Η «αναγνώριση κράτους» είναι ο τρόπος με τον οποίο η διεθνής κοινότητα λέει ότι «θα σε αντιμετωπίζουμε ως κυρίαρχη και ισότιμη οντότητα». Αυτοί που αναγνωρίζουν, αποδέχονται ρητά ότι μια κοινωνικο-πολιτική οντότητα πληροί τις προϋποθέσεις να θεωρηθεί κράτος, σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο. Στην πράξη, η αναγνώριση ανοίγει την πόρτα για διπλωματικές, νομικές και οικονομικές σχέσεις που είναι διαθέσιμες μόνο σε κράτη. Ωστόσο, υπάρχει ένα καυτό θέμα διεθνών, πολυμερών και διμερών σχέσεων. Η αναγνώριση δεν εγγυάται πλήρη έλεγχο του εδάφους ή πολιτική ανεξαρτησία. Τα τελευταία εξαρτώνται από τις πραγματικές συνθήκες επί του πεδίου, ανάλογα με την περίπτωση. Και η περίπτωση Παλαιστίνης και Ισραήλ έχει βάθος ενός αιώνα και είναι σύνθετη.
Η νομική οριοθέτηση κράτους στο Διεθνές Δίκαιο προκύπτει από τη Σύμβαση του Μοντεβιδέο (1933). Με το πλήρες όνομά της, η «Σύμβαση για τα Δικαιώματα και τις Υποχρεώσεις των Κρατών» καθιέρωσε τα τέσσερα κριτήρια/χαρακτηριστικά της οντότητας προκειμένου να μπορεί να αναγνωριστεί ως κράτος: α) να έχει μόνιμο πληθυσμό, β) να έχει καθορισμένο έδαφος, γ) να έχει κυβέρνηση και δ) να έχει ικανότητα σύναψης διεθνών σχέσεων. Ομως, η Σύμβαση του Μοντεβιδέο, ενώ κινείται στο πνεύμα της Ειρήνης της Βεστφαλίας (1648), απλώς κωδικοποιεί τα παραπάνω χαρακτηριστικά στο πλαίσιο του κυρίαρχου βεστφαλιανού συστήματος που -από τον 17ο αιώνα- καθιέρωσε την κρατική κυριαρχία ως θεμελιώδη αρχή των διεθνών σχέσεων, όπως την ξέρουμε. Με απλά λόγια, το Μοντεβιδέο μάς λέει περιγραφικά «τι είναι» ένα κράτος, ενώ η Βεστφαλία μάς λέει κανονιστικά «πώς πρέπει να σχετίζονται τα κράτη» μεταξύ τους.
Ας δούμε επί του πεδίου τις μπαταρίες του τελευταίου κύματος αναγνώρισης του κράτους της Παλαιστίνης. Ωραία, πληθυσμός υπάρχει. Οι Παλαιστίνιοι στον κόσμο είναι περίπου 15,2 εκατομμύρια. Από αυτούς, τα περίπου 7,8 εκατομμύρια ζουν στη διασπορά – οι περισσότεροι σε αραβικές χώρες. Ο πληθυσμός της Παλαιστίνης (Γάζα + Δυτική Οχθη) είναι περίπου 5,5 εκατομμύρια. Ομως, καθορισμένο έδαφος στην πράξη δεν υπάρχει. Αντίθετα, υπάρχει σχέδιο εκκένωσης των παλαιστινιακών εδαφών και εγκαταστάσεων με τις γνωστές αιτιάσεις εκ μέρους του Ισραήλ. Δύσκολα σε διπλωματικό επίπεδο θα υποστήριζε κάποιος αυτή τη στιγμή ότι υπάρχει επίσης δυνατότητα κυβερνητικής εκπροσώπησης. Η Χαμάς είναι τρομοκρατική οργάνωση και εξ ορισμού δεν γίνεται αποδεκτή ως κυβέρνηση των Παλαιστινίων. Η Παλαιστινιακή Αρχή είναι υποβαθμισμένη, ξεπερασμένη και αρκούντως διεφθαρμένη. Δεν εκπροσωπεί τους Παλαιστινίους. Επιπλέον, οι ΗΠΑ δεν δίνουν βίζα σε παλαιστινιακές εκπροσωπήσεις στην έδρα του ΟΗΕ που βρίσκεται σε αμερικανικό έδαφος. Κατά συνέπεια, υπάρχουν φραγμοί και στο τέταρτο κριτήριο του Μοντεβιδέο για την αναγνώριση κράτους. Οι Παλαιστίνιοι έχουν περιορισμένη δυνατότητα σύναψης διεθνών σχέσεων.
