμη στιγμή μετά το 1945.

Το Κατάρ, που είναι δίχως υπερβολή η Ελβετία της Μέσης Ανατολής και της Αραβικής Χερσονήσου, πήρε το μήνυμα ότι, πρώτον, παρόμοια ενέργεια θα ήταν αδύνατον να γίνει χωρίς την έγκριση του Λευκού Οίκου και, δεύτερον, ότι για το ορατό μέλλον, όσο δηλαδή θα διαρκεί τουλάχιστον η θητεία του Τραμπ, οι ΗΠΑ θα συγκλίνουν με τις επιλογές Νετανιάχου. Ετσι η επίθεση του Ισραήλ στο Κατάρ, που είχε στόχο τη δολοφονία της ηγεσίας της Χαμάς, τελικά χτύπησε έναν πολύ πιο σημαντικό στόχο, τις περιφερειακές συμμαχίες Ηνωμένων Πολιτειών. Αίγυπτος, Ιορδανία, Εμιράτα και Κατάρ έχουν κάθε λόγο να αμφιβάλλουν για το πραγματικό αντίκρισμα της αμερικανικής εγγύησης της ασφάλειάς τους.

Εδώ και δύο χρόνια τα κράτη του Κόλπου βελτιώνουν τις σχέσεις τους με το Ιράν, με τη μεσολάβηση της Κίνας και του Κατάρ. Η Σαουδική Αραβία έχει αναβαθμίσει τις σχέσεις της με τη Ρωσία με την οποία συνεργάζεται για κοινή στάση στις διαπραγματεύσεις για την τιμή του πετρελαίου.

Οι διαβουλεύσεις που θα έχει αυτό το Σαββατοκύριακο η ηγεσία του αραβικού κόσμου, θα έχουν επομένως βαρύνουσα σημασία για τις περιφερειακές και διεθνείς εξελίξεις.