Ενας σπουδαίος έφυγε. Ενας δάσκαλος. Ενας «μεγάλος δάσκαλος» που δίδαξε με λόγια και με έργα, στα χρόνια της δικτατορίας μα και στα χρόνια της Μεταπολίτευσης, την τόλμη και το ανάστημα που χρειάζονται για μια εκπαίδευση με όρους αληθινά δημοκρατικούς για τους μαθητές και τους εκπαιδευτικούς αλλά και για μια πραγματικά φωτεινή μεταλαμπάδευση γνώσης και ιδεών. Με τον ίδιο τρόπο δίδαξε τον ακηδεμόνευτο συνδικαλισμό, την αυτονομία των μαζικών κινημάτων, την καθαρόαιμη και διαρκή αγωνιστική δράση. Γιώργος Φυσάκης.
Πόσα έζησε, πόσα τόλμησε, πόσα πέτυχε και πόσα άφησε στις καταστατικές σελίδες της εκπαίδευσης στην Ελλάδα. Χαρισματικός, ανυπότακτος, αριστερός, διανοούμενος, ασυμβίβαστος και τολμηρός καθηγητής, «ο απίστευτος κύριος Τέλειος», όπως τον έλεγαν οι μαθητές του. Πραγματικός ηγέτης, γνήσιος αγωνιστής, όπως λένε όσοι γνωρίζουν.
«Μακριά από κόμματα, από την πολιτική εξουσία, από τον εργοδότη». Ηταν μία από τις θεμελιώδεις αρχές που έθεσε η πρώτη Συντονιστική Επιτροπή της Ομοσπονδίας ιδιωτικών εκπαιδευτικών που ιδρύθηκε κόντρα στα δοτά σωματεία που είχε αφήσει η χούντα. Θρυλική η θητεία του ως (πρώτου) προέδρου στην ΟΙΕΛΕ.
Η πρώτη απεργία
Ξεκίνησε με τη μεγαλύτερη απεργία του κλάδου, για δύο μήνες, το 1976, αναγκάζοντας την κυβέρνηση Καραμανλή και τον τότε υπουργό Γιώργο Ράλλη να ψηφίσουν τον νόμο 682/77, θεσμικό πλαίσιο που είναι ακόμα εν ισχύι. Εμεινε πληγή ανοιχτή… Επί Οικουμενικής (1989-1990), του προτάθηκε –«όχι από το κόμμα μου, από άλλο κόμμα»- να αναλάβει γ.γ. του υπουργείου Παιδείας. Ξεσηκώθηκε το κατεστημένο. Και ο Αρχιεπίσκοπος μαζί για τον «Φυσάκη τον ασεβή».
Θρυλική και η διδασκαλική του πορεία. Στην ιδιωτική εκπαίδευση, όταν, ύστερα από τέσσερα χρόνια εκτοπισμού και μια μεγάλη διεθνή κινητοποίηση οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η δικτατορία αναγκάστηκε να τον αφήσει να διδάξει. Οχι σε δημόσιο σχολείο, φυσικά. Πρώτα πήγε στη Σχολή Χατζηδάκη και μετά στη Σχολή Χιλλ.
Το 1989, έπειτα από 15 χρόνια στην ΟΙΕΛΕ, αποφάσισε να υπηρετήσει τη δημόσια εκπαίδευση. Μέχρι το 1995. Αφυπηρέτησε από το 5ο Λύκειο Αμαρουσίου. Οριστικά, όμως, άφησε το σχολείο αυτό μετά τη μαθητική κατάληψη που έγινε το καλοκαίρι της ίδιας χρονιάς. Ηταν παρών. Οπως σε όλη του την πορεία, μέσα κι έξω από τα σχολεία, από την πρώτη μέρα, στα χρόνια της δικτατορίας.
«Εχει το χάρισμα της πειθούς και γι’ αυτό είναι λίαν επικίνδυνος», έγραφαν στον φάκελο της απομάκρυνσής του από τις Ουρσουλίνες στη Νάξο, το 1968. Εκείνος πριν φύγει απάντησε γράφοντας σε όλους τους πίνακες του σχολείου: «Να θυμάστε πάντα τις συζητήσεις και αναζητήσεις μας. Να αντιστέκεστε! Και να επιλέγετε από τις γραμμές την ίσια! Και από το φως, το φως του ήλιου…».