Το 2011, η Παλαιστίνη υπέβαλε αίτηση για πλήρη ένταξη στον ΟΗΕ. Το Συμβούλιο Ασφαλείας δεν προώθησε την αίτηση εξαιτίας του βέτο των ΗΠΑ. Ετσι, η Παλαιστίνη δεν έγινε πλήρες μέλος. Αντί αυτού, το 2012 η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, παρακάμπτοντας το «φίλτρο» του Συμβουλίου Ασφαλείας για είσοδο νέων μελών στον Οργανισμό, έδωσε με ψήφισμα στην Παλαιστίνη καθεστώς «κράτους-παρατηρητή μη μέλους» (όπως στην περίπτωση του Βατικανού). Επομένως, ναι μεν τα περισσότερα κράτη-μέλη του ΟΗΕ έχουν αναγνωρίσει την Παλαιστίνη, ναι μεν η Παλαιστίνη είναι μέλος της UNESCO και άλλων διεθνών οργανισμών (π.χ. των αραβικών κρατών), καθώς και συμβαλλόμενο μέρος σε συνθήκες (π.χ. Καταστατικό της Ρώμης του ΔΠΔ) κ.λπ., όμως η μη αναγνώριση από βασικούς δρώντες (όπως οι ΗΠΑ, το Ισραήλ και αρκετά κράτη της Ε.Ε.) και η μη πλήρης ένταξη στον ΟΗΕ περιορίζουν την πρακτική κυριαρχία σε όλους τους τομείς.
Το κύμα της ήπιας παγκόσμιας συμμαχίας -με τη συμμετοχή των μεγάλων δυτικών χωρών- που υποστηρίζει την παλαιστινιακή υπόθεση έχει συμβολική σημασία χωρίς πολλά αποτελέσματα. Αφήνει αναπάντητα περισσότερα ερωτήματα σε σχέση με τις λύσεις που κομίζει. Η πραγματικότητα είναι ζοφερή. Ο δυτικός κόσμος πανηγυρίζει την αναγνώριση (ή τον αργό, βασανιστικό θάνατο;) της Παλαιστίνης καθώς μια περιοχή χιλιάδων χρόνων εξαφανίζεται κυριολεκτικά από τον χάρτη. Οι Παλαιστίνιοι δεν αντιλαμβάνονται τι ακριβώς έχει αναγνωριστεί από τη διεθνή κοινότητα. Το εναπομείναν χώμα, αλλά χωρίς τον λαό του;
Η ανθρωποκτόνα μανία, οι επανεξοπλισμοί, ο ανακάμπτων μιλιταρισμός (λ.χ. στη Γερμανία) και η λογική της ισχύος είναι τα πράγματα που δίνουν τον ρυθμό στο πεδίο. Δυστυχώς, για μεγάλο διάστημα, βρισκόμαστε στην αντίπερα όχθη της λογικής (της δημοκρατίας, της ελευθερίας αλλά και της διπλωματίας). Η κατάσταση ζέχνει απανθρωπιά, συλλογική τιμωρία, εκτοπισμό, ρατσισμό και απαρτχάιντ. Οι μπαταρίες της «αναγνώρισης» της Παλαιστίνης είναι, μάλλον, άδειες. Και αυτό το ξέρουν πολύ καλά τόσο όσοι αναγνωρίζουν «Κράτος Παλαιστίνης», όσο και αυτοί που δεν επιθυμούν, συμβολικά έστω, να το αναγνωρίσουν, όπως η Ελλάδα. Αυτό που δεν λένε, όμως, είναι το πού θα μας πάει αύριο όλη αυτή η φρικωδία.
