Μάσκες

Η υποκριτική είναι μια θαυμάσια τέχνη, που μπορεί να θεραπεύσει πολλές κοινωνικές και πολιτικές πληγές, να διδάξει τους ανθρώπους και να τους κάνει πιο συνετούς. Αλλά η εκπληκτική αυτή τέχνη μεταφέρθηκε με τρόπο εκπληκτικό από το θέατρο στην πολιτική. Μόνο που το θέατρο αυτό της πολιτικής είναι πολύ κακόγουστο και η υποκρισία του ξεπερνά κάθε φαντασία. Σου δίνει την αίσθηση πως, αντί το θέατρο να γίνεται σάτιρα της πολιτικής, γίνεται η πολιτική σάτιρα του θεάτρου. Μεγάλος αριθμός πρωταγωνιστών της σύγχρονης πολιτικής σκηνής επιδίδεται σε περίεργους και εξωφρενικούς θεατρινισμούς, που μπορεί κάποτε να μοιάζουν με θρίλερ, αν μάλιστα το μάτι μας πιάσει κάτι από τα σκοτεινά παρασκήνια.

Οι άνθρωποι που εκλέγονται και επιλέγονται και διαλέγονται και εγκαθίστανται σε υψηλότερα έδρανα παύουν αίφνης, από τη στιγμή που υπογράφεται η πράξη του διορισμού τους, να είναι πολίτες και γίνονται μασκοφόροι. Εγγράφεται στο υποσυνείδητό τους το είδωλο της υπεροχής και της επιβολής. Και ξυπνά προφανώς το παιδικό τους απωθημένο για ρόλους αρχηγικούς και για δημιουργία υποτελών. Κατά τον τύπο βρίσκονται εκεί για να υπηρετήσουν τον λαό, κατ’ ουσίαν βάζουν τον λαό να τους υπηρετήσει. Δημιουργούν ωστόσο την αίσθηση γύρω τους ότι, καθώς έχουν φορέσει τη μάσκα τους, έχουν κάτι άλλο αφαιρέσει από πάνω τους κι από μέσα τους. Το πιο πιθανό τη φυσικότητα, την απλότητα και την αλήθεια που ταιριάζει στον άνθρωπο.

Η μάσκα είναι ένα μέσο που δηλώνει έκσταση. Οσο τη φορά κάποιος, εξίσταται, βρίσκεται δηλαδή εκτός εαυτού, δεν είναι αυτός που πραγματικά είναι, υποδύεται έναν ρόλο και υφίσταται μια μετάλλαξη. Ο αστυνομικός, ας πούμε, από τη στιγμή που φορά τη στολή του βρίσκεται σε μια έκσταση. Δεν είναι ο εαυτός του. Θα ξαναγίνει ο εαυτός του όταν βγάλει τη στολή του και φορέσει τα ρούχα που φοράνε και οι άλλοι. Τον ίδιο άνθρωπο τον αισθάνεσαι διαφορετικά όταν φορά τη στολή του κι αλλιώς όταν τη βγάζει. Ακόμη και μέσα στα ίδια τα γραφεία οι ένστολοι αστυνομικοί φαίνονται διαφορετικοί, δηλαδή λιγότερο ανθρώπινοι και λιγότερο οικείοι, από τους συναδέλφους τους που εργάζονται ντυμένοι με πολιτικά.

Η εξουσία είναι όντως τρομακτική. Το νιώθει κανείς όταν βλέπει ή ακούει διάφορους πολιτικούς και διοικητικούς παράγοντες να μιλάνε. Η υπουργός, φέρ’ ειπείν, ο βουλευτής, ο περιφερειάρχης, ο δήμαρχος, ο τελευταίος σύμβουλος της ελάχιστης κοινότητας, από την ώρα που αναλαμβάνουν τα καθήκοντά τους γίνονται περισσότερο πατριώτες απ’ όλους τους άλλους, επιδεικνύουν μεγαλύτερο αίσθημα ευθύνης, ανησυχούν για το έθνος, μιλούν εξ ονόματός του, γνωρίζουν την ιστορία του και την ερμηνεύουν καλύτερα από τον καθένα, προσπαθούν να πείσουν πως αυτοί είναι το έθνος, έχουν λόγο και άποψη για όλα τα θέματα, έχουν ύφος, έχουν έπαρση, χρησιμοποιούν βαρύγδουπες λέξεις, γενικώς είναι κάτι άλλο από αυτό που είναι οι πολίτες ή από αυτό που πρέπει να είναι οι ίδιοι.

Ταυτόχρονα ο τάδε διευθυντής, που έκατσε στην καρέκλα που του έδωσε ο τάδε βουλευτής, το κόμμα, η οργάνωση, η παράσταση, η συνέντευξη, η γνωριμία, η φιλία, η εκδούλευση, εμφανίζεται σαν σε οπερέτα, από την ώρα που παίρνει το χρίσμα, να αγαπά την υπηρεσία του περισσότερο από τους άλλους, να είναι περισσότερο έξυπνος, πεπειραμένος, ευαίσθητος, υπεύθυνος, μορφωμένος, δοκιμασμένος, πολιτισμένος, ανήσυχος. Κι όλα αυτά με το αζημίωτο ασφαλώς. Πληρώνονται, ας πούμε, με παχυλούς μισθούς κι επιδόματα από τον λαό για να του κάνουν τον έξυπνο και να του δημιουργούν κι από πάνω ενοχές πως τάχα ο κατώτερος, ο υφιστάμενος, ο απλός υπάλληλος, ο απλός εργαζόμενος δεν αγαπά την υπηρεσία του και δεν νοιάζεται γι’ αυτή, αλλά κοιτά το συμφέρον του και ζημιώνει το έθνος. Και στη χειρότερη πως είναι αναίσθητος, ανεύθυνος, αδιάφορος, αμόρφωτος και οτιδήποτε άλλο έχει το στερητικό άλφα μπροστά του.

Εχουμε ήδη διανύσει το ένα τέταρτο του 21ου αιώνα. Είναι πολλά, πάρα πολλά τα χρόνια που πάλεψαν και θυσιάστηκαν οι άνθρωποι για να φέξει ο ήλιος το ίδιο πάνω απ’ όλους και να διδάξει πως η αξία του καθενός μας δεν μετριέται με τους ηχηρούς τίτλους του και τα μεγάλα του λόγια. Μετριέται με τα έργα του. Είναι τώρα καιρός να ξεσηκωθούν οι πολίτες. Αν αντιλαμβάνονται τον ρόλο τους και σέβονται την ιδιότητά τους. Και να φωνάξουν παντού: τέρμα το θέατρο. Κάτω οι μάσκες. Ο πατριωτισμός που εξαργυρώνεται με μισθούς και επιδόματα είναι πατριδοκαπηλία και απάτη. Είναι πατριωτισμός-μαϊμού. Που γίνεται αρρώστια και βλάπτει το σύνολο σοβαρά. Ο καθένας μας δοκιμάζεται όταν προσφέρει στον τόπο του χωρίς αμοιβές και ανταλλάγματα.

*Φιλόλογος, συγγραφέας