Το 1995, κατά την αποφοίτηση των μαθητών του 5ου Λυκείου Αμαρουσίου, είπε στους γονείς: «Τα παιδιά σας, που έγιναν παιδιά μας και τώρα σας τα παραδίδουμε, πήραν τέτοια εφόδια ώστε να μη… συμβιβαστούν ποτέ μαζί σας».
Η κατάληψη
Τι θα έλεγε σήμερα; «Ξέρω ότι ζείτε σε δύσκολες εποχές, ίσως ακόμα πιο δύσκολες κι από τις δικές μας. Είναι, όμως, χρέος όλων μας ο αγώνας να συνεχίζεται». Αυτό έλεγε συνέχεια τα τελευταία χρόνια, όταν επικοινωνούσε -συχνά- με τα μέλη της ΟΙΕΛΕ.
Μπορεί όμως και να προτιμούσε μια κατάληψη σ’ ένα από τα πολλά εγκαταλελειμμένα σχολεία της χώρας και να έλεγε στους μαθητές: «Να σέβεστε τις δημοκρατικές διαδικασίες, αλλά μη στέκεστε ποτέ κοντά στο κέντρο! Να κινείστε στις παρυφές της… παρανομίας, για να μπορείτε να πιέζετε ώστε να διευρύνεται η ακτίνα της ελευθερίας και της δημοκρατίας».
Αυτό τουλάχιστον έκανε το καλοκαίρι του 1995, όταν τα «παιδιά του» τον ειδοποίησαν. Εκαναν κατάληψη για να εμποδίσουν τους ενορίτες να χτίσουν μέσα στο προαύλιό τους μια εκκλησία! Γύρισε στο σχολείο, ανέλαβε τις βραδινές περιφρουρήσεις, ξενύχτησε, διαμαρτυρήθηκε μαζί με τα 17άρικα στο πεζοδρόμιο. Η εκκλησία χτίστηκε, αλλά τα παιδιά πήραν ένα τελευταίο πολύτιμο κεφάλαιο από άγραφο βιβλίο. Αλήθεια, τι θα έκανε η αστυνομία σήμερα; Μπούκα και συλλήψεις, θα απαντούσε ψύχραιμα, με το τσιμπούκι του στο χέρι, ο δάσκαλος Φυσάκης.
Η ΟΙΕΛΕ, αφηγούμενη τη ζωή και τα σπουδαία έργα του ιστορικού προέδρου της, υπενθυμίζει τη ρήση του που έχει περάσει στην ιστορία του κλάδου: «Οι ιδιοκτήτες παλεύουν με τα λεφτά τους για τα λεφτά τους, οι εκπαιδευτικοί παλεύουν με τους αγώνες τους για την παιδεία».
Ο Κ. Γαβρόγλου
Ο καθηγητής και πρώην υπουργός Παιδείας, Κώστας Γαβρόγλου, έγραψε για τον Γιώργο Φυσάκη: «Σφυρηλάτησε μία από τις καταστατικές αρχές της ανανεωτικής Αριστεράς στην πράξη: την αυτονομία του μαζικού κινήματος. Ενώ στη θεωρία ήταν όλοι σύμφωνοι, όταν αποφασίστηκε η μεγάλη απεργία, η οποία μέσα από μαζικές συνελεύσεις συνέχιζε για πολλές εβδομάδες, πολλοί στο ΚΚΕ Εσωτερικού άρχισαν να δυσανασχετούν.
»Ο Φυσάκης, με εκείνον τον ήρεμο αλλά και αποφασιστικό του λόγο, τους αγνόησε και σε μία συνεδρίαση της Κεντρικής Επιτροπής έδωσε ένα μοναδικό μάθημα πολιτικού ήθους και συνδικαλιστικής πρακτικής. Η δημοκρατία επέβαλε τον σεβασμό αλλά και την ενίσχυση της αυτονομίας των μαζικών χώρων. Τίποτα, πια, δεν θα ήταν το ίδιο…».
