H αποκρυπτογράφηση του νομοσχεδίου του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών «Ενίσχυση των Υπηρεσιών των Αναπτυξιακών Προγραμμάτων» που συζητείται στις αρμόδιες επιτροπές της Βουλής, με στόχο την ψήφισή του στην Ολομέλεια την ερχόμενη εβδομάδα, είναι εύκολη ως προς τη γενική φιλοσοφία του –να διασφαλιστεί ότι δεν θα χαθούν πόροι από τα ευρωπαϊκά διαρθρωτικά ταμεία που τροφοδοτούν το ΕΣΠΑ και το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας που τελούν υπό συγκεκριμένους όρους, ορόσημα και προθεσμίες–, αλλά δύσκολη ως προς την «τεχνική» που χρησιμοποιεί η κυβέρνηση σε καθένα από τα μόλις 39 άρθρα του, μεταξύ άλλων για να ξεγελάσει τις ευρωπαϊκές Αρχές.
Εδώ επιχειρούμε μια αδρή κωδικοποίηση των βασικών –και πιο «ύποπτων»– άρθρων του νομοσχεδίου. Οφείλουμε να επισημάνουμε ότι το νομοσχέδιο τροποποιεί διατάξεις του νόμου 5140/2024 για το Νέο Αναπτυξιακό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, που δεν έχει καν χρονίσει από την ψήφιση και δημοσίευση στο ΦΕΚ, και του νόμου 4914/2022 «Διαχείριση, έλεγχος και εφαρμογή αναπτυξιακών παρεμβάσεων για την Προγραμματική Περίοδο 2021-2027», ο οποίος επίσης είχε τροποποιηθεί σε βασικές διατάξεις του από τον προαναφερθέντα νόμο του 2024.
Ρουσφέτια
Ας δούμε τι έχει επιφέρει το νομοθετικό ράβε-ξήλωνε:
● Το άρθρο 3 διευρύνει τους δημόσιους φορείς που μπορούν να κάνουν πληρωμές από το Αναπτυξιακό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΑΠΔΕ), δίνοντας τη δυνατότητα αυτή σε ΝΠΔΔ, δημόσιες επιχειρήσεις και οργανισμούς εκτός Γενικής Κυβέρνησης, στις οποίες το Δημόσιο ασκεί «αποφασιστική επιρροή». Ερώτημα: Η ιδιωτική ΔΕΗ περιλαμβάνεται σε αυτές; Επίσης, διευρύνονται οι φορείς που μπορούν να μεσολαβούν στην πληρωμή πόρων του ΑΠΔΕ σε ιδιωτικές εταιρείες, περιλαμβάνοντας και ΝΠΙΔ που «έχουν διαχειριστική επάρκεια» (σίγουρα οι τράπεζες).
● Στο άρθρο 4 τα κίνητρα ανταμοιβής στους υπαλλήλους των Ειδικών Υπηρεσιών του ΕΣΠΑ, της ΚΑΠ, της ΜΟΔ Α.Ε., επεκτείνονται και στο δυναμικό της Γενικής Διεύθυνσης Δημοσίων Επενδύσεων και της Μονάδας ΣΔΙΤ.
● Με το άρθρο 6 τα έργα των Συμπράξεων Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα εξαιρούνται από τον χρονικό περιορισμό ανάληψης των νομικών δεσμεύσεων (των συντελεστών τους, Δημοσίου και ιδιωτών) 18 μήνες από την ένταξή τους στα χρηματοδοτούμενα τοπικά ή περιφερειακά αναπτυξιακά προγράμματα.
● Στο 8ο άρθρο γίνεται μια περίεργη μετακίνηση εσόδων από πλειστηριασμούς δικαιωμάτων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου περίπου 6 ετών (2019-2024) από το Πράσινο Ταμείο στην Ειδική Υπηρεσία «Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης» (υπαγόμενη στο ΥΠΕΘΟ πλέον) για «έργα βιώσιμων οικονομικών δραστηριοτήτων χαμηλού περιβαλλοντικού αποτυπώματος» γενικώς και αορίστως.
● Το άρθρο 14 αποτυπώνει τη συγκέντρωση όλου του Πληροφοριακού Συστήματος Διαχείρισης Κρατικών Ενισχύσεων από το υπουργείο Ανάπτυξης στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας.
● Στο άρθρο 16 ορίζεται η υπαγωγή όλων των Ειδικών και της Κεντρικής Υπηρεσίας της Μονάδας Οργάνωσης της Διαχείρισης Αναπτυξιακών Προγραμμάτων στο ΥΠΕΘΟ. Μάλιστα, όλα τα θέματα εργασιακών σχέσεων, αποσπάσεων –που μάλιστα παρατείνονται ώς το 2029!– υπάγονται στη γενική γραμματεία ΕΣΠΑ.
● Στα άρθρα 17-19 ρυθμίζονται εργασιακά θέματα του προσωπικού της ΜΟΔ.
● Στο άρθρο 20 του νομοσχεδίου προστίθεται ένα νέο πεδίο διαχείρισης της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας, η οποία απαλλάσσεται από υποχρέωση φορολογικής ενημερότητας στη διαχείριση προγραμμάτων χρηματοδοτούμενων όχι μόνο από τον Τακτικό Προϋπολογισμό, το ΠΔΕ, τα ευρωπαϊκά και διακρατικά προγράμματα, αλλά και από τα προγράμματα της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής 2014-2022 και 2023-2027! Δεν είναι σαφές ποια «ανάγκη» του σκανδάλου του ΟΠΕΚΕΠΕ καλύπτει αυτή η διάταξη, είναι προφανές όμως ότι η εν λόγω τράπεζα βομβαρδίζεται από αποφάσεις αναγκαστικής εκτέλεσης και κατασχέσεις «από το Δημόσιο, τα ασφαλιστικά ταμεία ή και από οποιονδήποτε τρίτο», οι οποίες σύμφωνα με το ίδιο άρθρο κηρύσσονται «αυτοδικαίως άκυρες και τυχόν ποσά που έχουν εισπραχθεί εις βάρος της της επιστρέφονται»!
● Το άρθρο 22 απαλλάσσει από τον ΕΝΦΙΑ την «Ελληνική Εταιρεία Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης», στην οποία έχουν μεταβιβαστεί εκτάσεις σε πρώην λιγνιτωρυχεία της ΔΕΗ, και δη αναδρομικά από 9/7/2024. Αλλά το κυριότερο ως προς τα πεδία της απολιγνιτοποίησης ορίζεται στο αμέσως επόμενο άρθρο του ν.σ., το 23, που δίνει τη δυνατότητα στα ακίνητα αυτά, εκτός από μίσθωση, να συστήνονται δικαιώματα επιφανείας. Δηλαδή, να χτίζονται οικοδομήματα από τρίτους που τους ανήκουν έστω και χωρίς την κυριότητα στα οικόπεδα. Είναι πιθανό αυτό να εξυπηρετεί τη ΔΕΗ και τα μεγαλεπήβολα σχέδιά της για mega data centers. Λεπτομέρειες της διαδικασίας σύστασης ρυθμίζουν τα επόμενα άρθρα.
● Το άρθρο 27 προσθέτει και το Υπερταμείο στις εκλεκτές κρατικές υπηρεσίες που οι δαπάνες τους μπορούν να φορτωθούν στο εθνικό σκέλος του ΠΔΕ ή να αυξάνουν την εθνική συμμετοχή.
● Στο πέμπτο μέρος του νομοσχεδίου, το άρθρο 27 για την Ειδική Υπηρεσία Συντονισμού του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας προστίθεται μια νέα μονάδα «δημοσιότητας», προφανώς για να διαχειριστεί τα κονδύλια διαφημιστικής προβολής του «Ελλάδα 2.0», στα επόμενα άρθρα γίνεται μια δυσανάγνωστη ανακατανομή προσωπικού, αλλά στα πολύ κρισιμότερα άρθρα 33 και 34 προωθείται μια κραυγαλέα ιδιωτικοποίηση της διαχείρισης των πόρων του Ταμείου, στο όνομα της απλοποίησης της διαδικασίας χρηματοδότησης: Η εγγραφή των πιστώσεων κάθε έργου και προγράμματος προτείνεται με την απόφαση ένταξης και χωρίς τη σύμφωνη γνώμη του υπουργού. Αλλά –το πιο ακραίο όλων– οι πληρωμές του ΤΑΑ στις δανειοδοτούμενες επιχειρήσεις από τις ιδιωτικές τράπεζες, την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης, την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα Επενδύσεων «δύναται να διατίθενται από τον τακτικό προϋπολογισμό καθ’ υπέρβαση των κεφαλαίων που έχουν εκταμιευτεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή προς το δανειακό σκέλος του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας “Ελλάδα 2.0” και δεν μπορούν να υπερβαίνουν το ύψος των κεφαλαίων που υπολείπονται να αντληθούν από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας στο πλαίσιο και κατ’ εφαρμογή της Δανειακής Σύμβασης».
Προκαταβολές…
Τι σημαίνει αυτό; Οτι για να μη χαθούν οι ευρωπαϊκοί πόροι, δεν χρειάζεται οι τράπεζες να βάλουν το χέρι στην τσέπη για να χρηματοδοτήσουν το εγκεκριμένο επενδυτικό σχέδιο, στο οποίο υπάρχει και δική τους χρηματοδότηση, αλλά θα παίρνουν τα χρήματα από τον κρατικό προϋπολογισμό, κι όταν έρθουν τα χρήματα από τις Βρυξέλλες τα επιστρέφουν! Κι αν δεν έρθουν ποτέ τα χρήματα από τις Βρυξέλλες γιατί δεν πιάστηκαν τα ορόσημα, ή γιατί η επένδυση είχε πρόβλημα, ή γιατί η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία είδε κάτι περίεργο, τι θα γίνει; Ποιος θα πληρώσει τη νύφη;
